61 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
गतेषु तेषु सर्वेषु तपस्विषु महात्मसु
पिनाकपाणिर्भगवान्सर्वपापहरो हरः
vaiśampāyana uvāca
gateṣu teṣu sarveṣu tapasviṣu mahātmasu
pinākapāṇirbhagavānsarvapāpaharo haraḥ
- 2
कैरातं वेषम् आस्थाय काञ्चनद्रुमसंनिभम्
विभ्राजमानो वपुषा गिरिर्मेरुर् इवापरः
kairātaṃ veṣam āsthāya kāñcanadrumasaṃnibham
vibhrājamāno vapuṣā girirmerur ivāparaḥ
- 3
श्रीमद्धनुर् उपादाय शरांश्चाशीविषोपमान्
निष्पपात महार्चिष्मान्दहन्कक्षम् इवानलः
śrīmaddhanur upādāya śarāṃścāśīviṣopamān
niṣpapāta mahārciṣmāndahankakṣam ivānalaḥ
- 4
देव्या सहोमया श्रीमान्समानव्रतवेषया
नानावेषधरैर्हृष्टैर्भूतैर् अनुगतस्तदा
devyā sahomayā śrīmānsamānavrataveṣayā
nānāveṣadharairhṛṣṭairbhūtair anugatastadā
- 5
किरातवेषप्रच्छन्नः स्त्रीभिश्चानु सहस्रशः
अशोभत तदा राजन्स देवो ऽतीव भारत
kirātaveṣapracchannaḥ strībhiścānu sahasraśaḥ
aśobhata tadā rājansa devo 'tīva bhārata
- 6
क्षणेन तद्वनं सर्वं निःशब्दम् अभवत्तदा
नादः प्रस्रवणानां च पक्षिणां चाप्युपारमत्
kṣaṇena tadvanaṃ sarvaṃ niḥśabdam abhavattadā
nādaḥ prasravaṇānāṃ ca pakṣiṇāṃ cāpyupāramat
- 7
स संनिकर्षम् आगम्य पार्थस्याक्लिष्टकर्मणः
मूकं नाम दितेः पुत्रं ददर्शाद्भुतदर्शनम्
sa saṃnikarṣam āgamya pārthasyākliṣṭakarmaṇaḥ
mūkaṃ nāma diteḥ putraṃ dadarśādbhutadarśanam
- 8
वाराहं रूपम् आस्थाय तर्कयन्तम् इवार्जुनम्
हन्तुं परमदुष्टात्मा तम् उवाचाथ फल्गुनः
vārāhaṃ rūpam āsthāya tarkayantam ivārjunam
hantuṃ paramaduṣṭātmā tam uvācātha phalgunaḥ
- 9
गाण्डीवं धनुर् आदाय शरांश्चाशीविषोपमान्
सज्यं धनुर्वरं कृत्वा ज्याघोषेण निनादयन्
gāṇḍīvaṃ dhanur ādāya śarāṃścāśīviṣopamān
sajyaṃ dhanurvaraṃ kṛtvā jyāghoṣeṇa ninādayan
- 10
यन्मां प्रार्थयसे हन्तुम् अनागसम् इहागतम्
तस्मात्त्वां पूर्वम् एवाहं नेष्यामि यमसादनम्
yanmāṃ prārthayase hantum anāgasam ihāgatam
tasmāttvāṃ pūrvam evāhaṃ neṣyāmi yamasādanam
- 11
तं दृष्ट्वा प्रहरिष्यन्तं फल्गुनं दृढधन्विनम्
किरातरूपी सहसा वारयामास शंकरः
taṃ dṛṣṭvā prahariṣyantaṃ phalgunaṃ dṛḍhadhanvinam
kirātarūpī sahasā vārayāmāsa śaṃkaraḥ
- 12
मयैष प्रार्थितः पूर्वं नीलमेघसमप्रभः
अनादृत्यैव तद्वाक्यं प्रजहाराथ फल्गुनः
mayaiṣa prārthitaḥ pūrvaṃ nīlameghasamaprabhaḥ
anādṛtyaiva tadvākyaṃ prajahārātha phalgunaḥ
- 13
किरातश्च समं तस्मिन्न् एकलक्ष्ये महाद्युतिः
प्रमुमोचाशनिप्रख्यं शरम् अग्निशिखोपमम्
kirātaśca samaṃ tasminn ekalakṣye mahādyutiḥ
pramumocāśaniprakhyaṃ śaram agniśikhopamam
- 14
तौ मुक्तौ सायकौ ताभ्यां समं तत्र निपेततुः
मूकस्य गात्रे विस्तीर्णे शैलसंहनने तदा
tau muktau sāyakau tābhyāṃ samaṃ tatra nipetatuḥ
mūkasya gātre vistīrṇe śailasaṃhanane tadā
- 15
यथाशनिविनिष्पेषो वज्रस्येव च पर्वते
तथा तयोः संनिपातः शरयोर् अभवत्तदा
yathāśaniviniṣpeṣo vajrasyeva ca parvate
tathā tayoḥ saṃnipātaḥ śarayor abhavattadā
- 16
स विद्धो बहुभिर्बाणैर्दीप्तास्यैः पन्नगैर् इव
ममार राक्षसं रूपं भूयः कृत्वा विभीषणम्
sa viddho bahubhirbāṇairdīptāsyaiḥ pannagair iva
mamāra rākṣasaṃ rūpaṃ bhūyaḥ kṛtvā vibhīṣaṇam
- 17
ददर्शाथ ततो जिष्णुः पुरुषं काञ्चनप्रभम्
किरातवेषप्रच्छन्नं स्त्रीसहायम् अमित्रहा
तम् अब्रवीत्प्रीतमनाः कौन्तेयः प्रहसन्न् इव
dadarśātha tato jiṣṇuḥ puruṣaṃ kāñcanaprabham
kirātaveṣapracchannaṃ strīsahāyam amitrahā
tam abravītprītamanāḥ kaunteyaḥ prahasann iva
- 18
को भवान् अटते शून्ये वने स्त्रीगणसंवृतः
न त्वम् अस्मिन्वने घोरे बिभेषि कनकप्रभ
ko bhavān aṭate śūnye vane strīgaṇasaṃvṛtaḥ
na tvam asminvane ghore bibheṣi kanakaprabha
- 19
किमर्थं च त्वया विद्धो मृगो ऽयं मत्परिग्रहः
मयाभिपन्नः पूर्वं हि राक्षसो ऽयम् इहागतः
kimarthaṃ ca tvayā viddho mṛgo 'yaṃ matparigrahaḥ
mayābhipannaḥ pūrvaṃ hi rākṣaso 'yam ihāgataḥ
- 20
कामात्परिभवाद्वापि न मे जीवन्विमोक्ष्यसे
न ह्येष मृगयाधर्मो यस्त्वयाद्य कृतो मयि
तेन त्वां भ्रंशयिष्यामि जीवितात्पर्वताश्रय
kāmātparibhavādvāpi na me jīvanvimokṣyase
na hyeṣa mṛgayādharmo yastvayādya kṛto mayi
tena tvāṃ bhraṃśayiṣyāmi jīvitātparvatāśraya
- 21
इत्युक्तः पाण्डवेयेन किरातः प्रहसन्न् इव
उवाच श्लक्ष्णया वाचा पाण्डवं सव्यसाचिनम्
ityuktaḥ pāṇḍaveyena kirātaḥ prahasann iva
uvāca ślakṣṇayā vācā pāṇḍavaṃ savyasācinam
- 22
ममैवायं लक्ष्यभूतः पूर्वम् एव परिग्रहः
ममैव च प्रहारेण जीविताद्व्यवरोपितः
mamaivāyaṃ lakṣyabhūtaḥ pūrvam eva parigrahaḥ
mamaiva ca prahāreṇa jīvitādvyavaropitaḥ
- 23
दोषान्स्वान्नार्हसे ऽन्यस्मै वक्तुं स्वबलदर्पितः
अभिषक्तो ऽस्मि मन्दात्मन्न मे जीवन्विमोक्ष्यसे
doṣānsvānnārhase 'nyasmai vaktuṃ svabaladarpitaḥ
abhiṣakto 'smi mandātmanna me jīvanvimokṣyase
- 24
स्थिरो भवस्व मोक्ष्यामि सायकान् अशनीन् इव
घटस्व परया शक्त्या मुञ्च त्वम् अपि सायकान्
sthiro bhavasva mokṣyāmi sāyakān aśanīn iva
ghaṭasva parayā śaktyā muñca tvam api sāyakān
- 25
ततस्तौ तत्र संरब्धौ गर्जमानौ मुहुर्मुहुः
शरैर् आशीविषाकारैस्ततक्षाते परस्परम्
tatastau tatra saṃrabdhau garjamānau muhurmuhuḥ
śarair āśīviṣākāraistatakṣāte parasparam
- 26
ततो ऽर्जुनः शरवर्षं किराते समवासृजत्
तत्प्रसन्नेन मनसा प्रतिजग्राह शंकरः
tato 'rjunaḥ śaravarṣaṃ kirāte samavāsṛjat
tatprasannena manasā pratijagrāha śaṃkaraḥ
- 27
मुहूर्तं शरवर्षं तत्प्रतिगृह्य पिनाकधृक्
अक्षतेन शरीरेण तस्थौ गिरिर् इवाचलः
muhūrtaṃ śaravarṣaṃ tatpratigṛhya pinākadhṛk
akṣatena śarīreṇa tasthau girir ivācalaḥ
- 28
स दृष्ट्वा बाणवर्षं तन्मोघीभूतं धनंजयः
परमं विस्मयं चक्रे साधु साध्विति चाब्रवीत्
sa dṛṣṭvā bāṇavarṣaṃ tanmoghībhūtaṃ dhanaṃjayaḥ
paramaṃ vismayaṃ cakre sādhu sādhviti cābravīt
- 29
अहो ऽयं सुकुमाराङ्गो हिमवच्छिखरालयः
गाण्डीवमुक्तान्नाराचान्प्रतिगृह्णात्य् अविह्वलः
aho 'yaṃ sukumārāṅgo himavacchikharālayaḥ
gāṇḍīvamuktānnārācānpratigṛhṇāty avihvalaḥ
- 30
को ऽयं देवो भवेत्साक्षाद्रुद्रो यक्षः सुरेश्वरः
विद्यते हि गिरिश्रेष्ठे त्रिदशानां समागमः
ko 'yaṃ devo bhavetsākṣādrudro yakṣaḥ sureśvaraḥ
vidyate hi giriśreṣṭhe tridaśānāṃ samāgamaḥ

