14 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
केन वृत्तेन वृत्तज्ञ वर्तमानो महीपतिः
सुखेनार्थान्सुखोदर्कान् इह च प्रेत्य चाप्नुयात्
yudhiṣṭhira uvāca
kena vṛttena vṛttajña vartamāno mahīpatiḥ
sukhenārthānsukhodarkān iha ca pretya cāpnuyāt
- 2
भीष्म उवाच
इयं गुणानां षट्त्रिंशत्षट्त्रिंशद्गुणसंयुता
यान्गुणांस्तु गुणोपेतः कुर्वन्गुणम् अवाप्नुयात्
bhīṣma uvāca
iyaṃ guṇānāṃ ṣaṭtriṃśatṣaṭtriṃśadguṇasaṃyutā
yānguṇāṃstu guṇopetaḥ kurvanguṇam avāpnuyāt
- 3
चरेद्धर्मान् अकटुको मुञ्चेत्स्नेहं न नास्तिकः
अनृशंसश्चरेद् अर्थं चरेत्कामम् अनुद्धतः
careddharmān akaṭuko muñcetsnehaṃ na nāstikaḥ
anṛśaṃsaścared arthaṃ caretkāmam anuddhataḥ
- 4
प्रियं ब्रूयाद् अकृपणः शूरः स्याद् अविकत्थनः
दाता नापात्रवर्षी स्यात्प्रगल्भः स्याद् अनिष्ठुरः
priyaṃ brūyād akṛpaṇaḥ śūraḥ syād avikatthanaḥ
dātā nāpātravarṣī syātpragalbhaḥ syād aniṣṭhuraḥ
- 5
संदधीत न चानार्यैर्विगृह्णीयान्न बन्धुभिः
नानाप्तैः कारयेच्चारं कुर्यात्कार्यम् अपीडया
saṃdadhīta na cānāryairvigṛhṇīyānna bandhubhiḥ
nānāptaiḥ kārayeccāraṃ kuryātkāryam apīḍayā
- 6
अर्थान्ब्रूयान्न चासत्सु गुणान्ब्रूयान्न चात्मनः
आदद्यान्न च साधुभ्यो नासत्पुरुषम् आश्रयेत्
arthānbrūyānna cāsatsu guṇānbrūyānna cātmanaḥ
ādadyānna ca sādhubhyo nāsatpuruṣam āśrayet
- 7
नापरीक्ष्य नयेद्दण्डं न च मन्त्रं प्रकाशयेत्
विसृजेन्न च लुब्धेभ्यो विश्वसेन्नापकारिषु
nāparīkṣya nayeddaṇḍaṃ na ca mantraṃ prakāśayet
visṛjenna ca lubdhebhyo viśvasennāpakāriṣu
- 8
अनीर्षुर्गुप्तदारः स्याच्चोक्षः स्याद् अघृणी नृपः
स्त्रियं सेवेत नात्यर्थं मृष्टं भुञ्जीत नाहितम्
anīrṣurguptadāraḥ syāccokṣaḥ syād aghṛṇī nṛpaḥ
striyaṃ seveta nātyarthaṃ mṛṣṭaṃ bhuñjīta nāhitam
- 9
अस्तब्धः पूजयेन्मान्यान्गुरून्सेवेद् अमायया
अर्चेद्देवान्न दम्भेन श्रियम् इच्छेद् अकुत्सिताम्
astabdhaḥ pūjayenmānyāngurūnseved amāyayā
arceddevānna dambhena śriyam icched akutsitām
- 10
सेवेत प्रणयं हित्वा दक्षः स्यान्न त्वकालवित्
सान्त्वयेन्न च भोगार्थम् अनुगृह्णन्न चाक्षिपेत्
seveta praṇayaṃ hitvā dakṣaḥ syānna tvakālavit
sāntvayenna ca bhogārtham anugṛhṇanna cākṣipet
- 11
प्रहरेन्न त्व् अविज्ञाय हत्वा शत्रून्न शेषयेत्
क्रोधं कुर्यान्न चाकस्मान्मृदुः स्यान्नापकारिषु
praharenna tv avijñāya hatvā śatrūnna śeṣayet
krodhaṃ kuryānna cākasmānmṛduḥ syānnāpakāriṣu
- 12
एवं चरस्व राज्यस्थो यदि श्रेय इहेच्छसि
अतो ऽन्यथा नरपतिर्भयम् ऋच्छत्यनुत्तमम्
evaṃ carasva rājyastho yadi śreya ihecchasi
ato 'nyathā narapatirbhayam ṛcchatyanuttamam
- 13
इति सर्वान्गुणान् एतान्यथोक्तान्यो ऽनुवर्तते
अनुभूयेह भद्राणि प्रेत्य स्वर्गे महीयते
iti sarvānguṇān etānyathoktānyo 'nuvartate
anubhūyeha bhadrāṇi pretya svarge mahīyate
- 14
वैशंपायन उवाच
इदं वचः शांतनवस्य शुश्रुवान्युधिष्ठिरः पाण्डवमुख्यसंवृतः
तदा ववन्दे च पितामहं नृपो यथोक्तम् एतच्च चकार बुद्धिमान्
vaiśaṃpāyana uvāca
idaṃ vacaḥ śāṃtanavasya śuśruvānyudhiṣṭhiraḥ pāṇḍavamukhyasaṃvṛtaḥ
tadā vavande ca pitāmahaṃ nṛpo yathoktam etacca cakāra buddhimān

