14 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
स्वकर्मण्यपरे युक्तास्तथैवान्ये विकर्मणि
तेषां विशेषम् आचक्ष्व ब्राह्मणानां पितामह
yudhiṣṭhira uvāca
svakarmaṇyapare yuktāstathaivānye vikarmaṇi
teṣāṃ viśeṣam ācakṣva brāhmaṇānāṃ pitāmaha
- 2
भीष्म उवाच
विद्यालक्षणसम्पन्नाः सर्वत्राम्नायदर्शिनः
एते ब्रह्मसमा राजन्ब्राह्मणाः परिकीर्तिताः
bhīṣma uvāca
vidyālakṣaṇasampannāḥ sarvatrāmnāyadarśinaḥ
ete brahmasamā rājanbrāhmaṇāḥ parikīrtitāḥ
- 3
ऋत्विगाचार्यसम्पन्नाः स्वेषु कर्मस्ववस्थिताः
एते देवसमा राजन्ब्राह्मणानां भवन्त्युत
ṛtvigācāryasampannāḥ sveṣu karmasvavasthitāḥ
ete devasamā rājanbrāhmaṇānāṃ bhavantyuta
- 4
ऋत्विक्पुरोहितो मन्त्री दूतो ऽथार्थानुशासकः
एते क्षत्रसमा राजन्ब्राह्मणानां भवन्त्युत
ṛtvikpurohito mantrī dūto 'thārthānuśāsakaḥ
ete kṣatrasamā rājanbrāhmaṇānāṃ bhavantyuta
- 5
अश्वारोहा गजारोहा रथिनो ऽथ पदातयः
एते वैश्यसमा राजन्ब्राह्मणानां भवन्त्युत
aśvārohā gajārohā rathino 'tha padātayaḥ
ete vaiśyasamā rājanbrāhmaṇānāṃ bhavantyuta
- 6
जन्मकर्मविहीना ये कदर्या ब्रह्मबन्धवः
एते शूद्रसमा राजन्ब्राह्मणानां भवन्त्युत
janmakarmavihīnā ye kadaryā brahmabandhavaḥ
ete śūdrasamā rājanbrāhmaṇānāṃ bhavantyuta
- 7
अश्रोत्रियाः सर्व एव सर्वे चानाहिताग्नयः
तान्सर्वान्धार्मिको राजा बलिं विष्टिं च कारयेत्
aśrotriyāḥ sarva eva sarve cānāhitāgnayaḥ
tānsarvāndhārmiko rājā baliṃ viṣṭiṃ ca kārayet
- 8
आह्वायका देवलका नक्षत्रग्रामयाजकाः
एते ब्राह्मणचण्डाला महापथिकपञ्चमाः
āhvāyakā devalakā nakṣatragrāmayājakāḥ
ete brāhmaṇacaṇḍālā mahāpathikapañcamāḥ
- 9
एतेभ्यो बलिम् आदद्याद्धीनकोशो महीपतिः
ऋते ब्रह्मसमेभ्यश्च देवकल्पेभ्य एव च
etebhyo balim ādadyāddhīnakośo mahīpatiḥ
ṛte brahmasamebhyaśca devakalpebhya eva ca
- 10
अब्राह्मणानां वित्तस्य स्वामी राजेति वैदिकम्
ब्राह्मणानां च ये केचिद्विकर्मस्था भवन्त्युत
abrāhmaṇānāṃ vittasya svāmī rājeti vaidikam
brāhmaṇānāṃ ca ye kecidvikarmasthā bhavantyuta
- 11
विकर्मस्थास्तु नोपेक्ष्या जातु राज्ञा कथंचन
नियम्याः संविभज्याश्च धर्मानुग्रहकाम्यया
vikarmasthāstu nopekṣyā jātu rājñā kathaṃcana
niyamyāḥ saṃvibhajyāśca dharmānugrahakāmyayā
- 12
यस्य स्म विषये राज्ञः स्तेनो भवति वै द्विजः
राज्ञ एवापराधं तं मन्यन्ते तद्विदो जनाः
yasya sma viṣaye rājñaḥ steno bhavati vai dvijaḥ
rājña evāparādhaṃ taṃ manyante tadvido janāḥ
- 13
अवृत्त्या यो भवेत्स्तेनो वेदवित्स्नातकस्तथा
राजन्स राज्ञा भर्तव्य इति धर्मविदो विदुः
avṛttyā yo bhavetsteno vedavitsnātakastathā
rājansa rājñā bhartavya iti dharmavido viduḥ
- 14
स चेन्नो परिवर्तेत कृतवृत्तिः परंतप
ततो निर्वासनीयः स्यात्तस्माद्देशात्सबान्धवः
sa cenno parivarteta kṛtavṛttiḥ paraṃtapa
tato nirvāsanīyaḥ syāttasmāddeśātsabāndhavaḥ

