21 shlokas
- 1
लोमश उवाच
ततः स वज्री बलिभिर्दैवतैर् अभिरक्षितः
आससाद ततो वृत्रं स्थितम् आवृत्य रोदसी
lomaśa uvāca
tataḥ sa vajrī balibhirdaivatair abhirakṣitaḥ
āsasāda tato vṛtraṃ sthitam āvṛtya rodasī
- 2
कालकेयैर्महाकायैः समन्ताद् अभिरक्षितम्
समुद्यतप्रहरणैः सशृङ्गैर् इव पर्वतैः
kālakeyairmahākāyaiḥ samantād abhirakṣitam
samudyatapraharaṇaiḥ saśṛṅgair iva parvataiḥ
- 3
ततो युद्धं समभवद्देवानां सह दानवैः
मुहूर्तं भरतश्रेष्ठ लोकत्रासकरं महत्
tato yuddhaṃ samabhavaddevānāṃ saha dānavaiḥ
muhūrtaṃ bharataśreṣṭha lokatrāsakaraṃ mahat
- 4
उद्यतप्रतिपिष्टानां खड्गानां वीरबाहुभिः
आसीत्सुतुमुलः शब्दः शरीरेष्व् अभिपात्यताम्
udyatapratipiṣṭānāṃ khaḍgānāṃ vīrabāhubhiḥ
āsītsutumulaḥ śabdaḥ śarīreṣv abhipātyatām
- 5
शिरोभिः प्रपतद्भिश्च अन्तरिक्षान्महीतलम्
तालैर् इव महीपाल वृन्ताद्भ्रष्टैर् अदृश्यत
śirobhiḥ prapatadbhiśca antarikṣānmahītalam
tālair iva mahīpāla vṛntādbhraṣṭair adṛśyata
- 6
ते हेमकवचा भूत्वा कालेयाः परिघायुधाः
त्रिदशान् अभ्यवर्तन्त दावदग्धा इवाद्रयः
te hemakavacā bhūtvā kāleyāḥ parighāyudhāḥ
tridaśān abhyavartanta dāvadagdhā ivādrayaḥ
- 7
तेषां वेगवतां वेगं सहितानां प्रधावताम्
न शेकुस्त्रिदशाः सोढुं ते भग्नाः प्राद्रवन्भयात्
teṣāṃ vegavatāṃ vegaṃ sahitānāṃ pradhāvatām
na śekustridaśāḥ soḍhuṃ te bhagnāḥ prādravanbhayāt
- 8
तान्दृष्ट्वा द्रवतो भीतान्सहस्राक्षः पुरंदरः
वृत्रे विवर्धमाने च कश्मलं महद् आविशत्
tāndṛṣṭvā dravato bhītānsahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ
vṛtre vivardhamāne ca kaśmalaṃ mahad āviśat
- 9
तं शक्रं कश्मलाविष्टं दृष्ट्वा विष्णुः सनातनः
स्वतेजो व्यदधाच्छक्रे बलम् अस्य विवर्धयन्
taṃ śakraṃ kaśmalāviṣṭaṃ dṛṣṭvā viṣṇuḥ sanātanaḥ
svatejo vyadadhācchakre balam asya vivardhayan
- 10
विष्णुनाप्यायितं शक्रं दृष्ट्वा देवगणास्ततः
स्वं स्वं तेजः समादध्युस्तथा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः
viṣṇunāpyāyitaṃ śakraṃ dṛṣṭvā devagaṇāstataḥ
svaṃ svaṃ tejaḥ samādadhyustathā brahmarṣayo 'malāḥ
- 11
स समाप्यायितः शक्रो विष्णुना दैवतैः सह
ऋषिभिश्च महाभागैर्बलवान्समपद्यत
sa samāpyāyitaḥ śakro viṣṇunā daivataiḥ saha
ṛṣibhiśca mahābhāgairbalavānsamapadyata
- 12
ज्ञात्वा बलस्थं त्रिदशाधिपं तु ननाद वृत्रो महतो निनादान्
तस्य प्रणादेन धरा दिशश्च खं द्यौर्नगाश्चापि चचाल सर्वम्
jñātvā balasthaṃ tridaśādhipaṃ tu nanāda vṛtro mahato ninādān
tasya praṇādena dharā diśaśca khaṃ dyaurnagāścāpi cacāla sarvam
- 13
