26 shlokas
- 1
नरनारायणावूचतुः
धन्यो ऽस्यनुगृहीतो ऽसि यत्ते दृष्टः स्वयं प्रभुः
न हि तं दृष्टवान्कश्चित्पद्मयोनिर् अपि स्वयम्
naranārāyaṇāvūcatuḥ
dhanyo 'syanugṛhīto 'si yatte dṛṣṭaḥ svayaṃ prabhuḥ
na hi taṃ dṛṣṭavānkaścitpadmayonir api svayam
- 2
अव्यक्तयोनिर्भगवान्दुर्दर्शः पुरुषोत्तमः
नारदैतद्धि ते सत्यं वचनं समुदाहृतम्
avyaktayonirbhagavāndurdarśaḥ puruṣottamaḥ
nāradaitaddhi te satyaṃ vacanaṃ samudāhṛtam
- 3
नास्य भक्तैः प्रियतरो लोके कश्चन विद्यते
ततः स्वयं दर्शितवान्स्वम् आत्मानं द्विजोत्तम
nāsya bhaktaiḥ priyataro loke kaścana vidyate
tataḥ svayaṃ darśitavānsvam ātmānaṃ dvijottama
- 4
तपो हि तप्यतस्तस्य यत्स्थानं परमात्मनः
न तत्सम्प्राप्नुते कश्चिद् ऋते ह्यावां द्विजोत्तम
tapo hi tapyatastasya yatsthānaṃ paramātmanaḥ
na tatsamprāpnute kaścid ṛte hyāvāṃ dvijottama
- 5
या हि सूर्यसहस्रस्य समस्तस्य भवेद्द्युतिः
स्थानस्य सा भवेत्तस्य स्वयं तेन विराजता
yā hi sūryasahasrasya samastasya bhaveddyutiḥ
sthānasya sā bhavettasya svayaṃ tena virājatā
- 6
तस्माद् उत्तिष्ठते विप्र देवाद्विश्वभुवः पतेः
क्षमा क्षमावतां श्रेष्ठ यया भूमिस्तु युज्यते
tasmād uttiṣṭhate vipra devādviśvabhuvaḥ pateḥ
kṣamā kṣamāvatāṃ śreṣṭha yayā bhūmistu yujyate
- 7
तस्माच्चोत्तिष्ठते देवात्सर्वभूतहितो रसः
आपो येन हि युज्यन्ते द्रवत्वं प्राप्नुवन्ति च
tasmāccottiṣṭhate devātsarvabhūtahito rasaḥ
āpo yena hi yujyante dravatvaṃ prāpnuvanti ca
- 8
तस्माद् एव समुद्भूतं तेजो रूपगुणात्मकम्
येन स्म युज्यते सूर्यस्ततो लोकान्विराजते
tasmād eva samudbhūtaṃ tejo rūpaguṇātmakam
yena sma yujyate sūryastato lokānvirājate
- 9
तस्माद्देवात्समुद्भूतः स्पर्शस्तु पुरुषोत्तमात्
येन स्म युज्यते वायुस्ततो लोकान्विवात्यसौ
tasmāddevātsamudbhūtaḥ sparśastu puruṣottamāt
yena sma yujyate vāyustato lokānvivātyasau
- 10
तस्माच्चोत्तिष्ठते शब्दः सर्वलोकेश्वरात्प्रभोः
आकाशं युज्यते येन ततस्तिष्ठत्यसंवृतम्
tasmāccottiṣṭhate śabdaḥ sarvalokeśvarātprabhoḥ
ākāśaṃ yujyate yena tatastiṣṭhatyasaṃvṛtam
- 11
तस्माच्चोत्तिष्ठते देवात्सर्वभूतगतं मनः
चन्द्रमा येन संयुक्तः प्रकाशगुणधारणः
tasmāccottiṣṭhate devātsarvabhūtagataṃ manaḥ
candramā yena saṃyuktaḥ prakāśaguṇadhāraṇaḥ
- 12
षड्भूतोत्पादकं नाम तत्स्थानं वेदसंज्ञितम्
विद्यासहायो यत्रास्ते भगवान्हव्यकव्यभुक्
ṣaḍbhūtotpādakaṃ nāma tatsthānaṃ vedasaṃjñitam
vidyāsahāyo yatrāste bhagavānhavyakavyabhuk
- 13
ये हि निष्कल्मषा लोके पुण्यपापविवर्जिताः
तेषां वै क्षेमम् अध्वानं गच्छतां द्विजसत्तम
सर्वलोकतमोहन्ता आदित्यो द्वारम् उच्यते
ye hi niṣkalmaṣā loke puṇyapāpavivarjitāḥ
teṣāṃ vai kṣemam adhvānaṃ gacchatāṃ dvijasattama
sarvalokatamohantā ādityo dvāram ucyate
- 14
