16 shlokas
- 1
भीष्म उवाच
अथ काले बहुतिथे पूर्णे प्राप्तो भुजंगमः
दत्ताभ्यनुज्ञः स्वं वेश्म कृतकर्मा विवस्वतः
bhīṣma uvāca
atha kāle bahutithe pūrṇe prāpto bhujaṃgamaḥ
dattābhyanujñaḥ svaṃ veśma kṛtakarmā vivasvataḥ
- 2
तं भार्या समभिक्रामत्पादशौचादिभिर्गुणैः
उपपन्नां च तां साध्वीं पन्नगः पर्यपृच्छत
taṃ bhāryā samabhikrāmatpādaśaucādibhirguṇaiḥ
upapannāṃ ca tāṃ sādhvīṃ pannagaḥ paryapṛcchata
- 3
अपि त्वम् असि कल्याणि देवतातिथिपूजने
पूर्वम् उक्तेन विधिना युक्ता युक्तेन मत्समम्
api tvam asi kalyāṇi devatātithipūjane
pūrvam uktena vidhinā yuktā yuktena matsamam
- 4
न खल्वस्यकृतार्थेन स्त्रीबुद्ध्या मार्दवीकृता
मद्वियोगेन सुश्रोणि वियुक्ता धर्मसेतुना
na khalvasyakṛtārthena strībuddhyā mārdavīkṛtā
madviyogena suśroṇi viyuktā dharmasetunā
- 5
नागभार्योवाच
शिष्याणां गुरुशुश्रूषा विप्राणां वेदपारणम्
भृत्यानां स्वामिवचनं राज्ञां लोकानुपालनम्
nāgabhāryovāca
śiṣyāṇāṃ guruśuśrūṣā viprāṇāṃ vedapāraṇam
bhṛtyānāṃ svāmivacanaṃ rājñāṃ lokānupālanam
- 6
सर्वभूतपरित्राणं क्षत्रधर्म इहोच्यते
वैश्यानां यज्ञसंवृत्तिर् आतिथेयसमन्विता
sarvabhūtaparitrāṇaṃ kṣatradharma ihocyate
vaiśyānāṃ yajñasaṃvṛttir ātitheyasamanvitā
- 7
विप्रक्षत्रियवैश्यानां शुश्रूषा शूद्रकर्म तत्
गृहस्थधर्मो नागेन्द्र सर्वभूतहितैषिता
viprakṣatriyavaiśyānāṃ śuśrūṣā śūdrakarma tat
gṛhasthadharmo nāgendra sarvabhūtahitaiṣitā
- 8
नियताहारता नित्यं व्रतचर्या यथाक्रमम्
धर्मो हि धर्मसंबन्धाद् इन्द्रियाणां विशेषणम्
niyatāhāratā nityaṃ vratacaryā yathākramam
dharmo hi dharmasaṃbandhād indriyāṇāṃ viśeṣaṇam
- 9
अहं कस्य कुतो वाहं कः को मे ह भवेद् इति
प्रयोजनमतिर्नित्यम् एवं मोक्षाश्रमी भवेत्
ahaṃ kasya kuto vāhaṃ kaḥ ko me ha bhaved iti
prayojanamatirnityam evaṃ mokṣāśramī bhavet
- 10
पतिव्रतात्वं भार्यायाः परमो धर्म उच्यते
तवोपदेशान्नागेन्द्र तच्च तत्त्वेन वेद्मि वै
pativratātvaṃ bhāryāyāḥ paramo dharma ucyate
tavopadeśānnāgendra tacca tattvena vedmi vai
- 11
साहं धर्मं विजानन्ती धर्मनित्ये त्वयि स्थिते
सत्पथं कथम् उत्सृज्य यास्यामि विषमे पथि
sāhaṃ dharmaṃ vijānantī dharmanitye tvayi sthite
satpathaṃ katham utsṛjya yāsyāmi viṣame pathi
- 12
देवतानां महाभाग धर्मचर्या न हीयते
अतिथीनां च सत्कारे नित्ययुक्तास्म्यतन्द्रिता
devatānāṃ mahābhāga dharmacaryā na hīyate
atithīnāṃ ca satkāre nityayuktāsmyatandritā
- 13
सप्ताष्टदिवसास्त्वद्य विप्रस्येहागतस्य वै
स च कार्यं न मे ख्याति दर्शनं तव काङ्क्षति
saptāṣṭadivasāstvadya viprasyehāgatasya vai
sa ca kāryaṃ na me khyāti darśanaṃ tava kāṅkṣati
- 14
गोमत्यास्त्वेष पुलिने त्वद्दर्शनसमुत्सुकः
आसीनो ऽऽवर्तयन्ब्रह्म ब्राह्मणः संशितव्रतः
gomatyāstveṣa puline tvaddarśanasamutsukaḥ
āsīno ''vartayanbrahma brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ
- 15
अहं त्वनेन नागेन्द्र सामपूर्वं समाहिता
प्रस्थाप्यो मत्सकाशं स सम्प्राप्तो भुजगोत्तमः
ahaṃ tvanena nāgendra sāmapūrvaṃ samāhitā
prasthāpyo matsakāśaṃ sa samprāpto bhujagottamaḥ
- 16
एतच्छ्रुत्वा महाप्राज्ञ तत्र गन्तुं त्वम् अर्हसि
दातुम् अर्हसि वा तस्य दर्शनं दर्शनश्रवः
etacchrutvā mahāprājña tatra gantuṃ tvam arhasi
dātum arhasi vā tasya darśanaṃ darśanaśravaḥ

