52 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
ब्रह्मन्सुमहद् आख्यानं भवता परिकीर्तितम्
यच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे विस्मयं परमं गताः
janamejaya uvāca
brahmansumahad ākhyānaṃ bhavatā parikīrtitam
yacchrutvā munayaḥ sarve vismayaṃ paramaṃ gatāḥ
- 2
इदं शतसहस्राद्धि भारताख्यानविस्तरात्
आमथ्य मतिमन्थेन ज्ञानोदधिम् अनुत्तमम्
idaṃ śatasahasrāddhi bhāratākhyānavistarāt
āmathya matimanthena jñānodadhim anuttamam
- 3
नवनीतं यथा दध्नो मलयाच्चन्दनं यथा
आरण्यकं च वेदेभ्य ओषधिभ्यो ऽमृतं यथा
navanītaṃ yathā dadhno malayāccandanaṃ yathā
āraṇyakaṃ ca vedebhya oṣadhibhyo 'mṛtaṃ yathā
- 4
समुद्धृतम् इदं ब्रह्मन्कथामृतम् अनुत्तमम्
तपोनिधे त्वयोक्तं हि नारायणकथाश्रयम्
samuddhṛtam idaṃ brahmankathāmṛtam anuttamam
taponidhe tvayoktaṃ hi nārāyaṇakathāśrayam
- 5
स हीशो भगवान्देवः सर्वभूतात्मभावनः
अहो नारायणं तेजो दुर्दर्शं द्विजसत्तम
sa hīśo bhagavāndevaḥ sarvabhūtātmabhāvanaḥ
aho nārāyaṇaṃ tejo durdarśaṃ dvijasattama
- 6
यत्राविशन्ति कल्पान्ते सर्वे ब्रह्मादयः सुराः
ऋषयश्च सगन्धर्वा यच्च किंचिच्चराचरम्
न ततो ऽस्ति परं मन्ये पावनं दिवि चेह च
yatrāviśanti kalpānte sarve brahmādayaḥ surāḥ
ṛṣayaśca sagandharvā yacca kiṃciccarācaram
na tato 'sti paraṃ manye pāvanaṃ divi ceha ca
- 7
सर्वाश्रमाभिगमनं सर्वतीर्थावगाहनम्
न तथा फलदं चापि नारायणकथा यथा
sarvāśramābhigamanaṃ sarvatīrthāvagāhanam
na tathā phaladaṃ cāpi nārāyaṇakathā yathā
- 8
सर्वथा पाविताः स्मेह श्रुत्वेमाम् आदितः कथाम्
हरेर्विश्वेश्वरस्येह सर्वपापप्रणाशनीम्
sarvathā pāvitāḥ smeha śrutvemām āditaḥ kathām
harerviśveśvarasyeha sarvapāpapraṇāśanīm
- 9
न चित्रं कृतवांस्तत्र यद् आर्यो मे धनंजयः
वासुदेवसहायो यः प्राप्तवाञ्जयम् उत्तमम्
na citraṃ kṛtavāṃstatra yad āryo me dhanaṃjayaḥ
vāsudevasahāyo yaḥ prāptavāñjayam uttamam
- 10
न चास्य किंचिद् अप्राप्यं मन्ये लोकेष्वपि त्रिषु
त्रैलोक्यनाथो विष्णुः स यस्यासीत्साह्यकृत्सखा
na cāsya kiṃcid aprāpyaṃ manye lokeṣvapi triṣu
trailokyanātho viṣṇuḥ sa yasyāsītsāhyakṛtsakhā
- 11
धन्याश्च सर्व एवासन्ब्रह्मंस्ते मम पूर्वकाः
हिताय श्रेयसे चैव येषाम् आसीज्जनार्दनः
dhanyāśca sarva evāsanbrahmaṃste mama pūrvakāḥ
hitāya śreyase caiva yeṣām āsījjanārdanaḥ
- 12
तपसापि न दृश्यो हि भगवांल्लोकपूजितः
यं दृष्टवन्तस्ते साक्षाच्छ्रीवत्साङ्कविभूषणम्
tapasāpi na dṛśyo hi bhagavāṃllokapūjitaḥ
yaṃ dṛṣṭavantaste sākṣācchrīvatsāṅkavibhūṣaṇam
- 13
तेभ्यो धन्यतरश्चैव नारदः परमेष्ठिजः
न चाल्पतेजसम् ऋषिं वेद्मि नारदम् अव्ययम्
श्वेतद्वीपं समासाद्य येन दृष्टः स्वयं हरिः
tebhyo dhanyataraścaiva nāradaḥ parameṣṭhijaḥ
na cālpatejasam ṛṣiṃ vedmi nāradam avyayam
śvetadvīpaṃ samāsādya yena dṛṣṭaḥ svayaṃ hariḥ
- 14
देवप्रसादानुगतं व्यक्तं तत्तस्य दर्शनम्
यद्दृष्टवांस्तदा देवम् अनिरुद्धतनौ स्थितम्
devaprasādānugataṃ vyaktaṃ tattasya darśanam
yaddṛṣṭavāṃstadā devam aniruddhatanau sthitam
- 15
बदरीम् आश्रमं यत्तु नारदः प्राद्रवत्पुनः
नरनारायणौ द्रष्टुं किं नु तत्कारणं मुने
badarīm āśramaṃ yattu nāradaḥ prādravatpunaḥ
naranārāyaṇau draṣṭuṃ kiṃ nu tatkāraṇaṃ mune
- 16
श्वेतद्वीपान्निवृत्तश्च नारदः परमेष्ठिजः
बदरीम् आश्रमं प्राप्य समागम्य च तावृषी
śvetadvīpānnivṛttaśca nāradaḥ parameṣṭhijaḥ
badarīm āśramaṃ prāpya samāgamya ca tāvṛṣī
- 17
कियन्तं कालम् अवसत्काः कथाः पृष्टवांश्च सः
श्वेतद्वीपाद् उपावृत्ते तस्मिन्वा सुमहात्मनि
kiyantaṃ kālam avasatkāḥ kathāḥ pṛṣṭavāṃśca saḥ
śvetadvīpād upāvṛtte tasminvā sumahātmani
- 18
किम् अब्रूतां महात्मानौ नरनारायणावृषी
तद् एतन्मे यथातत्त्वं सर्वम् आख्यातुम् अर्हसि
kim abrūtāṃ mahātmānau naranārāyaṇāvṛṣī
tad etanme yathātattvaṃ sarvam ākhyātum arhasi
- 19
वैशंपायन उवाच
नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे
यस्य प्रसादाद्वक्ष्यामि नारायणकथाम् इमाम्
vaiśaṃpāyana uvāca
namo bhagavate tasmai vyāsāyāmitatejase
yasya prasādādvakṣyāmi nārāyaṇakathām imām
- 20
प्राप्य श्वेतं महाद्वीपं दृष्ट्वा च हरिम् अव्ययम्
निवृत्तो नारदो राजंस्तरसा मेरुम् आगमत्
हृदयेनोद्वहन्भारं यद् उक्तं परमात्मना
prāpya śvetaṃ mahādvīpaṃ dṛṣṭvā ca harim avyayam
nivṛtto nārado rājaṃstarasā merum āgamat
hṛdayenodvahanbhāraṃ yad uktaṃ paramātmanā
- 21
पश्चाद् अस्याभवद्राजन्न् आत्मनः साध्वसं महत्
यद्गत्वा दूरम् अध्वानं क्षेमी पुनर् इहागतः
paścād asyābhavadrājann ātmanaḥ sādhvasaṃ mahat
yadgatvā dūram adhvānaṃ kṣemī punar ihāgataḥ
- 22
ततो मेरोः प्रचक्राम पर्वतं गन्धमादनम्
निपपात च खात्तूर्णं विशालां बदरीम् अनु
tato meroḥ pracakrāma parvataṃ gandhamādanam
nipapāta ca khāttūrṇaṃ viśālāṃ badarīm anu
- 23
ततः स ददृशे देवौ पुराणावृषिसत्तमौ
तपश्चरन्तौ सुमहद् आत्मनिष्ठौ महाव्रतौ
tataḥ sa dadṛśe devau purāṇāvṛṣisattamau
tapaścarantau sumahad ātmaniṣṭhau mahāvratau
- 24
तेजसाभ्यधिकौ सूर्यात्सर्वलोकविरोचनात्
श्रीवत्सलक्षणौ पूज्यौ जटामण्डलधारिणौ
tejasābhyadhikau sūryātsarvalokavirocanāt
śrīvatsalakṣaṇau pūjyau jaṭāmaṇḍaladhāriṇau
- 25
जालपादभुजौ तौ तु पादयोश्चक्रलक्षणौ
व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ तथा मुष्कचतुष्किणौ
jālapādabhujau tau tu pādayoścakralakṣaṇau
vyūḍhoraskau dīrghabhujau tathā muṣkacatuṣkiṇau
- 26
षष्टिदन्तावष्टदंष्ट्रौ मेघौघसदृशस्वनौ
स्वास्यौ पृथुललाटौ च सुहनू सुभ्रुनासिकौ
ṣaṣṭidantāvaṣṭadaṃṣṭrau meghaughasadṛśasvanau
svāsyau pṛthulalāṭau ca suhanū subhrunāsikau
- 27
आतपत्रेण सदृशे शिरसी देवयोस्तयोः
एवं लक्षणसम्पन्नौ महापुरुषसंज्ञितौ
ātapatreṇa sadṛśe śirasī devayostayoḥ
evaṃ lakṣaṇasampannau mahāpuruṣasaṃjñitau
- 28
तौ दृष्ट्वा नारदो हृष्टस्ताभ्यां च प्रतिपूजितः
स्वागतेनाभिभाष्याथ पृष्टश्चानामयं तदा
tau dṛṣṭvā nārado hṛṣṭastābhyāṃ ca pratipūjitaḥ
svāgatenābhibhāṣyātha pṛṣṭaścānāmayaṃ tadā
- 29
बभूवान्तर्गतमतिर्निरीक्ष्य पुरुषोत्तमौ
सदोगतास्तत्र ये वै सर्वभूतनमस्कृताः
babhūvāntargatamatirnirīkṣya puruṣottamau
sadogatāstatra ye vai sarvabhūtanamaskṛtāḥ
- 30
श्वेतद्वीपे मया दृष्टास्तादृशाव् ऋषिसत्तमौ
इति संचिन्त्य मनसा कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम्
उपोपविविशे तत्र पीठे कुशमये शुभे
śvetadvīpe mayā dṛṣṭāstādṛśāv ṛṣisattamau
iti saṃcintya manasā kṛtvā cābhipradakṣiṇam
upopaviviśe tatra pīṭhe kuśamaye śubhe