ततो महेन्द्रः परमाभितप्तः श्रुत्वा रवं घोररूपं महान्तम्
भये निमग्नस्त्वरितं मुमोच वज्रं महत्तस्य वधाय राजन्
tato mahendraḥ paramābhitaptaḥ śrutvā ravaṃ ghorarūpaṃ mahāntam
bhaye nimagnastvaritaṃ mumoca vajraṃ mahattasya vadhāya rājan
- 14
स शक्रवज्राभिहतः पपात महासुरः काञ्चनमाल्यधारी
यथा महाञ्शैलवरः पुरस्तात्स मन्दरो विष्णुकरात्प्रमुक्तः
sa śakravajrābhihataḥ papāta mahāsuraḥ kāñcanamālyadhārī
yathā mahāñśailavaraḥ purastātsa mandaro viṣṇukarātpramuktaḥ
- 15
तस्मिन्हते दैत्यवरे भयार्तः शक्रः प्रदुद्राव सरः प्रवेष्टुम्
वज्रं न मेने स्वकरात्प्रमुक्तं वृत्रं हतं चापि भयान्न मेने
tasminhate daityavare bhayārtaḥ śakraḥ pradudrāva saraḥ praveṣṭum
vajraṃ na mene svakarātpramuktaṃ vṛtraṃ hataṃ cāpi bhayānna mene
- 16
सर्वे च देवा मुदिताः प्रहृष्टा महर्षयश्चेन्द्रम् अभिष्टुवन्तः
सर्वांश्च दैत्यांस्त्वरिताः समेत्य जघ्नुः सुरा वृत्रवधाभितप्तान्
sarve ca devā muditāḥ prahṛṣṭā maharṣayaścendram abhiṣṭuvantaḥ
sarvāṃśca daityāṃstvaritāḥ sametya jaghnuḥ surā vṛtravadhābhitaptān
- 17
ते वध्यमानास्त्रिदशैस्तदानीं समुद्रम् एवाविविशुर्भयार्ताः
प्रविश्य चैवोदधिम् अप्रमेयं झषाकुलं रत्नसमाकुलं च
te vadhyamānāstridaśaistadānīṃ samudram evāviviśurbhayārtāḥ
praviśya caivodadhim aprameyaṃ jhaṣākulaṃ ratnasamākulaṃ ca
- 18
तदा स्म मन्त्रं सहिताः प्रचक्रुस्त्रैलोक्यनाशार्थम् अभिस्मयन्तः
तत्र स्म केचिन्मतिनिश्चयज्ञास्तांस्तान् उपायान् अनुवर्णयन्ति
tadā sma mantraṃ sahitāḥ pracakrustrailokyanāśārtham abhismayantaḥ
tatra sma kecinmatiniścayajñāstāṃstān upāyān anuvarṇayanti
- 19
तेषां तु तत्र क्रमकालयोगाद्घोरा मतिश्चिन्तयतां बभूव
ये सन्ति विद्यातपसोपपन्नास्तेषां विनाशः प्रथमं तु कार्यः
teṣāṃ tu tatra kramakālayogādghorā matiścintayatāṃ babhūva
ye santi vidyātapasopapannāsteṣāṃ vināśaḥ prathamaṃ tu kāryaḥ
- 20
लोका हि सर्वे तपसा ध्रियन्ते तस्मात्त्वरध्वं तपसः क्षयाय
ये सन्ति केचिद्धि वसुंधरायां तपस्विनो धर्मविदश्च तज्ज्ञाः
तेषां वधः क्रियतां क्षिप्रम् एव तेषु प्रनष्टेषु जगत्प्रनष्टम्
lokā hi sarve tapasā dhriyante tasmāttvaradhvaṃ tapasaḥ kṣayāya
ye santi keciddhi vasuṃdharāyāṃ tapasvino dharmavidaśca tajjñāḥ
teṣāṃ vadhaḥ kriyatāṃ kṣipram eva teṣu pranaṣṭeṣu jagatpranaṣṭam
- 21
एवं हि सर्वे गतबुद्धिभावा जगद्विनाशे परमप्रहृष्टाः
दुर्गं समाश्रित्य महोर्मिमन्तं रत्नाकरं वरुणस्यालयं स्म
evaṃ hi sarve gatabuddhibhāvā jagadvināśe paramaprahṛṣṭāḥ
durgaṃ samāśritya mahormimantaṃ ratnākaraṃ varuṇasyālayaṃ sma

