50 shlokas
- 1
अर्जुन उवाच
अग्नीषोमौ कथं पूर्वम् एकयोनी प्रवर्तितौ
एष मे संशयो जातस्तं छिन्द्धि मधुसूदन
arjuna uvāca
agnīṣomau kathaṃ pūrvam ekayonī pravartitau
eṣa me saṃśayo jātastaṃ chinddhi madhusūdana
- 2
श्रीभगवान् उवाच
हन्त ते वर्तयिष्यामि पुराणं पाण्डुनन्दन
आत्मतेजोद्भवं पार्थ शृणुष्वैकमना मम
śrībhagavān uvāca
hanta te vartayiṣyāmi purāṇaṃ pāṇḍunandana
ātmatejodbhavaṃ pārtha śṛṇuṣvaikamanā mama
- 3
सम्प्रक्षालनकाले ऽतिक्रान्ते चतुर्थे युगसहस्रान्ते
अव्यक्ते सर्वभूतप्रलये स्थावरजङ्गमे
ज्योतिर्धरणिवायुरहिते ऽन्धे तमसि जलैकार्णवे लोके
तम इत्येवाभिभूते ऽसंज्ञके ऽद्वितीये प्रतिष्ठिते
नैव रात्र्यां न दिवसे न सति नासति न व्यक्ते नाव्यक्ते व्यवस्थिते
एतस्याम् अवस्थायां नारायणगुणाश्रयाद् अक्षयाद् अजराद् अनिन्द्रियाद् अग्राह्याद् असंभवात्सत्याद् अहिंस्राल्ललामाद्विविधप्रवृत्तिविशेषात्
अक्षयाद् अजरामराद् अमूर्तितः सर्वव्यापिनः सर्वकर्तुः शाश्वतात्तमसः पुरुषः प्रादुर्भूतो हरिर् अव्ययः
samprakṣālanakāle 'tikrānte caturthe yugasahasrānte
avyakte sarvabhūtapralaye sthāvarajaṅgame
jyotirdharaṇivāyurahite 'ndhe tamasi jalaikārṇave loke
tama ityevābhibhūte 'saṃjñake 'dvitīye pratiṣṭhite
naiva rātryāṃ na divase na sati nāsati na vyakte nāvyakte vyavasthite
etasyām avasthāyāṃ nārāyaṇaguṇāśrayād akṣayād ajarād anindriyād agrāhyād asaṃbhavātsatyād ahiṃsrāllalāmādvividhapravṛttiviśeṣāt
akṣayād ajarāmarād amūrtitaḥ sarvavyāpinaḥ sarvakartuḥ śāśvatāttamasaḥ puruṣaḥ prādurbhūto harir avyayaḥ
- 4
निदर्शनम् अपि ह्यत्र भवति
नासीद् अहो न रात्रिर् आसीत्
न सद् आसीन्नासद् आसीत्
तम एव पुरस्ताद् अभवद्विश्वरूपम्
सा विश्वस्य जननीत्येवम् अस्यार्थो ऽनुभाष्यते
nidarśanam api hyatra bhavati
nāsīd aho na rātrir āsīt
na sad āsīnnāsad āsīt
tama eva purastād abhavadviśvarūpam
sā viśvasya jananītyevam asyārtho 'nubhāṣyate
- 5
तस्येदानीं तमःसंभवस्य पुरुषस्य पद्मयोनेर्ब्रह्मणः प्रादुर्भावे स पुरुषः प्रजाः सिसृक्षमाणो नेत्राभ्याम् अग्नीषोमौ ससर्ज
ततो भूतसर्गे प्रवृत्ते प्रजाक्रमवशाद्ब्रह्मक्षत्रम् उपातिष्ठत्
यः सोमस्तद्ब्रह्म यद्ब्रह्म ते ब्राह्मणाः
यो ऽग्निस्तत्क्षत्रं क्षत्राद्ब्रह्म बलवत्तरम्
कस्माद् इति लोकप्रत्यक्षगुणम् एतत्तद्यथा
ब्राह्मणेभ्यः परं भूतं नोत्पन्नपूर्वम्
दीप्यमाने ऽग्नौ जुहोतीति कृत्वा ब्रवीमि
भूतसर्गः कृतो ब्रह्मणा भूतानि च प्रतिष्ठाप्य त्रैलोक्यं धार्यत इति
tasyedānīṃ tamaḥsaṃbhavasya puruṣasya padmayonerbrahmaṇaḥ prādurbhāve sa puruṣaḥ prajāḥ sisṛkṣamāṇo netrābhyām agnīṣomau sasarja
tato bhūtasarge pravṛtte prajākramavaśādbrahmakṣatram upātiṣṭhat
yaḥ somastadbrahma yadbrahma te brāhmaṇāḥ
yo 'gnistatkṣatraṃ kṣatrādbrahma balavattaram
kasmād iti lokapratyakṣaguṇam etattadyathā
brāhmaṇebhyaḥ paraṃ bhūtaṃ notpannapūrvam
dīpyamāne 'gnau juhotīti kṛtvā bravīmi
bhūtasargaḥ kṛto brahmaṇā bhūtāni ca pratiṣṭhāpya trailokyaṃ dhāryata iti
- 6
मन्त्रवादो ऽपि हि भवति
त्वम् अग्ने यज्ञानां होता विश्वेषाम्
हितो देवेभिर्मानुषे जने इति
निदर्शनं चात्र भवति
विश्वेषाम् अग्ने यज्ञानां होतेति
हितो देवैर्मानुषैर्जगत इति
अग्निर्हि यज्ञानां होता कर्ता
स चाग्निर्ब्रह्म
mantravādo 'pi hi bhavati
tvam agne yajñānāṃ hotā viśveṣām
hito devebhirmānuṣe jane iti
nidarśanaṃ cātra bhavati
viśveṣām agne yajñānāṃ hoteti
hito devairmānuṣairjagata iti
agnirhi yajñānāṃ hotā kartā
sa cāgnirbrahma
- 7
न ह्य् ऋते मन्त्राद्धवनम् अस्ति
न विना पुरुषं तपः सम्भवति
हविर्मन्त्राणां सम्पूजा विद्यते देवमनुष्याणाम् अनेन त्वं होतेति नियुक्तः
ये च मानुषा होत्राधिकारास्ते च
ब्राह्मणस्य हि याजनं विधीयते न क्षत्रवैश्ययोर्द्विजात्योः
तस्माद्ब्राह्मणा ह्यग्निभूता यज्ञान् उद्वहन्ति
यज्ञा देवांस्तर्पयन्ति देवाः पृथिवीं भावयन्ति
na hy ṛte mantrāddhavanam asti
na vinā puruṣaṃ tapaḥ sambhavati
havirmantrāṇāṃ sampūjā vidyate devamanuṣyāṇām anena tvaṃ hoteti niyuktaḥ
ye ca mānuṣā hotrādhikārāste ca
brāhmaṇasya hi yājanaṃ vidhīyate na kṣatravaiśyayordvijātyoḥ
tasmādbrāhmaṇā hyagnibhūtā yajñān udvahanti
yajñā devāṃstarpayanti devāḥ pṛthivīṃ bhāvayanti
- 8
शतपथे हि ब्राह्मणं भवति
अग्नौ समिद्धे स जुहोति यो विद्वान्ब्राह्मणमुखे दानाहुतिं जुहोति
एवम् अप्यग्निभूता ब्राह्मणा विद्वांसो ऽग्निं भावयन्ति
अग्निर्विष्णुः सर्वभूतान्यनुप्रविश्य प्राणान्धारयति
अपि चात्र सनत्कुमारगीताः श्लोका भवन्ति
śatapathe hi brāhmaṇaṃ bhavati
agnau samiddhe sa juhoti yo vidvānbrāhmaṇamukhe dānāhutiṃ juhoti
evam apyagnibhūtā brāhmaṇā vidvāṃso 'gniṃ bhāvayanti
agnirviṣṇuḥ sarvabhūtānyanupraviśya prāṇāndhārayati
api cātra sanatkumāragītāḥ ślokā bhavanti
- 9
विश्वं ब्रह्मासृजत्पूर्वं सर्वादिर्निरवस्करम्
ब्रह्मघोषैर्दिवं तिष्ठन्त्यमरा ब्रह्मयोनयः
viśvaṃ brahmāsṛjatpūrvaṃ sarvādirniravaskaram
brahmaghoṣairdivaṃ tiṣṭhantyamarā brahmayonayaḥ
- 10
ब्राह्मणानां मतिर्वाक्यं कर्म श्रद्धा तपांसि च
धारयन्ति महीं द्यां च शैत्याद्वार्यमृतं यथा
brāhmaṇānāṃ matirvākyaṃ karma śraddhā tapāṃsi ca
dhārayanti mahīṃ dyāṃ ca śaityādvāryamṛtaṃ yathā
- 11
नास्ति सत्यात्परो धर्मो नास्ति मातृसमो गुरुः
ब्राह्मणेभ्यः परं नास्ति प्रेत्य चेह च भूतये
nāsti satyātparo dharmo nāsti mātṛsamo guruḥ
brāhmaṇebhyaḥ paraṃ nāsti pretya ceha ca bhūtaye
- 12
नैषाम् उक्षा वर्धते नोत वाहा न गर्गरो मथ्यते संप्रदाने
अपध्वस्ता दस्युभूता भवन्ति येषां राष्ट्रे ब्राह्मणा वृत्तिहीनाः
naiṣām ukṣā vardhate nota vāhā na gargaro mathyate saṃpradāne
apadhvastā dasyubhūtā bhavanti yeṣāṃ rāṣṭre brāhmaṇā vṛttihīnāḥ
- 13
वेदपुराणेतिहासप्रामाण्यान्नारायणमुखोद्गताः सर्वात्मानः सर्वकर्तारः सर्वभावनाश्च ब्राह्मणाः
वाक्समकालं हि तस्य देवस्य वरप्रदस्य ब्राह्मणाः प्रथमं प्रादुर्भूता ब्राह्मणेभ्यश्च शेषा वर्णाः प्रादुर्भूताः
इत्थं च सुरासुरविशिष्टा ब्राह्मणा यदा मया ब्रह्मभूतेन पुरा स्वयम् एवोत्पादिताः सुरासुरमहर्षयो भूतविशेषाः स्थापिता निगृहीताश्च
vedapurāṇetihāsaprāmāṇyānnārāyaṇamukhodgatāḥ sarvātmānaḥ sarvakartāraḥ sarvabhāvanāśca brāhmaṇāḥ
vāksamakālaṃ hi tasya devasya varapradasya brāhmaṇāḥ prathamaṃ prādurbhūtā brāhmaṇebhyaśca śeṣā varṇāḥ prādurbhūtāḥ
itthaṃ ca surāsuraviśiṣṭā brāhmaṇā yadā mayā brahmabhūtena purā svayam evotpāditāḥ surāsuramaharṣayo bhūtaviśeṣāḥ sthāpitā nigṛhītāśca
- 14
अहल्याधर्षणनिमित्तं हि गौतमाद्धरिश्मश्रुताम् इन्द्रः प्राप्तः
कौशिकनिमित्तं चेन्द्रो मुष्कवियोगं मेषवृषणत्वं चावाप
अश्विनोर्ग्रहप्रतिषेधोद्यतवज्रस्य पुरंदरस्य च्यवनेन स्तम्भितो बाहुः
क्रतुवधप्राप्तमन्युना च दक्षेण भूयस्तपसा चात्मानं संयोज्य नेत्राकृतिर् अन्या ललाटे रुद्रस्योत्पादिता
ahalyādharṣaṇanimittaṃ hi gautamāddhariśmaśrutām indraḥ prāptaḥ
kauśikanimittaṃ cendro muṣkaviyogaṃ meṣavṛṣaṇatvaṃ cāvāpa
aśvinorgrahapratiṣedhodyatavajrasya puraṃdarasya cyavanena stambhito bāhuḥ
kratuvadhaprāptamanyunā ca dakṣeṇa bhūyastapasā cātmānaṃ saṃyojya netrākṛtir anyā lalāṭe rudrasyotpāditā
- 15
त्रिपुरवधार्थं दीक्षाम् अभ्युपगतस्य रुद्रस्योशनसा शिरसो जटा उत्कृत्य प्रयुक्ताः
ततः प्रादुर्भूता भुजगाः
तैर् अस्य भुजगैः पीड्यमानः कण्ठो नीलताम् उपनीतः
पूर्वे च मन्वन्तरे स्वायंभुवे नारायणहस्तबन्धग्रहणान्नीलकण्ठत्वम् एव वा
tripuravadhārthaṃ dīkṣām abhyupagatasya rudrasyośanasā śiraso jaṭā utkṛtya prayuktāḥ
tataḥ prādurbhūtā bhujagāḥ
tair asya bhujagaiḥ pīḍyamānaḥ kaṇṭho nīlatām upanītaḥ