आदित्यदग्धसर्वाङ्गा अदृश्याः केनचित्क्वचित्
परमाणुभूता भूत्वा तु तं देवं प्रविशन्त्युत
ādityadagdhasarvāṅgā adṛśyāḥ kenacitkvacit
paramāṇubhūtā bhūtvā tu taṃ devaṃ praviśantyuta
- 15
तस्माद् अपि विनिर्मुक्ता अनिरुद्धतनौ स्थिताः
मनोभूतास्ततो भूयः प्रद्युम्नं प्रविशन्त्युत
tasmād api vinirmuktā aniruddhatanau sthitāḥ
manobhūtāstato bhūyaḥ pradyumnaṃ praviśantyuta
- 16
प्रद्युम्नाच्चापि निर्मुक्ता जीवं संकर्षणं तथा
विशन्ति विप्रप्रवराः सांख्या भागवतैः सह
pradyumnāccāpi nirmuktā jīvaṃ saṃkarṣaṇaṃ tathā
viśanti viprapravarāḥ sāṃkhyā bhāgavataiḥ saha
- 17
ततस्त्रैगुण्यहीनास्ते परमात्मानम् अञ्जसा
प्रविशन्ति द्विजश्रेष्ठ क्षेत्रज्ञं निर्गुणात्मकम्
सर्वावासं वासुदेवं क्षेत्रज्ञं विद्धि तत्त्वतः
tatastraiguṇyahīnāste paramātmānam añjasā
praviśanti dvijaśreṣṭha kṣetrajñaṃ nirguṇātmakam
sarvāvāsaṃ vāsudevaṃ kṣetrajñaṃ viddhi tattvataḥ
- 18
समाहितमनस्काश्च नियताः संयतेन्द्रियाः
एकान्तभावोपगता वासुदेवं विशन्ति ते
samāhitamanaskāśca niyatāḥ saṃyatendriyāḥ
ekāntabhāvopagatā vāsudevaṃ viśanti te
- 19
आवाम् अपि च धर्मस्य गृहे जातौ द्विजोत्तम
रम्यां विशालाम् आश्रित्य तप उग्रं समास्थितौ
āvām api ca dharmasya gṛhe jātau dvijottama
ramyāṃ viśālām āśritya tapa ugraṃ samāsthitau
- 20
ये तु तस्यैव देवस्य प्रादुर्भावाः सुरप्रियाः
भविष्यन्ति त्रिलोकस्थास्तेषां स्वस्तीत्यतो द्विज
ye tu tasyaiva devasya prādurbhāvāḥ surapriyāḥ
bhaviṣyanti trilokasthāsteṣāṃ svastītyato dvija
- 21
विधिना स्वेन युक्ताभ्यां यथापूर्वं द्विजोत्तम
आस्थिताभ्यां सर्वकृच्छ्रं व्रतं सम्यक्तद् उत्तमम्
vidhinā svena yuktābhyāṃ yathāpūrvaṃ dvijottama
āsthitābhyāṃ sarvakṛcchraṃ vrataṃ samyaktad uttamam
- 22
आवाभ्याम् अपि दृष्टस्त्वं श्वेतद्वीपे तपोधन
समागतो भगवता संजल्पं कृतवान्यथा
āvābhyām api dṛṣṭastvaṃ śvetadvīpe tapodhana
samāgato bhagavatā saṃjalpaṃ kṛtavānyathā
- 23
सर्वं हि नौ संविदितं त्रैलोक्ये सचराचरे
यद्भविष्यति वृत्तं वा वर्तते वा शुभाशुभम्
sarvaṃ hi nau saṃviditaṃ trailokye sacarācare
yadbhaviṣyati vṛttaṃ vā vartate vā śubhāśubham
- 24
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा तयोर्वाक्यं तपस्युग्रे ऽभ्यवर्तत
नारदः प्राञ्जलिर्भूत्वा नारायणपरायणः
vaiśaṃpāyana uvāca
etacchrutvā tayorvākyaṃ tapasyugre 'bhyavartata
nāradaḥ prāñjalirbhūtvā nārāyaṇaparāyaṇaḥ
- 25
जजाप विधिवन्मन्त्रान्नारायणगतान्बहून्
दिव्यं वर्षसहस्रं हि नरनारायणाश्रमे
jajāpa vidhivanmantrānnārāyaṇagatānbahūn
divyaṃ varṣasahasraṃ hi naranārāyaṇāśrame
- 26
अवसत्स महातेजा नारदो भगवान् ऋषिः
तम् एवाभ्यर्चयन्देवं नरनारायणौ च तौ
avasatsa mahātejā nārado bhagavān ṛṣiḥ
tam evābhyarcayandevaṃ naranārāyaṇau ca tau

