33 shlokas
- 1
वासुदेव उवाच
तां तूपयात्वा राजेन्द्र शाल्वः सौभपतिस्तदा
प्रभूतनरनागेन बलेनोपविवेश ह
vāsudeva uvāca
tāṃ tūpayātvā rājendra śālvaḥ saubhapatistadā
prabhūtanaranāgena balenopaviveśa ha
- 2
समे निविष्टा सा सेना प्रभूतसलिलाशये
चतुरङ्गबलोपेता शाल्वराजाभिपालिता
same niviṣṭā sā senā prabhūtasalilāśaye
caturaṅgabalopetā śālvarājābhipālitā
- 3
वर्जयित्वा श्मशानानि देवतायतनानि च
वल्मीकांश्चैव चैत्यांश्च तन्निविष्टम् अभूद्बलम्
varjayitvā śmaśānāni devatāyatanāni ca
valmīkāṃścaiva caityāṃśca tanniviṣṭam abhūdbalam
- 4
अनीकानां विभागेन पन्थानः षट्कृताभवन्
प्रवणा नव चैवासञ्शाल्वस्य शिबिरे नृप
anīkānāṃ vibhāgena panthānaḥ ṣaṭkṛtābhavan
pravaṇā nava caivāsañśālvasya śibire nṛpa
- 5
सर्वायुधसमोपेतं सर्वशस्त्रविशारदम्
रथनागाश्वकलिलं पदातिध्वजसंकुलम्
sarvāyudhasamopetaṃ sarvaśastraviśāradam
rathanāgāśvakalilaṃ padātidhvajasaṃkulam
- 6
तुष्टपुष्टजनोपेतं वीरलक्षणलक्षितम्
विचित्रध्वजसंनाहं विचित्ररथकार्मुकम्
tuṣṭapuṣṭajanopetaṃ vīralakṣaṇalakṣitam
vicitradhvajasaṃnāhaṃ vicitrarathakārmukam
- 7
संनिवेश्य च कौरव्य द्वारकायां नरर्षभ
अभिसारयामास तदा वेगेन पतगेन्द्रवत्
saṃniveśya ca kauravya dvārakāyāṃ nararṣabha
abhisārayāmāsa tadā vegena patagendravat
- 8
तदापतन्तं संदृश्य बलं शाल्वपतेस्तदा
निर्याय योधयामासुः कुमारा वृष्णिनन्दनाः
tadāpatantaṃ saṃdṛśya balaṃ śālvapatestadā
niryāya yodhayāmāsuḥ kumārā vṛṣṇinandanāḥ
- 9
असहन्तो ऽभियानं तच्छाल्वराजस्य कौरव
चारुदेष्णश्च साम्बश्च प्रद्युम्नश्च महारथः
asahanto 'bhiyānaṃ tacchālvarājasya kaurava
cārudeṣṇaśca sāmbaśca pradyumnaśca mahārathaḥ
- 10
ते रथैर्दंशिताः सर्वे विचित्राभरणध्वजाः
संसक्ताः शाल्वराजस्य बहुभिर्योधपुंगवैः
te rathairdaṃśitāḥ sarve vicitrābharaṇadhvajāḥ
saṃsaktāḥ śālvarājasya bahubhiryodhapuṃgavaiḥ
- 11
गृहीत्वा तु धनुः साम्बः शाल्वस्य सचिवं रणे
योधयामास संहृष्टः क्षेमवृद्धिं चमूपतिम्
gṛhītvā tu dhanuḥ sāmbaḥ śālvasya sacivaṃ raṇe
yodhayāmāsa saṃhṛṣṭaḥ kṣemavṛddhiṃ camūpatim
- 12
तस्य बाणमयं वर्षं जाम्बवत्याः सुतो महत्
मुमोच भरतश्रेष्ठ यथा वर्षं सहस्रदृक्
tasya bāṇamayaṃ varṣaṃ jāmbavatyāḥ suto mahat
mumoca bharataśreṣṭha yathā varṣaṃ sahasradṛk
- 13
तद्बाणवर्षं तुमुलं विषेहे स चमूपतिः
क्षेमवृद्धिर्महाराज हिमवान् इव निश्चलः
tadbāṇavarṣaṃ tumulaṃ viṣehe sa camūpatiḥ
kṣemavṛddhirmahārāja himavān iva niścalaḥ
- 14
ततः साम्बाय राजेन्द्र क्षेमवृद्धिर् अपि स्म ह
मुमोच मायाविहितं शरजालं महत्तरम्
tataḥ sāmbāya rājendra kṣemavṛddhir api sma ha
mumoca māyāvihitaṃ śarajālaṃ mahattaram
- 15
ततो मायामयं जालं माययैव विदार्य सः
साम्बः शरसहस्रेण रथम् अस्याभ्यवर्षत
tato māyāmayaṃ jālaṃ māyayaiva vidārya saḥ
sāmbaḥ śarasahasreṇa ratham asyābhyavarṣata
- 16
ततः स विद्धः साम्बेन क्षेमवृद्धिश्चमूपतिः
