47 shlokas
- 1
दानवा ऊचुः
भोः सुयोधन राजेन्द्र भरतानां कुलोद्वह
शूरैः परिवृतो नित्यं तथैव च महात्मभिः
dānavā ūcuḥ
bhoḥ suyodhana rājendra bharatānāṃ kulodvaha
śūraiḥ parivṛto nityaṃ tathaiva ca mahātmabhiḥ
- 2
अकार्षीः साहसम् इदं कस्मात्प्रायोपवेशनम्
आत्मत्यागी ह्यवाग्याति वाच्यतां चायशस्करीम्
akārṣīḥ sāhasam idaṃ kasmātprāyopaveśanam
ātmatyāgī hyavāgyāti vācyatāṃ cāyaśaskarīm
- 3
न हि कार्यविरुद्धेषु बह्वपायेषु कर्मसु
मूलघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः
na hi kāryaviruddheṣu bahvapāyeṣu karmasu
mūlaghātiṣu sajjante buddhimanto bhavadvidhāḥ
- 4
नियच्छैतां मतिं राजन्धर्मार्थसुखनाशिनीम्
यशःप्रतापधैर्यघ्नीं शत्रूणां हर्षवर्धनीम्
niyacchaitāṃ matiṃ rājandharmārthasukhanāśinīm
yaśaḥpratāpadhairyaghnīṃ śatrūṇāṃ harṣavardhanīm
- 5
श्रूयतां च प्रभो तत्त्वं दिव्यतां चात्मनो नृप
निर्माणं च शरीरस्य ततो धैर्यम् अवाप्नुहि
śrūyatāṃ ca prabho tattvaṃ divyatāṃ cātmano nṛpa
nirmāṇaṃ ca śarīrasya tato dhairyam avāpnuhi
- 6
पुरा त्वं तपसास्माभिर्लब्धो देवान्महेश्वरात्
पूर्वकायश्च सर्वस्ते निर्मितो वज्रसंचयैः
purā tvaṃ tapasāsmābhirlabdho devānmaheśvarāt
pūrvakāyaśca sarvaste nirmito vajrasaṃcayaiḥ
- 7
अस्त्रैर् अभेद्यः शस्त्रैश्चाप्यधःकायश्च ते ऽनघ
कृतः पुष्पमयो देव्या रूपतः स्त्रीमनोहरः
astrair abhedyaḥ śastraiścāpyadhaḥkāyaśca te 'nagha
kṛtaḥ puṣpamayo devyā rūpataḥ strīmanoharaḥ
- 8
एवम् ईश्वरसंयुक्तस्तव देहो नृपोत्तम
देव्या च राजशार्दूल दिव्यस्त्वं हि न मानुषः
evam īśvarasaṃyuktastava deho nṛpottama
devyā ca rājaśārdūla divyastvaṃ hi na mānuṣaḥ
- 9
क्षत्रियाश्च महावीर्या भगदत्तपुरोगमाः
दिव्यास्त्रविदुषः शूराः क्षपयिष्यन्ति ते रिपून्
kṣatriyāśca mahāvīryā bhagadattapurogamāḥ
divyāstraviduṣaḥ śūrāḥ kṣapayiṣyanti te ripūn
- 10
तद् अलं ते विषादेन भयं तव न विद्यते
साह्यार्थं च हि ते वीराः सम्भूता भुवि दानवाः
tad alaṃ te viṣādena bhayaṃ tava na vidyate
sāhyārthaṃ ca hi te vīrāḥ sambhūtā bhuvi dānavāḥ
- 11
भीष्मद्रोणकृपादींश्च प्रवेक्ष्यन्त्यपरे ऽसुराः
यैर् आविष्टा घृणां त्यक्त्वा योत्स्यन्ते तव वैरिभिः
bhīṣmadroṇakṛpādīṃśca pravekṣyantyapare 'surāḥ
yair āviṣṭā ghṛṇāṃ tyaktvā yotsyante tava vairibhiḥ
