22 shlokas
- 1
भीष्म उवाच
एवम् उक्तः प्रत्युवाच तं मुनिं जनमेजयः
गर्ह्यं भवान्गर्हयति निन्द्यं निन्दति मा भवान्
bhīṣma uvāca
evam uktaḥ pratyuvāca taṃ muniṃ janamejayaḥ
garhyaṃ bhavāngarhayati nindyaṃ nindati mā bhavān
- 2
धिक्कार्यं मा धिक्कुरुते तस्मात्त्वाहं प्रसादये
सर्वं हीदं स्वकृतं मे ज्वलाम्यग्नाविवाहितः
dhikkāryaṃ mā dhikkurute tasmāttvāhaṃ prasādaye
sarvaṃ hīdaṃ svakṛtaṃ me jvalāmyagnāvivāhitaḥ
- 3
स्वकर्माण्यभिसंधाय नाभिनन्दति मे मनः
प्राप्तं नूनं मया घोरं भयं वैवस्वताद् अपि
svakarmāṇyabhisaṃdhāya nābhinandati me manaḥ
prāptaṃ nūnaṃ mayā ghoraṃ bhayaṃ vaivasvatād api
- 4
तत्तु शल्यम् अनिर्हृत्य कथं शक्ष्यामि जीवितुम्
सर्वमन्यून्विनीय त्वम् अभि मा वद शौनक
tattu śalyam anirhṛtya kathaṃ śakṣyāmi jīvitum
sarvamanyūnvinīya tvam abhi mā vada śaunaka
- 5
महानसं ब्राह्मणानां भविष्याम्यर्थवान्पुनः
अस्तु शेषं कुलस्यास्य मा पराभूद् इदं कुलम्
mahānasaṃ brāhmaṇānāṃ bhaviṣyāmyarthavānpunaḥ
astu śeṣaṃ kulasyāsya mā parābhūd idaṃ kulam
- 6
न हि नो ब्रह्मशप्तानां शेषो भवितुम् अर्हति
श्रुतीर् अलभमानानां संविदं वेदनिश्चयात्
na hi no brahmaśaptānāṃ śeṣo bhavitum arhati
śrutīr alabhamānānāṃ saṃvidaṃ vedaniścayāt
- 7
निर्विद्यमानः सुभृशं भूयो वक्ष्यामि सांप्रतम्
भूयश्चैवाभिनङ्क्षन्ति निर्धर्मा निर्जपा इव
nirvidyamānaḥ subhṛśaṃ bhūyo vakṣyāmi sāṃpratam
bhūyaścaivābhinaṅkṣanti nirdharmā nirjapā iva
- 8
अर्वाक्च प्रतितिष्ठन्ति पुलिन्दशबरा इव
न ह्ययज्ञा अमुं लोकं प्राप्नुवन्ति कथंचन
arvākca pratitiṣṭhanti pulindaśabarā iva
na hyayajñā amuṃ lokaṃ prāpnuvanti kathaṃcana
- 9
अविज्ञायैव मे प्रज्ञां बालस्येव सुपण्डितः
ब्रह्मन्पितेव पुत्रेभ्यः प्रति मां वाञ्छ शौनक
avijñāyaiva me prajñāṃ bālasyeva supaṇḍitaḥ
brahmanpiteva putrebhyaḥ prati māṃ vāñcha śaunaka
- 10
शौनक उवाच
किम् आश्चर्यं यतः प्राज्ञो बहु कुर्याद्धि सांप्रतम्
इति वै पण्डितो भूत्वा भूतानां नोपतप्यति
śaunaka uvāca
kim āścaryaṃ yataḥ prājño bahu kuryāddhi sāṃpratam
iti vai paṇḍito bhūtvā bhūtānāṃ nopatapyati
- 11
प्रज्ञाप्रासादम् आरुह्य अशोच्यः शोचते जनान्
जगतीस्थान् इवाद्रिस्थः प्रज्ञया प्रतिपश्यति
prajñāprāsādam āruhya aśocyaḥ śocate janān
jagatīsthān ivādristhaḥ prajñayā pratipaśyati
- 12
न चोपलभते तत्र न च कार्याणि पश्यति
निर्विण्णात्मा परोक्षो वा धिक्कृतः सर्वसाधुषु
na copalabhate tatra na ca kāryāṇi paśyati
nirviṇṇātmā parokṣo vā dhikkṛtaḥ sarvasādhuṣu
- 13
विदित्वोभयतो वीर्यं माहात्म्यं वेद आगमे
कुरुष्वेह महाशान्तिं ब्रह्मा शरणम् अस्तु ते
viditvobhayato vīryaṃ māhātmyaṃ veda āgame
kuruṣveha mahāśāntiṃ brahmā śaraṇam astu te
- 14
तद्वै पारत्रिकं चारु ब्राह्मणानाम् अकुप्यताम्
अथ चेत्तप्यसे पापैर्धर्मं चेद् अनुपश्यसि
tadvai pāratrikaṃ cāru brāhmaṇānām akupyatām
atha cettapyase pāpairdharmaṃ ced anupaśyasi
- 15
जनमेजय उवाच
अनुतप्ये च पापेन न चाधर्मं चराम्यहम्
बुभूषुं भजमानं च प्रतिवाञ्छामि शौनक
janamejaya uvāca
anutapye ca pāpena na cādharmaṃ carāmyaham
bubhūṣuṃ bhajamānaṃ ca prativāñchāmi śaunaka
- 16
शौनक उवाच
छित्त्वा स्तम्भं च मानं च प्रीतिम् इच्छामि ते नृप
सर्वभूतहिते तिष्ठ धर्मं चैव प्रतिस्मर
śaunaka uvāca
chittvā stambhaṃ ca mānaṃ ca prītim icchāmi te nṛpa
sarvabhūtahite tiṣṭha dharmaṃ caiva pratismara
- 17
न भयान्न च कार्पण्यान्न लोभात्त्वाम् उपाह्वये
तां मे देवा गिरं सत्यां शृण्वन्तु ब्राह्मणैः सह
na bhayānna ca kārpaṇyānna lobhāttvām upāhvaye
tāṃ me devā giraṃ satyāṃ śṛṇvantu brāhmaṇaiḥ saha
- 18
सो ऽहं न केनचिच्चार्थी त्वां च धर्मम् उपाह्वये
क्रोशतां सर्वभूतानाम् अहो धिग् इति कुर्वताम्
so 'haṃ na kenaciccārthī tvāṃ ca dharmam upāhvaye
krośatāṃ sarvabhūtānām aho dhig iti kurvatām
- 19
वक्ष्यन्ति माम् अधर्मज्ञा वक्ष्यन्त्यसुहृदो जनाः
वाचस्ताः सुहृदः श्रुत्वा संज्वरिष्यन्ति मे भृशम्
vakṣyanti mām adharmajñā vakṣyantyasuhṛdo janāḥ
vācastāḥ suhṛdaḥ śrutvā saṃjvariṣyanti me bhṛśam
- 20
केचिद् एव महाप्राज्ञाः परिज्ञास्यन्ति कार्यताम्
जानीहि मे कृतं तात ब्राह्मणान्प्रति भारत
kecid eva mahāprājñāḥ parijñāsyanti kāryatām
jānīhi me kṛtaṃ tāta brāhmaṇānprati bhārata
- 21
यथा ते मत्कृते क्षेमं लभेरंस्तत्तथा कुरु
प्रतिजानीहि चाद्रोहं ब्राह्मणानां नराधिप
yathā te matkṛte kṣemaṃ labheraṃstattathā kuru
pratijānīhi cādrohaṃ brāhmaṇānāṃ narādhipa
- 22
जनमेजय उवाच
नैव वाचा न मनसा न पुनर्जातु कर्मणा
द्रोग्धास्मि ब्राह्मणान्विप्र चरणावेव ते स्पृशे
janamejaya uvāca
naiva vācā na manasā na punarjātu karmaṇā
drogdhāsmi brāhmaṇānvipra caraṇāveva te spṛśe

