11 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
शिवान्सुखान्महोदर्कान् अहिंस्रांल्लोकसंमतान्
ब्रूहि धर्मान्सुखोपायान्मद्विधानां सुखावहान्
yudhiṣṭhira uvāca
śivānsukhānmahodarkān ahiṃsrāṃllokasaṃmatān
brūhi dharmānsukhopāyānmadvidhānāṃ sukhāvahān
- 2
भीष्म उवाच
ब्राह्मणस्येह चत्वार आश्रमा विहिताः प्रभो
वर्णास्तान् अनुवर्तन्ते त्रयो भरतसत्तम
bhīṣma uvāca
brāhmaṇasyeha catvāra āśramā vihitāḥ prabho
varṇāstān anuvartante trayo bharatasattama
- 3
उक्तानि कर्माणि बहूनि राजन्स्वर्ग्याणि राजन्यपरायणानि
नेमानि दृष्टान्तविधौ स्मृतानि क्षात्रे हि सर्वं विहितं यथावत्
uktāni karmāṇi bahūni rājansvargyāṇi rājanyaparāyaṇāni
nemāni dṛṣṭāntavidhau smṛtāni kṣātre hi sarvaṃ vihitaṃ yathāvat
- 4
क्षात्राणि वैश्यानि च सेवमानः शौद्राणि कर्माणि च ब्राह्मणः सन्
अस्मिंल्लोके निन्दितो मन्दचेताः परे च लोके निरयं प्रयाति
kṣātrāṇi vaiśyāni ca sevamānaḥ śaudrāṇi karmāṇi ca brāhmaṇaḥ san
asmiṃlloke nindito mandacetāḥ pare ca loke nirayaṃ prayāti
- 5
या संज्ञा विहिता लोके दासे शुनि वृके पशौ
विकर्मणि स्थिते विप्रे तां संज्ञां कुरु पाण्डव
yā saṃjñā vihitā loke dāse śuni vṛke paśau
vikarmaṇi sthite vipre tāṃ saṃjñāṃ kuru pāṇḍava
- 6
षट्कर्मसम्प्रवृत्तस्य आश्रमेषु चतुर्ष्वपि
सर्वधर्मोपपन्नस्य सम्भूतस्य कृतात्मनः
ṣaṭkarmasampravṛttasya āśrameṣu caturṣvapi
sarvadharmopapannasya sambhūtasya kṛtātmanaḥ
- 7
ब्राह्मणस्य विशुद्धस्य तपस्यभिरतस्य च
निराशिषो वदान्यस्य लोका ह्यक्षरसंज्ञिताः
brāhmaṇasya viśuddhasya tapasyabhiratasya ca
nirāśiṣo vadānyasya lokā hyakṣarasaṃjñitāḥ
- 8
यो यस्मिन्कुरुते कर्म यादृशं येन यत्र च
तादृशं तादृशेनैव स गुणं प्रतिपद्यते
yo yasminkurute karma yādṛśaṃ yena yatra ca
tādṛśaṃ tādṛśenaiva sa guṇaṃ pratipadyate
- 9
वृद्ध्या कृषिवणिक्त्वेन जीवसंजीवनेन च
वेत्तुम् अर्हसि राजेन्द्र स्वाध्यायगणितं महत्
vṛddhyā kṛṣivaṇiktvena jīvasaṃjīvanena ca
vettum arhasi rājendra svādhyāyagaṇitaṃ mahat
- 10
कालसंचोदितः कालः कालपर्यायनिश्चितः
उत्तमाधममध्यानि कर्माणि कुरुते ऽवशः
kālasaṃcoditaḥ kālaḥ kālaparyāyaniścitaḥ
uttamādhamamadhyāni karmāṇi kurute 'vaśaḥ
- 11
अन्तवन्ति प्रदानानि पुरा श्रेयस्कराणि च
स्वकर्मनिरतो लोको ह्यक्षरः सर्वतोमुखः
antavanti pradānāni purā śreyaskarāṇi ca
svakarmanirato loko hyakṣaraḥ sarvatomukhaḥ

