22 shlokas
- 1
तुलाधार उवाच
सद्भिर्वा यदि वासद्भिर् अयं पन्थाः समाश्रितः
प्रत्यक्षं क्रियतां साधु ततो ज्ञास्यसि तद्यथा
tulādhāra uvāca
sadbhirvā yadi vāsadbhir ayaṃ panthāḥ samāśritaḥ
pratyakṣaṃ kriyatāṃ sādhu tato jñāsyasi tadyathā
- 2
एते शकुन्ता बहवः समन्ताद्विचरन्ति हि
तवोत्तमाङ्गे सम्भूताः श्येनाश्चान्याश्च जातयः
ete śakuntā bahavaḥ samantādvicaranti hi
tavottamāṅge sambhūtāḥ śyenāścānyāśca jātayaḥ
- 3
आह्वयैनान्महाब्रह्मन्विशमानांस्ततस्ततः
पश्येमान्हस्तपादेषु श्लिष्टान्देहे च सर्वशः
āhvayainānmahābrahmanviśamānāṃstatastataḥ
paśyemānhastapādeṣu śliṣṭāndehe ca sarvaśaḥ
- 4
संभावयन्ति पितरं त्वया संभाविताः खगाः
असंशयं पिता च त्वं पुत्रान् आह्वय जाजले
saṃbhāvayanti pitaraṃ tvayā saṃbhāvitāḥ khagāḥ
asaṃśayaṃ pitā ca tvaṃ putrān āhvaya jājale
- 5
भीष्म उवाच
ततो जाजलिना तेन समाहूताः पतत्रिणः
वाचम् उच्चारयन्दिव्यां धर्मस्य वचनात्किल
bhīṣma uvāca
tato jājalinā tena samāhūtāḥ patatriṇaḥ
vācam uccārayandivyāṃ dharmasya vacanātkila
- 6
अहिंसादिकृतं कर्म इह चैव परत्र च
स्पर्धा निहन्ति वै ब्रह्मन्साहता हन्ति तं नरम्
ahiṃsādikṛtaṃ karma iha caiva paratra ca
spardhā nihanti vai brahmansāhatā hanti taṃ naram
- 7
श्रद्धावृद्धं वाङ्मनसी न यज्ञस्त्रातुम् अर्हति
अत्र गाथा ब्रह्मगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः
śraddhāvṛddhaṃ vāṅmanasī na yajñastrātum arhati
atra gāthā brahmagītāḥ kīrtayanti purāvidaḥ
- 8
शुचेर् अश्रद्दधानस्य श्रद्दधानस्य चाशुचेः
देवाश्चित्तम् अमन्यन्त सदृशं यज्ञकर्मणि
śucer aśraddadhānasya śraddadhānasya cāśuceḥ
devāścittam amanyanta sadṛśaṃ yajñakarmaṇi
- 9
श्रोत्रियस्य कदर्यस्य वदान्यस्य च वार्धुषेः
मीमांसित्वोभयं देवाः समम् अन्नम् अकल्पयन्
śrotriyasya kadaryasya vadānyasya ca vārdhuṣeḥ
mīmāṃsitvobhayaṃ devāḥ samam annam akalpayan
- 10
प्रजापतिस्तान् उवाच विषमं कृतम् इत्युत
श्रद्धापूतं वदान्यस्य हतम् अश्रद्धयेतरत्
भोज्यम् अन्नं वदान्यस्य कदर्यस्य न वार्धुषेः
prajāpatistān uvāca viṣamaṃ kṛtam ityuta
śraddhāpūtaṃ vadānyasya hatam aśraddhayetarat
bhojyam annaṃ vadānyasya kadaryasya na vārdhuṣeḥ
- 11
अश्रद्दधान एवैको देवानां नार्हते हविः
तस्यैवान्नं न भोक्तव्यम् इति धर्मविदो विदुः
aśraddadhāna evaiko devānāṃ nārhate haviḥ
tasyaivānnaṃ na bhoktavyam iti dharmavido viduḥ
- 12
अश्रद्धा परमं पापं श्रद्धा पापप्रमोचनी
जहाति पापं श्रद्धावान्सर्पो जीर्णाम् इव त्वचम्
aśraddhā paramaṃ pāpaṃ śraddhā pāpapramocanī
jahāti pāpaṃ śraddhāvānsarpo jīrṇām iva tvacam
- 13
ज्यायसी या पवित्राणां निवृत्तिः श्रद्धया सह
निवृत्तशीलदोषो यः श्रद्धावान्पूत एव सः
jyāyasī yā pavitrāṇāṃ nivṛttiḥ śraddhayā saha
nivṛttaśīladoṣo yaḥ śraddhāvānpūta eva saḥ
- 14
किं तस्य तपसा कार्यं किं वृत्तेन किम् आत्मना
श्रद्धामयो ऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः
kiṃ tasya tapasā kāryaṃ kiṃ vṛttena kim ātmanā
śraddhāmayo 'yaṃ puruṣo yo yacchraddhaḥ sa eva saḥ
- 15
इति धर्मः समाख्यातः सद्भिर्धर्मार्थदर्शिभिः
वयं जिज्ञासमानास्त्वा सम्प्राप्ता धर्मदर्शनात्
iti dharmaḥ samākhyātaḥ sadbhirdharmārthadarśibhiḥ
vayaṃ jijñāsamānāstvā samprāptā dharmadarśanāt
- 16
स्पर्धां जहि महाप्राज्ञ ततः प्राप्स्यसि यत्परम्
श्रद्धावाञ्श्रद्दधानश्च धर्मांश्चैवेह वाणिजः
स्ववर्त्मनि स्थितश्चैव गरीयान् एष जाजले
spardhāṃ jahi mahāprājña tataḥ prāpsyasi yatparam
śraddhāvāñśraddadhānaśca dharmāṃścaiveha vāṇijaḥ
svavartmani sthitaścaiva garīyān eṣa jājale
- 17
एवं बहुमतार्थं च तुलाधारेण भाषितम्
सम्यक्चैवम् उपालब्धो धर्मश्चोक्तः सनातनः
evaṃ bahumatārthaṃ ca tulādhāreṇa bhāṣitam
samyakcaivam upālabdho dharmaścoktaḥ sanātanaḥ
- 18
तस्य विख्यातवीर्यस्य श्रुत्वा वाक्यानि स द्विजः
तुलाधारस्य कौन्तेय शान्तिम् एवान्वपद्यत
tasya vikhyātavīryasya śrutvā vākyāni sa dvijaḥ
tulādhārasya kaunteya śāntim evānvapadyata
- 19
ततो ऽचिरेण कालेन तुलाधारः स एव च
दिवं गत्वा महाप्राज्ञौ विहरेतां यथासुखम्
स्वं स्वं स्थानम् उपागम्य स्वकर्मफलनिर्जितम्
tato 'cireṇa kālena tulādhāraḥ sa eva ca
divaṃ gatvā mahāprājñau viharetāṃ yathāsukham
svaṃ svaṃ sthānam upāgamya svakarmaphalanirjitam
- 20
समानां श्रद्दधानानां संयतानां सुचेतसाम्
कुर्वतां यज्ञ इत्येव न यज्ञो जातु नेष्यते
samānāṃ śraddadhānānāṃ saṃyatānāṃ sucetasām
kurvatāṃ yajña ityeva na yajño jātu neṣyate
- 21
श्रद्धा वै सात्त्विकी देवी सूर्यस्य दुहिता नृप
सावित्री प्रसवित्री च जीवविश्वासिनी तथा
śraddhā vai sāttvikī devī sūryasya duhitā nṛpa
sāvitrī prasavitrī ca jīvaviśvāsinī tathā
- 22
वाग्वृद्धं त्रायते श्रद्धा मनोवृद्धं च भारत
यथौपम्योपदेशेन किं भूयः श्रोतुम् इच्छसि
vāgvṛddhaṃ trāyate śraddhā manovṛddhaṃ ca bhārata
yathaupamyopadeśena kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi

