35 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
के पूर्वम् आसन्पतयः प्रजानां भरतर्षभ
के चर्षयो महाभागा दिक्षु प्रत्येकशः स्मृताः
yudhiṣṭhira uvāca
ke pūrvam āsanpatayaḥ prajānāṃ bharatarṣabha
ke carṣayo mahābhāgā dikṣu pratyekaśaḥ smṛtāḥ
- 2
भीष्म उवाच
श्रूयतां भरतश्रेष्ठ यन्मा त्वं परिपृच्छसि
प्रजानां पतयो ये स्म दिक्षु प्रत्येकशः स्मृताः
bhīṣma uvāca
śrūyatāṃ bharataśreṣṭha yanmā tvaṃ paripṛcchasi
prajānāṃ patayo ye sma dikṣu pratyekaśaḥ smṛtāḥ
- 3
एकः स्वयंभूर्भगवान् आद्यो ब्रह्मा सनातनः
ब्रह्मणः सप्त पुत्रा वै महात्मानः स्वयंभुवः
ekaḥ svayaṃbhūrbhagavān ādyo brahmā sanātanaḥ
brahmaṇaḥ sapta putrā vai mahātmānaḥ svayaṃbhuvaḥ
- 4
मरीचिर् अत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः
वसिष्ठश्च महाभागः सदृशा वै स्वयंभुवा
marīcir atryaṅgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ
vasiṣṭhaśca mahābhāgaḥ sadṛśā vai svayaṃbhuvā
- 5
सप्त ब्रह्माण इत्येष पुराणे निश्चयो गतः
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि सर्वान् एव प्रजापतीन्
sapta brahmāṇa ityeṣa purāṇe niścayo gataḥ
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi sarvān eva prajāpatīn
- 6
अत्रिवंशसमुत्पन्नो ब्रह्मयोनिः सनातनः
प्राचीनबर्हिर्भगवांस्तस्मात्प्राचेतसो दश
atrivaṃśasamutpanno brahmayoniḥ sanātanaḥ
prācīnabarhirbhagavāṃstasmātprācetaso daśa
- 7
दशानां तनयस्त्वेको दक्षो नाम प्रजापतिः
तस्य द्वे नामनी लोके दक्षः क इति चोच्यते
daśānāṃ tanayastveko dakṣo nāma prajāpatiḥ
tasya dve nāmanī loke dakṣaḥ ka iti cocyate
- 8
मरीचेः कश्यपः पुत्रस्तस्य द्वे नामनी श्रुते
अरिष्टनेमिर् इत्येकं कश्यपेत्यपरं विदुः
marīceḥ kaśyapaḥ putrastasya dve nāmanī śrute
ariṣṭanemir ityekaṃ kaśyapetyaparaṃ viduḥ
- 9
अङ्गश्चैवौरसः श्रीमान्राजा भौमश्च वीर्यवान्
सहस्रं यश्च दिव्यानां युगानां पर्युपासिता
aṅgaścaivaurasaḥ śrīmānrājā bhaumaśca vīryavān
sahasraṃ yaśca divyānāṃ yugānāṃ paryupāsitā
- 10
अर्यमा चैव भगवान्ये चान्ये तनया विभो
एते प्रदेशाः कथिता भुवनानां प्रभावनाः
aryamā caiva bhagavānye cānye tanayā vibho
ete pradeśāḥ kathitā bhuvanānāṃ prabhāvanāḥ
- 11
शशबिन्दोश्च भार्याणां सहस्राणि दशाच्युत
एकैकस्यां सहस्रं तु तनयानाम् अभूत्तदा
śaśabindośca bhāryāṇāṃ sahasrāṇi daśācyuta
ekaikasyāṃ sahasraṃ tu tanayānām abhūttadā
- 12
एवं शतसहस्राणां शतं तस्य महात्मनः
पुत्राणां न च ते कंचिद् इच्छन्त्यन्यं प्रजापतिम्
evaṃ śatasahasrāṇāṃ śataṃ tasya mahātmanaḥ
putrāṇāṃ na ca te kaṃcid icchantyanyaṃ prajāpatim
- 13
प्रजाम् आचक्षते विप्राः पौराणीं शाशबिन्दवीम्
स वृष्णिवंशप्रभवो महान्वंशः प्रजापतेः
prajām ācakṣate viprāḥ paurāṇīṃ śāśabindavīm
sa vṛṣṇivaṃśaprabhavo mahānvaṃśaḥ prajāpateḥ
- 14
एते प्रजानां पतयः समुद्दिष्टा यशस्विनः
अतः परं प्रवक्ष्यामि देवांस्त्रिभुवनेश्वरान्
ete prajānāṃ patayaḥ samuddiṣṭā yaśasvinaḥ
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi devāṃstribhuvaneśvarān
- 15
भगो ऽंशश्चार्यमा चैव मित्रो ऽथ वरुणस्तथा
सविता चैव धाता च विवस्वांश्च महाबलः
bhago 'ṃśaścāryamā caiva mitro 'tha varuṇastathā
savitā caiva dhātā ca vivasvāṃśca mahābalaḥ
- 16
