13 shlokas
- 1
वामदेव उवाच
अयुद्धेनैव विजयं वर्धयेद्वसुधाधिपः
जघन्यम् आहुर्विजयं यो युद्धेन नराधिप
vāmadeva uvāca
ayuddhenaiva vijayaṃ vardhayedvasudhādhipaḥ
jaghanyam āhurvijayaṃ yo yuddhena narādhipa
- 2
न चाप्यलब्धं लिप्सेत मूले नातिदृढे सति
न हि दुर्बलमूलस्य राज्ञो लाभो विधीयते
na cāpyalabdhaṃ lipseta mūle nātidṛḍhe sati
na hi durbalamūlasya rājño lābho vidhīyate
- 3
यस्य स्फीतो जनपदः सम्पन्नः प्रियराजकः
संतुष्टपुष्टसचिवो दृढमूलः स पार्थिवः
yasya sphīto janapadaḥ sampannaḥ priyarājakaḥ
saṃtuṣṭapuṣṭasacivo dṛḍhamūlaḥ sa pārthivaḥ
- 4
यस्य योधाः सुसंतुष्टाः सान्त्विताः सूपधास्थिताः
अल्पेनापि स दण्डेन महीं जयति भूमिपः
yasya yodhāḥ susaṃtuṣṭāḥ sāntvitāḥ sūpadhāsthitāḥ
alpenāpi sa daṇḍena mahīṃ jayati bhūmipaḥ
- 5
पौरजानपदा यस्य स्वनुरक्ताः सुपूजिताः
सधना धान्यवन्तश्च दृढमूलः स पार्थिवः
paurajānapadā yasya svanuraktāḥ supūjitāḥ
sadhanā dhānyavantaśca dṛḍhamūlaḥ sa pārthivaḥ
- 6
प्रभावकालावधिकौ यदा मन्येत चात्मनः
तदा लिप्सेत मेधावी परभूमिं धनान्युत
prabhāvakālāvadhikau yadā manyeta cātmanaḥ
tadā lipseta medhāvī parabhūmiṃ dhanānyuta
- 7
भोगेष्वदयमानस्य भूतेषु च दयावतः
वर्धते त्वरमाणस्य विषयो रक्षितात्मनः
bhogeṣvadayamānasya bhūteṣu ca dayāvataḥ
vardhate tvaramāṇasya viṣayo rakṣitātmanaḥ
- 8
तक्षत्यात्मानम् एवैष वनं परशुना यथा
यः सम्यग्वर्तमानेषु स्वेषु मिथ्या प्रवर्तते
takṣatyātmānam evaiṣa vanaṃ paraśunā yathā
yaḥ samyagvartamāneṣu sveṣu mithyā pravartate
- 9
न वै द्विषन्तः क्षीयन्ते राज्ञो नित्यम् अपि घ्नतः
क्रोधं नियन्तुं यो वेद तस्य द्वेष्टा न विद्यते
na vai dviṣantaḥ kṣīyante rājño nityam api ghnataḥ
krodhaṃ niyantuṃ yo veda tasya dveṣṭā na vidyate
- 10
यद् आर्यजनविद्विष्टं कर्म तन्नाचरेद्बुधः
यत्कल्याणम् अभिध्यायेत्तत्रात्मानं नियोजयेत्
yad āryajanavidviṣṭaṃ karma tannācaredbudhaḥ
yatkalyāṇam abhidhyāyettatrātmānaṃ niyojayet
- 11
नैनम् अन्ये ऽवजानन्ति नात्मना परितप्यते
कृत्यशेषेण यो राजा सुखान्यनुबुभूषति
nainam anye 'vajānanti nātmanā paritapyate
kṛtyaśeṣeṇa yo rājā sukhānyanububhūṣati
- 12
इदं वृत्तं मनुष्येषु वर्तते यो महीपतिः
उभौ लोकौ विनिर्जित्य विजये सम्प्रतिष्ठते
idaṃ vṛttaṃ manuṣyeṣu vartate yo mahīpatiḥ
ubhau lokau vinirjitya vijaye sampratiṣṭhate
- 13
भीष्म उवाच
इत्युक्तो वामदेवेन सर्वं तत्कृतवान्नृपः
तथा कुर्वंस्त्वम् अप्येतौ लोकौ जेता न संशयः
bhīṣma uvāca
ityukto vāmadevena sarvaṃ tatkṛtavānnṛpaḥ
tathā kurvaṃstvam apyetau lokau jetā na saṃśayaḥ

