14 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
क्षीणस्य दीर्घसूत्रस्य सानुक्रोशस्य बन्धुषु
विरक्तपौरराष्ट्रस्य निर्द्रव्यनिचयस्य च
yudhiṣṭhira uvāca
kṣīṇasya dīrghasūtrasya sānukrośasya bandhuṣu
viraktapaurarāṣṭrasya nirdravyanicayasya ca
- 2
परिशङ्कितमुख्यस्य स्रुतमन्त्रस्य भारत
असंभावितमित्रस्य भिन्नामात्यस्य सर्वशः
pariśaṅkitamukhyasya srutamantrasya bhārata
asaṃbhāvitamitrasya bhinnāmātyasya sarvaśaḥ
- 3
परचक्राभियातस्य दुर्बलस्य बलीयसा
आपन्नचेतसो ब्रूहि किं कार्यम् अवशिष्यते
paracakrābhiyātasya durbalasya balīyasā
āpannacetaso brūhi kiṃ kāryam avaśiṣyate
- 4
भीष्म उवाच
बाह्यश्चेद्विजिगीषुः स्याद्धर्मार्थकुशलः शुचिः
जवेन संधिं कुर्वीत पूर्वान्पूर्वान्विमोक्षयन्
bhīṣma uvāca
bāhyaścedvijigīṣuḥ syāddharmārthakuśalaḥ śuciḥ
javena saṃdhiṃ kurvīta pūrvānpūrvānvimokṣayan
- 5
अधर्मविजिगीषुश्चेद्बलवान्पापनिश्चयः
आत्मनः संनिरोधेन संधिं तेनाभियोजयेत्
adharmavijigīṣuścedbalavānpāpaniścayaḥ
ātmanaḥ saṃnirodhena saṃdhiṃ tenābhiyojayet
- 6
अपास्य राजधानीं वा तरेद् अन्येन वापदम्
तद्भावभावे द्रव्याणि जीवन्पुनर् उपार्जयेत्
apāsya rājadhānīṃ vā tared anyena vāpadam
tadbhāvabhāve dravyāṇi jīvanpunar upārjayet
- 7
यास्तु स्युः केवलत्यागाच्छक्यास्तरितुम् आपदः
कस्तत्राधिकम् आत्मानं संत्यजेद् अर्थधर्मवित्
yāstu syuḥ kevalatyāgācchakyāstaritum āpadaḥ
kastatrādhikam ātmānaṃ saṃtyajed arthadharmavit
- 8
अवरोधाज्जुगुप्सेत का सपत्नधने दया
न त्वेवात्मा प्रदातव्यः शक्ये सति कथंचन
avarodhājjugupseta kā sapatnadhane dayā
na tvevātmā pradātavyaḥ śakye sati kathaṃcana
- 9
युधिष्ठिर उवाच
आभ्यन्तरे प्रकुपिते बाह्ये चोपनिपीडिते
क्षीणे कोशे स्रुते मन्त्रे किं कार्यम् अवशिष्यते
yudhiṣṭhira uvāca
ābhyantare prakupite bāhye copanipīḍite
kṣīṇe kośe srute mantre kiṃ kāryam avaśiṣyate
- 10
भीष्म उवाच
क्षिप्रं वा संधिकामः स्यात्क्षिप्रं वा तीक्ष्णविक्रमः
पदापनयनं क्षिप्रम् एतावत्सांपरायिकम्
bhīṣma uvāca
kṣipraṃ vā saṃdhikāmaḥ syātkṣipraṃ vā tīkṣṇavikramaḥ
padāpanayanaṃ kṣipram etāvatsāṃparāyikam
- 11
अनुरक्तेन पुष्टेन हृष्टेन जगतीपते
अल्पेनापि हि सैन्येन महीं जयति पार्थिवः
anuraktena puṣṭena hṛṣṭena jagatīpate
alpenāpi hi sainyena mahīṃ jayati pārthivaḥ
- 12
हतो वा दिवम् आरोहेद्विजयी क्षितिम् आवसेत्
युद्धे तु संत्यजन्प्राणाञ्शक्रस्यैति सलोकताम्
hato vā divam ārohedvijayī kṣitim āvaset
yuddhe tu saṃtyajanprāṇāñśakrasyaiti salokatām
- 13
सर्वलोकागमं कृत्वा मृदुत्वं गन्तुम् एव च
विश्वासाद्विनयं कुर्याद्व्यवस्येद्वाप्युपानहौ
sarvalokāgamaṃ kṛtvā mṛdutvaṃ gantum eva ca
viśvāsādvinayaṃ kuryādvyavasyedvāpyupānahau
- 14
अपक्रमितुम् इच्छेद्वा यथाकामं तु सान्त्वयेत्
विलिङ्गमित्वा मित्रेण ततः स्वयम् उपक्रमेत्
apakramitum icchedvā yathākāmaṃ tu sāntvayet
viliṅgamitvā mitreṇa tataḥ svayam upakramet