पूषा त्वष्टा तथैवेन्द्रो द्वादशो विष्णुर् उच्यते
त एते द्वादशादित्याः कश्यपस्यात्मसंभवाः
pūṣā tvaṣṭā tathaivendro dvādaśo viṣṇur ucyate
ta ete dvādaśādityāḥ kaśyapasyātmasaṃbhavāḥ
- 17
नासत्यश्चैव दस्रश्च स्मृतौ द्वावश्विनावपि
मार्ताण्डस्यात्मजावेतावष्टमस्य प्रजापतेः
nāsatyaścaiva dasraśca smṛtau dvāvaśvināvapi
mārtāṇḍasyātmajāvetāvaṣṭamasya prajāpateḥ
- 18
त्वष्टुश्चैवात्मजः श्रीमान्विश्वरूपो महायशाः
अजैकपाद् अहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षो ऽथ रैवतः
tvaṣṭuścaivātmajaḥ śrīmānviśvarūpo mahāyaśāḥ
ajaikapād ahirbudhnyo virūpākṣo 'tha raivataḥ
- 19
हरश्च बहुरूपश्च त्र्यम्बकश्च सुरेश्वरः
सावित्रश्च जयन्तश्च पिनाकी चापराजितः
पूर्वम् एव महाभागा वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः
haraśca bahurūpaśca tryambakaśca sureśvaraḥ
sāvitraśca jayantaśca pinākī cāparājitaḥ
pūrvam eva mahābhāgā vasavo 'ṣṭau prakīrtitāḥ
- 20
एत एवंविधा देवा मनोर् एव प्रजापतेः
ते च पूर्वे सुराश्चेति द्विविधाः पितरः स्मृताः
eta evaṃvidhā devā manor eva prajāpateḥ
te ca pūrve surāśceti dvividhāḥ pitaraḥ smṛtāḥ
- 21
शीलरूपरतास्त्वन्ये तथान्ये सिद्धसाध्ययोः
ऋभवो मरुतश्चैव देवानां चोदिता गणाः
śīlarūparatāstvanye tathānye siddhasādhyayoḥ
ṛbhavo marutaścaiva devānāṃ coditā gaṇāḥ
- 22
एवम् एते समाम्नाता विश्वेदेवास्तथाश्विनौ
आदित्याः क्षत्रियास्तेषां विशस्तु मरुतस्तथा
evam ete samāmnātā viśvedevāstathāśvinau
ādityāḥ kṣatriyāsteṣāṃ viśastu marutastathā
- 23
अश्विनौ तु मतौ शूद्रौ तपस्युग्रे समाहितौ
स्मृतास्त्वङ्गिरसो देवा ब्राह्मणा इति निश्चयः
इत्येतत्सर्वदेवानां चातुर्वर्ण्यं प्रकीर्तितम्
aśvinau tu matau śūdrau tapasyugre samāhitau
smṛtāstvaṅgiraso devā brāhmaṇā iti niścayaḥ
ityetatsarvadevānāṃ cāturvarṇyaṃ prakīrtitam
- 24
एतान्वै प्रातर् उत्थाय देवान्यस्तु प्रकीर्तयेत्
स्वजाद् अन्यकृताच्चैव सर्वपापात्प्रमुच्यते
etānvai prātar utthāya devānyastu prakīrtayet
svajād anyakṛtāccaiva sarvapāpātpramucyate
- 25
यवक्रीतो ऽथ रैभ्यश्च अर्वावसुपरावसू
औशिजश्चैव कक्षीवान्नलश्चाङ्गिरसः सुताः
yavakrīto 'tha raibhyaśca arvāvasuparāvasū
auśijaścaiva kakṣīvānnalaścāṅgirasaḥ sutāḥ
- 26
ऋषेर्मेधातिथेः पुत्रः कण्वो बर्हिषदस्तथा
त्रैलोक्यभावनास्तात प्राच्यां सप्तर्षयस्तथा
ṛṣermedhātitheḥ putraḥ kaṇvo barhiṣadastathā
trailokyabhāvanāstāta prācyāṃ saptarṣayastathā
- 27
उन्मुचो विमुचश्चैव स्वस्त्यात्रेयश्च वीर्यवान्
प्रमुचश्चेध्मवाहश्च भगवांश्च दृढव्रतः
unmuco vimucaścaiva svastyātreyaśca vīryavān
pramucaścedhmavāhaśca bhagavāṃśca dṛḍhavrataḥ
- 28
मित्रावरुणयोः पुत्रस्तथागस्त्यः प्रतापवान्
एते ब्रह्मर्षयो नित्यम् आश्रिता दक्षिणां दिशम्
mitrāvaruṇayoḥ putrastathāgastyaḥ pratāpavān
ete brahmarṣayo nityam āśritā dakṣiṇāṃ diśam
- 29
रुषद्गुः कवषो धौम्यः परिव्याधश्च वीर्यवान्
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चैव महर्षयः
ruṣadguḥ kavaṣo dhaumyaḥ parivyādhaśca vīryavān
ekataśca dvitaścaiva tritaścaiva maharṣayaḥ
- 30
अत्रेः पुत्रश्च भगवांस्तथा सारस्वतः प्रभुः
एते नव महात्मानः पश्चिमाम् आश्रिता दिशम्
atreḥ putraśca bhagavāṃstathā sārasvataḥ prabhuḥ
ete nava mahātmānaḥ paścimām āśritā diśam