अपायाज्जवनैर् अश्वैः साम्बबाणप्रपीडितः
tataḥ sa viddhaḥ sāmbena kṣemavṛddhiścamūpatiḥ
apāyājjavanair aśvaiḥ sāmbabāṇaprapīḍitaḥ
- 17
तस्मिन्विप्रद्रुते क्रूरे शाल्वस्याथ चमूपतौ
वेगवान्नाम दैतेयः सुतं मे ऽभ्यद्रवद्बली
tasminvipradrute krūre śālvasyātha camūpatau
vegavānnāma daiteyaḥ sutaṃ me 'bhyadravadbalī
- 18
अभिपन्नस्तु राजेन्द्र साम्बो वृष्णिकुलोद्वहः
वेगं वेगवतो राजंस्तस्थौ वीरो विधारयन्
abhipannastu rājendra sāmbo vṛṣṇikulodvahaḥ
vegaṃ vegavato rājaṃstasthau vīro vidhārayan
- 19
स वेगवति कौन्तेय साम्बो वेगवतीं गदाम्
चिक्षेप तरसा वीरो व्याविध्य सत्यविक्रमः
sa vegavati kaunteya sāmbo vegavatīṃ gadām
cikṣepa tarasā vīro vyāvidhya satyavikramaḥ
- 20
तया त्वभिहतो राजन्वेगवान् अपतद्भुवि
वातरुग्ण इव क्षुण्णो जीर्णमूलो वनस्पतिः
tayā tvabhihato rājanvegavān apatadbhuvi
vātarugṇa iva kṣuṇṇo jīrṇamūlo vanaspatiḥ
- 21
तस्मिन्निपतिते वीरे गदानुन्ने महासुरे
प्रविश्य महतीं सेनां योधयामास मे सुतः
tasminnipatite vīre gadānunne mahāsure
praviśya mahatīṃ senāṃ yodhayāmāsa me sutaḥ
- 22
चारुदेष्णेन संसक्तो विविन्ध्यो नाम दानवः
महारथः समाज्ञातो महाराज महाधनुः
cārudeṣṇena saṃsakto vivindhyo nāma dānavaḥ
mahārathaḥ samājñāto mahārāja mahādhanuḥ
- 23
ततः सुतुमुलं युद्धं चारुदेष्णविविन्ध्ययोः
वृत्रवासवयो राजन्यथा पूर्वं तथाभवत्
tataḥ sutumulaṃ yuddhaṃ cārudeṣṇavivindhyayoḥ
vṛtravāsavayo rājanyathā pūrvaṃ tathābhavat
- 24
अन्योन्यस्याभिसंक्रुद्धावन्योन्यं जघ्नतुः शरैः
विनदन्तौ महाराज सिंहाविव महाबलौ
anyonyasyābhisaṃkruddhāvanyonyaṃ jaghnatuḥ śaraiḥ
vinadantau mahārāja siṃhāviva mahābalau
- 25
रौक्मिणेयस्ततो बाणम् अग्न्यर्कोपमवर्चसम्
अभिमन्त्र्य महास्त्रेण संदधे शत्रुनाशनम्
raukmiṇeyastato bāṇam agnyarkopamavarcasam
abhimantrya mahāstreṇa saṃdadhe śatrunāśanam
- 26
स विविन्ध्याय सक्रोधः समाहूय महारथः
चिक्षेप मे सुतो राजन्स गतासुर् अथापतत्
sa vivindhyāya sakrodhaḥ samāhūya mahārathaḥ
cikṣepa me suto rājansa gatāsur athāpatat
- 27
विविन्ध्यं निहतं दृष्ट्वा तां च विक्षोभितां चमूम्
कामगेन स सौभेन शाल्वः पुनर् उपागमत्
vivindhyaṃ nihataṃ dṛṣṭvā tāṃ ca vikṣobhitāṃ camūm
kāmagena sa saubhena śālvaḥ punar upāgamat
- 28
ततो व्याकुलितं सर्वं द्वारकावासि तद्बलम्
दृष्ट्वा शाल्वं महाबाहो सौभस्थं पृथिवीगतम्
tato vyākulitaṃ sarvaṃ dvārakāvāsi tadbalam
dṛṣṭvā śālvaṃ mahābāho saubhasthaṃ pṛthivīgatam
- 29
ततो निर्याय कौन्तेय व्यवस्थाप्य च तद्बलम्
आनर्तानां महाराज प्रद्युम्नो वाक्यम् अब्रवीत्
tato niryāya kaunteya vyavasthāpya ca tadbalam
ānartānāṃ mahārāja pradyumno vākyam abravīt
- 30
सर्वे भवन्तस्तिष्ठन्तु सर्वे पश्यन्तु मां युधि
निवारयन्तं संग्रामे बलात्सौभं सराजकम्
sarve bhavantastiṣṭhantu sarve paśyantu māṃ yudhi
nivārayantaṃ saṃgrāme balātsaubhaṃ sarājakam