- 12
नैव पुत्रान्न च भ्रातॄन्न पितॄन्न च बान्धवान्
नैव शिष्यान्न च ज्ञातीन्न बालान्स्थविरान्न च
naiva putrānna ca bhrātṝnna pitṝnna ca bāndhavān
naiva śiṣyānna ca jñātīnna bālānsthavirānna ca
- 13
युधि सम्प्रहरिष्यन्तो मोक्ष्यन्ति कुरुसत्तम
निःस्नेहा दानवाविष्टाः समाक्रान्ते ऽन्तरात्मनि
yudhi samprahariṣyanto mokṣyanti kurusattama
niḥsnehā dānavāviṣṭāḥ samākrānte 'ntarātmani
- 14
प्रहरिष्यन्ति बन्धुभ्यः स्नेहम् उत्सृज्य दूरतः
हृष्टाः पुरुषशार्दूलाः कलुषीकृतमानसाः
अविज्ञानविमूढाश्च दैवाच्च विधिनिर्मितात्
prahariṣyanti bandhubhyaḥ sneham utsṛjya dūrataḥ
hṛṣṭāḥ puruṣaśārdūlāḥ kaluṣīkṛtamānasāḥ
avijñānavimūḍhāśca daivācca vidhinirmitāt
- 15
व्याभाषमाणाश्चान्योन्यं न मे जीवन्विमोक्ष्यसे
सर्वशस्त्रास्त्रमोक्षेण पौरुषे समवस्थिताः
श्लाघमानाः कुरुश्रेष्ठ करिष्यन्ति जनक्षयम्
vyābhāṣamāṇāścānyonyaṃ na me jīvanvimokṣyase
sarvaśastrāstramokṣeṇa pauruṣe samavasthitāḥ
ślāghamānāḥ kuruśreṣṭha kariṣyanti janakṣayam
- 16
ते ऽपि शक्त्या महात्मानः प्रतियोत्स्यन्ति पाण्डवाः
वधं चैषां करिष्यन्ति दैवयुक्ता महाबलाः
te 'pi śaktyā mahātmānaḥ pratiyotsyanti pāṇḍavāḥ
vadhaṃ caiṣāṃ kariṣyanti daivayuktā mahābalāḥ
- 17
दैत्यरक्षोगणाश्चापि सम्भूताः क्षत्रयोनिषु
योत्स्यन्ति युधि विक्रम्य शत्रुभिस्तव पार्थिव
गदाभिर्मुसलैः खड्गैः शस्त्रैर् उच्चावचैस्तथा
daityarakṣogaṇāścāpi sambhūtāḥ kṣatrayoniṣu
yotsyanti yudhi vikramya śatrubhistava pārthiva
gadābhirmusalaiḥ khaḍgaiḥ śastrair uccāvacaistathā
- 18
यच्च ते ऽन्तर्गतं वीर भयम् अर्जुनसम्भवम्
तत्रापि विहितो ऽस्माभिर्वधोपायो ऽर्जुनस्य वै
yacca te 'ntargataṃ vīra bhayam arjunasambhavam
tatrāpi vihito 'smābhirvadhopāyo 'rjunasya vai
- 19
हतस्य नरकस्यात्मा कर्णमूर्तिम् उपाश्रितः
तद्वैरं संस्मरन्वीर योत्स्यते केशवार्जुनौ
hatasya narakasyātmā karṇamūrtim upāśritaḥ
tadvairaṃ saṃsmaranvīra yotsyate keśavārjunau
- 20
स ते विक्रमशौण्डीरो रणे पार्थं विजेष्यति
कर्णः प्रहरतां श्रेष्ठः सर्वांश्चारीन्महारथः
sa te vikramaśauṇḍīro raṇe pārthaṃ vijeṣyati
karṇaḥ praharatāṃ śreṣṭhaḥ sarvāṃścārīnmahārathaḥ
- 21
ज्ञात्वैतच्छद्मना वज्री रक्षार्थं सव्यसाचिनः
कुण्डले कवचं चैव कर्णस्यापहरिष्यति
