94 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
पूर्वरूपाणि मे राजन्पुरुषस्य भविष्यतः
पराभविष्यतश्चैव त्वं मे ब्रूहि पितामह
yudhiṣṭhira uvāca
pūrvarūpāṇi me rājanpuruṣasya bhaviṣyataḥ
parābhaviṣyataścaiva tvaṃ me brūhi pitāmaha
- 2
भीष्म उवाच
मन एव मनुष्यस्य पूर्वरूपाणि शंसति
भविष्यतश्च भद्रं ते तथैव नभविष्यतः
bhīṣma uvāca
mana eva manuṣyasya pūrvarūpāṇi śaṃsati
bhaviṣyataśca bhadraṃ te tathaiva nabhaviṣyataḥ
- 3
अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम्
श्रिया शक्रस्य संवादं तन्निबोध युधिष्ठिर
atrāpyudāharantīmam itihāsaṃ purātanam
śriyā śakrasya saṃvādaṃ tannibodha yudhiṣṭhira
- 4
महतस्तपसो व्युष्ट्या पश्यंल्लोकौ परावरौ
सामान्यम् ऋषिभिर्गत्वा ब्रह्मलोकनिवासिभिः
mahatastapaso vyuṣṭyā paśyaṃllokau parāvarau
sāmānyam ṛṣibhirgatvā brahmalokanivāsibhiḥ
- 5
ब्रह्मैवामितदीप्तौजाः शान्तपाप्मा महातपाः
विचचार यथाकामं त्रिषु लोकेषु नारदः
brahmaivāmitadīptaujāḥ śāntapāpmā mahātapāḥ
vicacāra yathākāmaṃ triṣu lokeṣu nāradaḥ
- 6
कदाचित्प्रातर् उत्थाय पिस्पृक्षुः सलिलं शुचि
ध्रुवद्वारभवां गङ्गां जगामावततार च
kadācitprātar utthāya pispṛkṣuḥ salilaṃ śuci
dhruvadvārabhavāṃ gaṅgāṃ jagāmāvatatāra ca
- 7
सहस्रनयनश्चापि वज्री शम्बरपाकहा
तस्या देवर्षिजुष्टायास्तीरम् अभ्याजगाम ह
sahasranayanaścāpi vajrī śambarapākahā
tasyā devarṣijuṣṭāyāstīram abhyājagāma ha
- 8
तावाप्लुत्य यतात्मानौ कृतजप्यौ समासतुः
नद्याः पुलिनम् आसाद्य सूक्ष्मकाञ्चनवालुकम्
tāvāplutya yatātmānau kṛtajapyau samāsatuḥ
nadyāḥ pulinam āsādya sūkṣmakāñcanavālukam
- 9
पुण्यकर्मभिर् आख्याता देवर्षिकथिताः कथाः
चक्रतुस्तौ कथाशीलौ शुचिसंहृष्टमानसौ
पूर्ववृत्तव्यपेतानि कथयन्तौ समाहितौ
puṇyakarmabhir ākhyātā devarṣikathitāḥ kathāḥ
cakratustau kathāśīlau śucisaṃhṛṣṭamānasau
pūrvavṛttavyapetāni kathayantau samāhitau
- 10
अथ भास्करम् उद्यन्तं रश्मिजालपुरस्कृतम्
पूर्णमण्डलम् आलोक्य तावुत्थायोपतस्थतुः
atha bhāskaram udyantaṃ raśmijālapuraskṛtam
pūrṇamaṇḍalam ālokya tāvutthāyopatasthatuḥ
- 11
अभितस्तूदयन्तं तम् अर्कम् अर्कम् इवापरम्
आकाशे ददृशे ज्योतिर् उद्यतार्चिःसमप्रभम्
abhitastūdayantaṃ tam arkam arkam ivāparam
ākāśe dadṛśe jyotir udyatārciḥsamaprabham
- 12
तयोः समीपं सम्प्राप्तं प्रत्यदृश्यत भारत
तत्सुपर्णार्कचरितम् आस्थितं वैष्णवं पदम्
भाभिर् अप्रतिमं भाति त्रैलोक्यम् अवभासयत्
tayoḥ samīpaṃ samprāptaṃ pratyadṛśyata bhārata
tatsuparṇārkacaritam āsthitaṃ vaiṣṇavaṃ padam
bhābhir apratimaṃ bhāti trailokyam avabhāsayat
- 13
दिव्याभिरूपशोभाभिर् अप्सरोभिः पुरस्कृताम्
बृहतीम् अंशुमत्प्रख्यां बृहद्भानोर् इवार्चिषम्
divyābhirūpaśobhābhir apsarobhiḥ puraskṛtām
bṛhatīm aṃśumatprakhyāṃ bṛhadbhānor ivārciṣam
- 14
नक्षत्रकल्पाभरणां ताराभक्तिसमस्रजम्
श्रियं ददृशतुः पद्मां साक्षात्पद्मतलस्थिताम्
nakṣatrakalpābharaṇāṃ tārābhaktisamasrajam
śriyaṃ dadṛśatuḥ padmāṃ sākṣātpadmatalasthitām
- 15
सावरुह्य विमानाग्राद् अङ्गनानाम् अनुत्तमा
अभ्यगच्छत्त्रिलोकेशं शक्रं चर्षिं च नारदम्
sāvaruhya vimānāgrād aṅganānām anuttamā
abhyagacchattrilokeśaṃ śakraṃ carṣiṃ ca nāradam
- 16
नारदानुगतः साक्षान्मघवांस्ताम् उपागमत्
कृताञ्जलिपुटो देवीं निवेद्यात्मानम् आत्मना
nāradānugataḥ sākṣānmaghavāṃstām upāgamat
kṛtāñjalipuṭo devīṃ nivedyātmānam ātmanā
- 17
चक्रे चानुपमां पूजां तस्याश्चापि स सर्ववित्
देवराजः श्रियं राजन्वाक्यं चेदम् उवाच ह
cakre cānupamāṃ pūjāṃ tasyāścāpi sa sarvavit
devarājaḥ śriyaṃ rājanvākyaṃ cedam uvāca ha
- 18
का त्वं केन च कार्येण सम्प्राप्ता चारुहासिनि
कुतश्चागम्यते सुभ्रु गन्तव्यं क्व च ते शुभे
kā tvaṃ kena ca kāryeṇa samprāptā cāruhāsini
kutaścāgamyate subhru gantavyaṃ kva ca te śubhe
- 19
श्रीर् उवाच
पुण्येषु त्रिषु लोकेषु सर्वे स्थावरजङ्गमाः
ममात्मभावम् इच्छन्तो यतन्ते परमात्मना
śrīr uvāca
puṇyeṣu triṣu lokeṣu sarve sthāvarajaṅgamāḥ
mamātmabhāvam icchanto yatante paramātmanā
- 20
साहं वै पङ्कजे जाता सूर्यरश्मिविबोधिते
भूत्यर्थं सर्वभूतानां पद्मा श्रीः पद्ममालिनी
sāhaṃ vai paṅkaje jātā sūryaraśmivibodhite
bhūtyarthaṃ sarvabhūtānāṃ padmā śrīḥ padmamālinī
- 21
अहं लक्ष्मीर् अहं भूतिः श्रीश्चाहं बलसूदन
अहं श्रद्धा च मेधा च संनतिर्विजितिः स्थितिः
ahaṃ lakṣmīr ahaṃ bhūtiḥ śrīścāhaṃ balasūdana
ahaṃ śraddhā ca medhā ca saṃnatirvijitiḥ sthitiḥ
- 22
अहं धृतिर् अहं सिद्धिर् अहं त्विड्भूतिर् एव च
अहं स्वाहा स्वधा चैव संस्तुतिर्नियतिः कृतिः
ahaṃ dhṛtir ahaṃ siddhir ahaṃ tviḍbhūtir eva ca
ahaṃ svāhā svadhā caiva saṃstutirniyatiḥ kṛtiḥ
- 23
राज्ञां विजयमानानां सेनाग्रेषु ध्वजेषु च
निवासे धर्मशीलानां विषयेषु पुरेषु च
rājñāṃ vijayamānānāṃ senāgreṣu dhvajeṣu ca
nivāse dharmaśīlānāṃ viṣayeṣu pureṣu ca
- 24
जितकाशिनि शूरे च संग्रामेष्वनिवर्तिनि
निवसामि मनुष्येन्द्रे सदैव बलसूदन
jitakāśini śūre ca saṃgrāmeṣvanivartini
nivasāmi manuṣyendre sadaiva balasūdana
- 25
धर्मनित्ये महाबुद्धौ ब्रह्मण्ये सत्यवादिनि
प्रश्रिते दानशीले च सदैव निवसाम्यहम्
dharmanitye mahābuddhau brahmaṇye satyavādini
praśrite dānaśīle ca sadaiva nivasāmyaham
- 26
असुरेष्ववसं पूर्वं सत्यधर्मनिबन्धना
विपरीतांस्तु तान्बुद्ध्वा त्वयि वासम् अरोचयम्
asureṣvavasaṃ pūrvaṃ satyadharmanibandhanā
viparītāṃstu tānbuddhvā tvayi vāsam arocayam
- 27
शक्र उवाच
कथंवृत्तेषु दैत्येषु त्वम् अवात्सीर्वरानने
दृष्ट्वा च किम् इहागास्त्वं हित्वा दैतेयदानवान्
śakra uvāca
kathaṃvṛtteṣu daityeṣu tvam avātsīrvarānane
dṛṣṭvā ca kim ihāgāstvaṃ hitvā daiteyadānavān
- 28
श्रीर् उवाच
स्वधर्मम् अनुतिष्ठत्सु धैर्याद् अचलितेषु च
स्वर्गमार्गाभिरामेषु सत्त्वेषु निरता ह्यहम्
śrīr uvāca
svadharmam anutiṣṭhatsu dhairyād acaliteṣu ca
svargamārgābhirāmeṣu sattveṣu niratā hyaham
- 29
दानाध्ययनयज्ञेज्या गुरुदैवतपूजनम्
विप्राणाम् अतिथीनां च तेषां नित्यम् अवर्तत
dānādhyayanayajñejyā gurudaivatapūjanam
viprāṇām atithīnāṃ ca teṣāṃ nityam avartata
- 30
सुसंमृष्टगृहाश्चासञ्जितस्त्रीका हुताग्नयः
गुरुशुश्रूषवो दान्ता ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः
susaṃmṛṣṭagṛhāścāsañjitastrīkā hutāgnayaḥ
guruśuśrūṣavo dāntā brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ

