23 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
प्रियः सर्वस्य लोकस्य सर्वसत्त्वाभिनन्दिता
गुणैः सर्वैर् उपेतश्च को न्वस्ति भुवि मानवः
yudhiṣṭhira uvāca
priyaḥ sarvasya lokasya sarvasattvābhinanditā
guṇaiḥ sarvair upetaśca ko nvasti bhuvi mānavaḥ
- 2
भीष्म उवाच
अत्र ते वर्तयिष्यामि पृच्छतो भरतर्षभ
उग्रसेनस्य संवादं नारदे केशवस्य च
bhīṣma uvāca
atra te vartayiṣyāmi pṛcchato bharatarṣabha
ugrasenasya saṃvādaṃ nārade keśavasya ca
- 3
उग्रसेन उवाच
पश्य संकल्पते लोको नारदस्य प्रकीर्तने
मन्ये स गुणसम्पन्नो ब्रूहि तन्मम पृच्छतः
ugrasena uvāca
paśya saṃkalpate loko nāradasya prakīrtane
manye sa guṇasampanno brūhi tanmama pṛcchataḥ
- 4
वासुदेव उवाच
कुकुराधिप यान्मन्ये शृणु तान्मे विवक्षतः
नारदस्य गुणान्साधून्संक्षेपेण नराधिप
vāsudeva uvāca
kukurādhipa yānmanye śṛṇu tānme vivakṣataḥ
nāradasya guṇānsādhūnsaṃkṣepeṇa narādhipa
- 5
न चारित्रनिमित्तो ऽस्याहंकारो देहपातनः
अभिन्नश्रुतचारित्रस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
na cāritranimitto 'syāhaṃkāro dehapātanaḥ
abhinnaśrutacāritrastasmātsarvatra pūjitaḥ
- 6
तपस्वी नारदो बाढं वाचि नास्य व्यतिक्रमः
कामाद्वा यदि वा लोभात्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
tapasvī nārado bāḍhaṃ vāci nāsya vyatikramaḥ
kāmādvā yadi vā lobhāttasmātsarvatra pūjitaḥ
- 7
अध्यात्मविधितत्त्वज्ञः क्षान्तः शक्तो जितेन्द्रियः
ऋजुश्च सत्यवादी च तस्मात्सर्वत्र पूजितः
adhyātmavidhitattvajñaḥ kṣāntaḥ śakto jitendriyaḥ
ṛjuśca satyavādī ca tasmātsarvatra pūjitaḥ
- 8
तेजसा यशसा बुद्ध्या नयेन विनयेन च
जन्मना तपसा वृद्धस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
tejasā yaśasā buddhyā nayena vinayena ca
janmanā tapasā vṛddhastasmātsarvatra pūjitaḥ
- 9
सुखशीलः सुसंभोगः सुभोज्यः स्वादरः शुचिः
सुवाक्यश्चाप्यनीर्ष्यश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः
sukhaśīlaḥ susaṃbhogaḥ subhojyaḥ svādaraḥ śuciḥ
suvākyaścāpyanīrṣyaśca tasmātsarvatra pūjitaḥ
- 10
कल्याणं कुरुते बाढं पापम् अस्मिन्न विद्यते
न प्रीयते परान् अर्थैस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
kalyāṇaṃ kurute bāḍhaṃ pāpam asminna vidyate
na prīyate parān arthaistasmātsarvatra pūjitaḥ
- 11
वेदश्रुतिभिर् आख्यानैर् अर्थान् अभिजिगीषते
तितिक्षुर् अनवज्ञश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः
vedaśrutibhir ākhyānair arthān abhijigīṣate
titikṣur anavajñaśca tasmātsarvatra pūjitaḥ
- 12
समत्वाद्धि प्रियो नास्ति नाप्रियश्च कथंचन
मनोऽनुकूलवादी च तस्मात्सर्वत्र पूजितः
samatvāddhi priyo nāsti nāpriyaśca kathaṃcana
mano'nukūlavādī ca tasmātsarvatra pūjitaḥ
- 13
बहुश्रुतश्चैत्रकथः पण्डितो ऽनलसो ऽशठः
अदीनो ऽक्रोधनो ऽलुब्धस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
bahuśrutaścaitrakathaḥ paṇḍito 'nalaso 'śaṭhaḥ
adīno 'krodhano 'lubdhastasmātsarvatra pūjitaḥ
- 14
नार्थे न धर्मे कामे वा भूतपूर्वो ऽस्य विग्रहः
दोषाश्चास्य समुच्छिन्नास्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
nārthe na dharme kāme vā bhūtapūrvo 'sya vigrahaḥ
doṣāścāsya samucchinnāstasmātsarvatra pūjitaḥ
- 15
दृढभक्तिर् अनिन्द्यात्मा श्रुतवान् अनृशंसवान्
वीतसंमोहदोषश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः
dṛḍhabhaktir anindyātmā śrutavān anṛśaṃsavān
vītasaṃmohadoṣaśca tasmātsarvatra pūjitaḥ
- 16
असक्तः सर्वसङ्गेषु सक्तात्मेव च लक्ष्यते
अदीर्घसंशयो वाग्मी तस्मात्सर्वत्र पूजितः
asaktaḥ sarvasaṅgeṣu saktātmeva ca lakṣyate
adīrghasaṃśayo vāgmī tasmātsarvatra pūjitaḥ
- 17
समाधिर्नास्य मानार्थे नात्मानं स्तौति कर्हिचित्
अनीर्ष्युर्दृढसंभाषस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
samādhirnāsya mānārthe nātmānaṃ stauti karhicit
anīrṣyurdṛḍhasaṃbhāṣastasmātsarvatra pūjitaḥ
- 18
लोकस्य विविधं वृत्तं प्रकृतेश्चाप्यकुत्सयन्
संसर्गविद्याकुशलस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः
lokasya vividhaṃ vṛttaṃ prakṛteścāpyakutsayan
saṃsargavidyākuśalastasmātsarvatra pūjitaḥ
- 19
नासूयत्यागमं कंचित्स्वं तपो नोपजीवति
अवन्ध्यकालो वश्यात्मा तस्मात्सर्वत्र पूजितः
nāsūyatyāgamaṃ kaṃcitsvaṃ tapo nopajīvati
avandhyakālo vaśyātmā tasmātsarvatra pūjitaḥ
- 20
कृतश्रमः कृतप्रज्ञो न च तृप्तः समाधितः
नियमस्थो ऽप्रमत्तश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः
kṛtaśramaḥ kṛtaprajño na ca tṛptaḥ samādhitaḥ
niyamastho 'pramattaśca tasmātsarvatra pūjitaḥ
- 21
सापत्रपश्च युक्तश्च सुनेयः श्रेयसे परैः
अभेत्ता परगुह्यानां तस्मात्सर्वत्र पूजितः
sāpatrapaśca yuktaśca suneyaḥ śreyase paraiḥ
abhettā paraguhyānāṃ tasmātsarvatra pūjitaḥ
- 22
न हृष्यत्यर्थलाभेषु नालाभेषु व्यथत्यपि
स्थिरबुद्धिर् असक्तात्मा तस्मात्सर्वत्र पूजितः
na hṛṣyatyarthalābheṣu nālābheṣu vyathatyapi
sthirabuddhir asaktātmā tasmātsarvatra pūjitaḥ
- 23
तं सर्वगुणसम्पन्नं दक्षं शुचिम् अकातरम्
कालज्ञं च नयज्ञं च कः प्रियं न करिष्यति
taṃ sarvaguṇasampannaṃ dakṣaṃ śucim akātaram
kālajñaṃ ca nayajñaṃ ca kaḥ priyaṃ na kariṣyati

