16 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
द्विजातयो व्रतोपेता यद् इदं भुञ्जते हविः
अन्नं ब्राह्मणकामाय कथम् एतत्पितामह
yudhiṣṭhira uvāca
dvijātayo vratopetā yad idaṃ bhuñjate haviḥ
annaṃ brāhmaṇakāmāya katham etatpitāmaha
- 2
भीष्म उवाच
अवेदोक्तव्रतोपेता भुञ्जानाः कार्यकारिणः
वेदोक्तेषु च भुञ्जाना व्रतलुप्ता युधिष्ठिर
bhīṣma uvāca
avedoktavratopetā bhuñjānāḥ kāryakāriṇaḥ
vedokteṣu ca bhuñjānā vrataluptā yudhiṣṭhira
- 3
युधिष्ठिर उवाच
यद् इदं तप इत्याहुर् उपवासं पृथग्जनाः
एतत्तपो महाराज उताहो किं तपो भवेत्
yudhiṣṭhira uvāca
yad idaṃ tapa ityāhur upavāsaṃ pṛthagjanāḥ
etattapo mahārāja utāho kiṃ tapo bhavet
- 4
भीष्म उवाच
मासपक्षोपवासेन मन्यन्ते यत्तपो जनाः
आत्मतन्त्रोपघातः स न तपस्तत्सतां मतम्
त्यागश्च संनतिश्चैव शिष्यते तप उत्तमम्
bhīṣma uvāca
māsapakṣopavāsena manyante yattapo janāḥ
ātmatantropaghātaḥ sa na tapastatsatāṃ matam
tyāgaśca saṃnatiścaiva śiṣyate tapa uttamam
- 5
सदोपवासी च भवेद्ब्रह्मचारी सदैव च
मुनिश्च स्यात्सदा विप्रो दैवतं च सदा भजेत्
sadopavāsī ca bhavedbrahmacārī sadaiva ca
muniśca syātsadā vipro daivataṃ ca sadā bhajet
- 6
कुटुम्बिको धर्मकामः सदास्वप्नश्च भारत
अमांसाशी सदा च स्यात्पवित्रं च सदा जपेत्
kuṭumbiko dharmakāmaḥ sadāsvapnaśca bhārata
amāṃsāśī sadā ca syātpavitraṃ ca sadā japet
- 7
अमृताशी सदा च स्यान्न च स्याद्विषभोजनः
विघसाशी सदा च स्यात्सदा चैवातिथिप्रियः
amṛtāśī sadā ca syānna ca syādviṣabhojanaḥ
vighasāśī sadā ca syātsadā caivātithipriyaḥ
- 8
युधिष्ठिर उवाच
कथं सदोपवासी स्याद्ब्रह्मचारी कथं भवेत्
विघसाशी कथं च स्यात्सदा चैवातिथिप्रियः
yudhiṣṭhira uvāca
kathaṃ sadopavāsī syādbrahmacārī kathaṃ bhavet
vighasāśī kathaṃ ca syātsadā caivātithipriyaḥ
- 9
भीष्म उवाच
अन्तरा प्रातराशं च सायमाशं तथैव च
सदोपवासी च भवेद्यो न भुङ्क्ते कथंचन
bhīṣma uvāca
antarā prātarāśaṃ ca sāyamāśaṃ tathaiva ca
sadopavāsī ca bhavedyo na bhuṅkte kathaṃcana
- 10
भार्यां गच्छन्ब्रह्मचारी ऋतौ भवति ब्राह्मणः
ऋतवादी सदा च स्याज्ज्ञाननित्यश्च यो नरः
bhāryāṃ gacchanbrahmacārī ṛtau bhavati brāhmaṇaḥ
ṛtavādī sadā ca syājjñānanityaśca yo naraḥ
- 11
अभक्षयन्वृथामांसम् अमांसाशी भवत्युत
दाननित्यः पवित्रश्च अस्वप्नश्च दिवास्वपन्
abhakṣayanvṛthāmāṃsam amāṃsāśī bhavatyuta
dānanityaḥ pavitraśca asvapnaśca divāsvapan
- 12
भृत्यातिथिषु यो भुङ्क्ते भुक्तवत्सु सदा स ह
अमृतं सकलं भुङ्क्त इति विद्धि युधिष्ठिर
bhṛtyātithiṣu yo bhuṅkte bhuktavatsu sadā sa ha
amṛtaṃ sakalaṃ bhuṅkta iti viddhi yudhiṣṭhira
- 13
अभुक्तवत्सु नाश्नानः सततं यस्तु वै द्विजः
अभोजनेन तेनास्य जितः स्वर्गो भवत्युत
abhuktavatsu nāśnānaḥ satataṃ yastu vai dvijaḥ
abhojanena tenāsya jitaḥ svargo bhavatyuta
- 14
देवताभ्यः पितृभ्यश्च भृत्येभ्यो ऽतिथिभिः सह
अवशिष्टं तु यो ऽश्नाति तम् आहुर्विघसाशिनम्
devatābhyaḥ pitṛbhyaśca bhṛtyebhyo 'tithibhiḥ saha
avaśiṣṭaṃ tu yo 'śnāti tam āhurvighasāśinam
- 15
तेषां लोका ह्यपर्यन्ताः सदने ब्रह्मणा सह
उपस्थिताश्चाप्सरोभिः परियान्ति दिवौकसः
teṣāṃ lokā hyaparyantāḥ sadane brahmaṇā saha
upasthitāścāpsarobhiḥ pariyānti divaukasaḥ
- 16
देवताभिश्च ये सार्धं पितृभिश्चोपभुञ्जते
रमन्ते पुत्रपौत्रैश्च तेषां गतिर् अनुत्तमा
devatābhiśca ye sārdhaṃ pitṛbhiścopabhuñjate
ramante putrapautraiśca teṣāṃ gatir anuttamā

