13 shlokas
- 1
भीष्म उवाच
अथ तेन नरश्रेष्ठ ब्राह्मणेन तपस्विना
निराहारेण वसता दुःखितास्ते भुजंगमाः
bhīṣma uvāca
atha tena naraśreṣṭha brāhmaṇena tapasvinā
nirāhāreṇa vasatā duḥkhitāste bhujaṃgamāḥ
- 2
सर्वे सम्भूय सहितास्तस्य नागस्य बान्धवाः
भ्रातरस्तनया भार्या ययुस्तं ब्राह्मणं प्रति
sarve sambhūya sahitāstasya nāgasya bāndhavāḥ
bhrātarastanayā bhāryā yayustaṃ brāhmaṇaṃ prati
- 3
ते ऽपश्यन्पुलिने तं वै विविक्ते नियतव्रतम्
समासीनं निराहारं द्विजं जप्यपरायणम्
te 'paśyanpuline taṃ vai vivikte niyatavratam
samāsīnaṃ nirāhāraṃ dvijaṃ japyaparāyaṇam
- 4
ते सर्वे समभिक्रम्य विप्रम् अभ्यर्च्य चासकृत्
ऊचुर्वाक्यम् असंदिग्धम् आतिथेयस्य बान्धवाः
te sarve samabhikramya vipram abhyarcya cāsakṛt
ūcurvākyam asaṃdigdham ātitheyasya bāndhavāḥ
- 5
षष्ठो हि दिवसस्ते ऽद्य प्राप्तस्येह तपोधन
न चाभिलषसे किंचिद् आहारं धर्मवत्सल
ṣaṣṭho hi divasaste 'dya prāptasyeha tapodhana
na cābhilaṣase kiṃcid āhāraṃ dharmavatsala
- 6
अस्मान् अभिगतश्चासि वयं च त्वाम् उपस्थिताः
कार्यं चातिथ्यम् अस्माभिर्वयं सर्वे कुटुम्बिनः
asmān abhigataścāsi vayaṃ ca tvām upasthitāḥ
kāryaṃ cātithyam asmābhirvayaṃ sarve kuṭumbinaḥ
- 7
मूलं फलं वा पर्णं वा पयो वा द्विजसत्तम
आहारहेतोर् अन्नं वा भोक्तुम् अर्हसि ब्राह्मण
mūlaṃ phalaṃ vā parṇaṃ vā payo vā dvijasattama
āhārahetor annaṃ vā bhoktum arhasi brāhmaṇa
- 8
त्यक्ताहारेण भवता वने निवसता सता
बालवृद्धम् इदं सर्वं पीड्यते धर्मसंकटात्
tyaktāhāreṇa bhavatā vane nivasatā satā
bālavṛddham idaṃ sarvaṃ pīḍyate dharmasaṃkaṭāt
- 9
न हि नो भ्रूणहा कश्चिद्राजापथ्यो ऽनृतो ऽपि वा
पूर्वाशी वा कुले ह्यस्मिन्देवतातिथिबन्धुषु
na hi no bhrūṇahā kaścidrājāpathyo 'nṛto 'pi vā
pūrvāśī vā kule hyasmindevatātithibandhuṣu
- 10
ब्राह्मण उवाच
उपदेशेन युष्माकम् आहारो ऽयं मया वृतः
द्विरूनं दशरात्रं वै नागस्यागमनं प्रति
brāhmaṇa uvāca
upadeśena yuṣmākam āhāro 'yaṃ mayā vṛtaḥ
dvirūnaṃ daśarātraṃ vai nāgasyāgamanaṃ prati
- 11
यद्यष्टरात्रे निर्याते नागमिष्यति पन्नगः
तदाहारं करिष्यामि तन्निमित्तम् इदं व्रतम्
yadyaṣṭarātre niryāte nāgamiṣyati pannagaḥ
tadāhāraṃ kariṣyāmi tannimittam idaṃ vratam
- 12
कर्तव्यो न च संतापो गम्यतां च यथागतम्
तन्निमित्तं व्रतं मह्यं नैतद्भेत्तुम् इहार्हथ
kartavyo na ca saṃtāpo gamyatāṃ ca yathāgatam
tannimittaṃ vrataṃ mahyaṃ naitadbhettum ihārhatha
- 13
भीष्म उवाच
तेन ते समनुज्ञाता ब्राह्मणेन भुजंगमाः
स्वम् एव भवनं जग्मुर् अकृतार्था नरर्षभ
bhīṣma uvāca
tena te samanujñātā brāhmaṇena bhujaṃgamāḥ
svam eva bhavanaṃ jagmur akṛtārthā nararṣabha