pūrve ca manvantare svāyaṃbhuve nārāyaṇahastabandhagrahaṇānnīlakaṇṭhatvam eva vā
- 16
अमृतोत्पादने पुरश्चरणताम् उपगतस्याङ्गिरसो बृहस्पतेर् उपस्पृशतो न प्रसादं गतवत्यः किलापः
अथ बृहस्पतिर् अपां चुक्रोध
यस्मान्ममोपस्पृशतः कलुषीभूता न प्रसादम् उपगतास्तस्माद् अद्यप्रभृति झषमकरमत्स्यकच्छपजन्तुसंकीर्णाः कलुषीभवतेति
तदाप्रभृत्यापो यादोभिः संकीर्णाः संवृत्ताः
amṛtotpādane puraścaraṇatām upagatasyāṅgiraso bṛhaspater upaspṛśato na prasādaṃ gatavatyaḥ kilāpaḥ
atha bṛhaspatir apāṃ cukrodha
yasmānmamopaspṛśataḥ kaluṣībhūtā na prasādam upagatāstasmād adyaprabhṛti jhaṣamakaramatsyakacchapajantusaṃkīrṇāḥ kaluṣībhavateti
tadāprabhṛtyāpo yādobhiḥ saṃkīrṇāḥ saṃvṛttāḥ
- 17
विश्वरूपो वै त्वाष्ट्रः पुरोहितो देवानाम् आसीत्स्वस्रीयो ऽसुराणाम्
स प्रत्यक्षं देवेभ्यो भागम् अददत्परोक्षम् असुरेभ्यः
viśvarūpo vai tvāṣṭraḥ purohito devānām āsītsvasrīyo 'surāṇām
sa pratyakṣaṃ devebhyo bhāgam adadatparokṣam asurebhyaḥ
- 18
अथ हिरण्यकशिपुं पुरस्कृत्य विश्वरूपमातरं स्वसारम् असुरा वरम् अयाचन्त
हे स्वसर् अयं ते पुत्रस्त्वाष्ट्रो विश्वरूपस्त्रिशिरा देवानां पुरोहितः प्रत्यक्षं देवेभ्यो भागम् अददत्परोक्षम् अस्माकम्
ततो देवा वर्धन्ते वयं क्षीयामः
तद् एनं त्वं वारयितुम् अर्हसि तथा यथास्मान्भजेद् इति
atha hiraṇyakaśipuṃ puraskṛtya viśvarūpamātaraṃ svasāram asurā varam ayācanta
he svasar ayaṃ te putrastvāṣṭro viśvarūpastriśirā devānāṃ purohitaḥ pratyakṣaṃ devebhyo bhāgam adadatparokṣam asmākam
tato devā vardhante vayaṃ kṣīyāmaḥ
tad enaṃ tvaṃ vārayitum arhasi tathā yathāsmānbhajed iti
- 19
अथ विश्वरूपं नन्दनवनम् उपगतं मातोवाच
पुत्र किं परपक्षवर्धनस्त्वं मातुलपक्षं नाशयसि
नार्हस्येवं कर्तुम् इति
स विश्वरूपो मातुर्वाक्यम् अनतिक्रमणीयम् इति मत्वा सम्पूज्य हिरण्यकशिपुम् अगात्
atha viśvarūpaṃ nandanavanam upagataṃ mātovāca
putra kiṃ parapakṣavardhanastvaṃ mātulapakṣaṃ nāśayasi
nārhasyevaṃ kartum iti
sa viśvarūpo māturvākyam anatikramaṇīyam iti matvā sampūjya hiraṇyakaśipum agāt
- 20
हैरण्यगर्भाच्च वसिष्ठाद्धिरण्यकशिपुः शापं प्राप्तवान्
यस्मात्त्वयान्यो वृतो होता तस्माद् असमाप्तयज्ञस्त्वम् अपूर्वात्सत्त्वजाताद्वधं प्राप्स्यसीति
तच्छापदानाद्धिरण्यकशिपुः प्राप्तवान्वधम्
hairaṇyagarbhācca vasiṣṭhāddhiraṇyakaśipuḥ śāpaṃ prāptavān
yasmāttvayānyo vṛto hotā tasmād asamāptayajñastvam apūrvātsattvajātādvadhaṃ prāpsyasīti
tacchāpadānāddhiraṇyakaśipuḥ prāptavānvadham
- 21
विश्वरूपो मातृपक्षवर्धनो ऽत्यर्थं तपस्यभवत्
तस्य व्रतभङ्गार्थम् इन्द्रो बह्वीः श्रीमत्यो ऽप्सरसो नियुयोज
ताश्च दृष्ट्वा मनः क्षुभितं तस्याभवत्तासु चाप्सरःसु नचिराद् एव सक्तो ऽभवत्
सक्तं चैनं ज्ञात्वाप्सरस ऊचुर्गच्छामहे वयं यथागतम् इति
viśvarūpo mātṛpakṣavardhano 'tyarthaṃ tapasyabhavat
tasya vratabhaṅgārtham indro bahvīḥ śrīmatyo 'psaraso niyuyoja
tāśca dṛṣṭvā manaḥ kṣubhitaṃ tasyābhavattāsu cāpsaraḥsu nacirād eva sakto 'bhavat
saktaṃ cainaṃ jñātvāpsarasa ūcurgacchāmahe vayaṃ yathāgatam iti
- 22
तास्त्वाष्ट्र उवाच
क्व गमिष्यथ आस्यतां तावन्मया सह श्रेयो भविष्यतीति
तास्तम् अब्रुवन्
वयं देवस्त्रियो ऽप्सरस इन्द्रं वरदं पुरा प्रभविष्णुं वृणीमह इति
tāstvāṣṭra uvāca
kva gamiṣyatha āsyatāṃ tāvanmayā saha śreyo bhaviṣyatīti
tāstam abruvan
vayaṃ devastriyo 'psarasa indraṃ varadaṃ purā prabhaviṣṇuṃ vṛṇīmaha iti
- 23
अथ ता विश्वरूपो ऽब्रवीद् अद्यैव सेन्द्रा देवा न भविष्यन्तीति
ततो मन्त्राञ्जजाप
तैर्मन्त्रैः प्रावर्धत त्रिशिराः
एकेनास्येन सर्वलोकेषु द्विजैः क्रियावद्भिर्यज्ञेषु सुहुतं सोमं पपावेकेनाप एकेन सेन्द्रान्देवान्
अथेन्द्रस्तं विवर्धमानं सोमपानाप्यायितसर्वगात्रं दृष्ट्वा चिन्ताम् आपेदे
atha tā viśvarūpo 'bravīd adyaiva sendrā devā na bhaviṣyantīti
tato mantrāñjajāpa
tairmantraiḥ prāvardhata triśirāḥ
ekenāsyena sarvalokeṣu dvijaiḥ kriyāvadbhiryajñeṣu suhutaṃ somaṃ papāvekenāpa ekena sendrāndevān
athendrastaṃ vivardhamānaṃ somapānāpyāyitasarvagātraṃ dṛṣṭvā cintām āpede
- 24
देवाश्च ते सहेन्द्रेण ब्रह्माणम् अभिजग्मुर् ऊचुश्च
विश्वरूपेण सर्वयज्ञेषु सुहुतः सोमः पीयते
वयम् अभागाः संवृत्ताः
असुरपक्षो वर्धते वयं क्षीयामः
तद् अर्हसि नो विधातुं श्रेयो यद् अनन्तरम् इति
devāśca te sahendreṇa brahmāṇam abhijagmur ūcuśca
viśvarūpeṇa sarvayajñeṣu suhutaḥ somaḥ pīyate
vayam abhāgāḥ saṃvṛttāḥ
asurapakṣo vardhate vayaṃ kṣīyāmaḥ
tad arhasi no vidhātuṃ śreyo yad anantaram iti
- 25
तान्ब्रह्मोवाच ऋषिर्भार्गवस्तपस्तप्यते दधीचः
स याच्यतां वरं यथा कलेवरं जह्यात्
तस्यास्थिभिर्वज्रं क्रियताम् इति
tānbrahmovāca ṛṣirbhārgavastapastapyate dadhīcaḥ
sa yācyatāṃ varaṃ yathā kalevaraṃ jahyāt
tasyāsthibhirvajraṃ kriyatām iti
- 26
देवास्तत्रागच्छन्यत्र दधीचो भगवान् ऋषिस्तपस्तेपे
सेन्द्रा देवास्तम् अभिगम्योचुर्भगवंस्तपसः कुशलम् अविघ्नं चेति
तान्दधीच उवाच स्वागतं भवद्भ्यः किं क्रियताम्
यद्वक्ष्यथ तत्करिष्यामीति
ते तम् अब्रुवञ्शरीरपरित्यागं लोकहितार्थं भगवान्कर्तुम् अर्हतीति
अथ दधीचस्तथैवाविमनाः सुखदुःखसमो महायोगी आत्मानं समाधाय शरीरपरित्यागं चकार
devāstatrāgacchanyatra dadhīco bhagavān ṛṣistapastepe
sendrā devāstam abhigamyocurbhagavaṃstapasaḥ kuśalam avighnaṃ ceti
tāndadhīca uvāca svāgataṃ bhavadbhyaḥ kiṃ kriyatām
yadvakṣyatha tatkariṣyāmīti
te tam abruvañśarīraparityāgaṃ lokahitārthaṃ bhagavānkartum arhatīti
atha dadhīcastathaivāvimanāḥ sukhaduḥkhasamo mahāyogī ātmānaṃ samādhāya śarīraparityāgaṃ cakāra
- 27
तस्य परमात्मन्य् अवसृते तान्यस्थीनि धाता संगृह्य वज्रम् अकरोत्
तेन वज्रेणाभेद्येनाप्रधृष्येण ब्रह्मास्थिसम्भूतेन विष्णुप्रविष्टेनेन्द्रो विश्वरूपं जघान
शिरसां चास्य छेदनम् अकरोत्
तस्माद् अनन्तरं विश्वरूपगात्रमथनसंभवं त्वष्ट्रोत्पादितम् एवारिं वृत्रम् इन्द्रो जघान
tasya paramātmany avasṛte tānyasthīni dhātā saṃgṛhya vajram akarot
tena vajreṇābhedyenāpradhṛṣyeṇa brahmāsthisambhūtena viṣṇupraviṣṭenendro viśvarūpaṃ jaghāna
śirasāṃ cāsya chedanam akarot
tasmād anantaraṃ viśvarūpagātramathanasaṃbhavaṃ tvaṣṭrotpāditam evāriṃ vṛtram indro jaghāna
- 28
तस्यां द्वैधीभूतायां ब्रह्मवध्यायां भयाद् इन्द्रो देवराज्यं परित्यज्य अप्सु संभवां शीतलां मानससरोगतां नलिनीं प्रपेदे
तत्र चैश्वर्ययोगाद् अणुमात्रो भूत्वा बिसग्रन्थिं प्रविवेश
tasyāṃ dvaidhībhūtāyāṃ brahmavadhyāyāṃ bhayād indro devarājyaṃ parityajya apsu saṃbhavāṃ śītalāṃ mānasasarogatāṃ nalinīṃ prapede
tatra caiśvaryayogād aṇumātro bhūtvā bisagranthiṃ praviveśa
- 29
अथ ब्रह्मवध्याभयप्रनष्टे त्रैलोक्यनाथे शचीपतौ जगद् अनीश्वरं बभूव
देवान्रजस्तमश्चाविवेश
मन्त्रा न प्रावर्तन्त महर्षीणाम्
रक्षांसि प्रादुरभवन्
ब्रह्म चोत्सादनं जगाम
अनिन्द्राश्चाबला लोकाः सुप्रधृष्या बभूवुः
atha brahmavadhyābhayapranaṣṭe trailokyanāthe śacīpatau jagad anīśvaraṃ babhūva
devānrajastamaścāviveśa
mantrā na prāvartanta maharṣīṇām
rakṣāṃsi prādurabhavan
brahma cotsādanaṃ jagāma
anindrāścābalā lokāḥ supradhṛṣyā babhūvuḥ
- 30
अथ देवा ऋषयश्चायुषः पुत्रं नहुषं नाम देवराजत्वे ऽभिषिषिचुः
नहुषः पञ्चभिः शतैर्ज्योतिषां ललाटे ज्वलद्भिः सर्वतेजोहरैस्त्रिविष्टपं पालयांबभूव
अथ लोकाः प्रकृतिम् आपेदिरे स्वस्थाश्च बभूवुः
atha devā ṛṣayaścāyuṣaḥ putraṃ nahuṣaṃ nāma devarājatve 'bhiṣiṣicuḥ
nahuṣaḥ pañcabhiḥ śatairjyotiṣāṃ lalāṭe jvaladbhiḥ sarvatejoharaistriviṣṭapaṃ pālayāṃbabhūva
atha lokāḥ prakṛtim āpedire svasthāśca babhūvuḥ