jñātvaitacchadmanā vajrī rakṣārthaṃ savyasācinaḥ
kuṇḍale kavacaṃ caiva karṇasyāpahariṣyati
- 22
तस्माद् अस्माभिर् अप्यत्र दैत्याः शतसहस्रशः
नियुक्ता राक्षसाश्चैव ये ते संशप्तका इति
प्रख्यातास्ते ऽर्जुनं वीरं निहनिष्यन्ति मा शुचः
tasmād asmābhir apyatra daityāḥ śatasahasraśaḥ
niyuktā rākṣasāścaiva ye te saṃśaptakā iti
prakhyātāste 'rjunaṃ vīraṃ nihaniṣyanti mā śucaḥ
- 23
असपत्ना त्वया हीयं भोक्तव्या वसुधा नृप
मा विषादं नयस्वास्मान्नैतत्त्वय्युपपद्यते
विनष्टे त्वयि चास्माकं पक्षो हीयेत कौरव
asapatnā tvayā hīyaṃ bhoktavyā vasudhā nṛpa
mā viṣādaṃ nayasvāsmānnaitattvayyupapadyate
vinaṣṭe tvayi cāsmākaṃ pakṣo hīyeta kaurava
- 24
गच्छ वीर न ते बुद्धिर् अन्या कार्या कथंचन
त्वम् अस्माकं गतिर्नित्यं देवतानां च पाण्डवाः
gaccha vīra na te buddhir anyā kāryā kathaṃcana
tvam asmākaṃ gatirnityaṃ devatānāṃ ca pāṇḍavāḥ
- 25
वैशम्पायन उवाच
एवम् उक्त्वा परिष्वज्य दैत्यास्तं राजकुञ्जरम्
समाश्वास्य च दुर्धर्षं पुत्रवद्दानवर्षभाः
vaiśampāyana uvāca
evam uktvā pariṣvajya daityāstaṃ rājakuñjaram
samāśvāsya ca durdharṣaṃ putravaddānavarṣabhāḥ
- 26
स्थिरां कृत्वा बुद्धिम् अस्य प्रियाण्युक्त्वा च भारत
गम्यताम् इत्यनुज्ञाय जयम् आप्नुहि चेत्यथ
sthirāṃ kṛtvā buddhim asya priyāṇyuktvā ca bhārata
gamyatām ityanujñāya jayam āpnuhi cetyatha
- 27
तैर्विसृष्टं महाबाहुं कृत्या सैवानयत्पुनः
तम् एव देशं यत्रासौ तदा प्रायम् उपाविशत्
tairvisṛṣṭaṃ mahābāhuṃ kṛtyā saivānayatpunaḥ
tam eva deśaṃ yatrāsau tadā prāyam upāviśat
- 28
प्रतिनिक्षिप्य तं वीरं कृत्या समभिपूज्य च
अनुज्ञाता च राज्ञा सा तत्रैवान्तरधीयत
pratinikṣipya taṃ vīraṃ kṛtyā samabhipūjya ca
anujñātā ca rājñā sā tatraivāntaradhīyata
- 29
गतायाम् अथ तस्यां तु राजा दुर्योधनस्तदा
स्वप्नभूतम् इदं सर्वम् अचिन्तयत भारत
विजेष्यामि रणे पाण्डून् इति तस्याभवन्मतिः
gatāyām atha tasyāṃ tu rājā duryodhanastadā
svapnabhūtam idaṃ sarvam acintayata bhārata
vijeṣyāmi raṇe pāṇḍūn iti tasyābhavanmatiḥ
- 30
कर्णं संशप्तकांश्चैव पार्थस्यामित्रघातिनः
अमन्यत वधे युक्तान्समर्थांश्च सुयोधनः
karṇaṃ saṃśaptakāṃścaiva pārthasyāmitraghātinaḥ
amanyata vadhe yuktānsamarthāṃśca suyodhanaḥ

