25 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
वसत्स्वथ द्वैतवने पाण्डवेषु महात्मसु
अनुकीर्णं महारण्यं ब्राह्मणैः समपद्यत
vaiśampāyana uvāca
vasatsvatha dvaitavane pāṇḍaveṣu mahātmasu
anukīrṇaṃ mahāraṇyaṃ brāhmaṇaiḥ samapadyata
- 2
ईर्यमाणेन सततं ब्रह्मघोषेण सर्वतः
ब्रह्मलोकसमं पुण्यम् आसीद्द्वैतवनं सरः
īryamāṇena satataṃ brahmaghoṣeṇa sarvataḥ
brahmalokasamaṃ puṇyam āsīddvaitavanaṃ saraḥ
- 3
यजुषाम् ऋचां च साम्नां च गद्यानां चैव सर्वशः
आसीद् उच्चार्यमाणानां निस्वनो हृदयंगमः
yajuṣām ṛcāṃ ca sāmnāṃ ca gadyānāṃ caiva sarvaśaḥ
āsīd uccāryamāṇānāṃ nisvano hṛdayaṃgamaḥ
- 4
ज्याघोषः पाण्डवेयानां ब्रह्मघोषश्च धीमताम्
संसृष्टं ब्रह्मणा क्षत्रं भूय एव व्यरोचत
jyāghoṣaḥ pāṇḍaveyānāṃ brahmaghoṣaśca dhīmatām
saṃsṛṣṭaṃ brahmaṇā kṣatraṃ bhūya eva vyarocata
- 5
अथाब्रवीद्बको दाल्भ्यो धर्मराजं युधिष्ठिरम्
संध्यां कौन्तेयम् आसीनम् ऋषिभिः परिवारितम्
athābravīdbako dālbhyo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram
saṃdhyāṃ kaunteyam āsīnam ṛṣibhiḥ parivāritam
- 6
पश्य द्वैतवने पार्थ ब्राह्मणानां तपस्विनाम्
होमवेलां कुरुश्रेष्ठ सम्प्रज्वलितपावकाम्
paśya dvaitavane pārtha brāhmaṇānāṃ tapasvinām
homavelāṃ kuruśreṣṭha samprajvalitapāvakām
- 7
चरन्ति धर्मं पुण्ये ऽस्मिंस्त्वया गुप्ता धृतव्रताः
भृगवो ऽङ्गिरसश्चैव वासिष्ठाः काश्यपैः सह
caranti dharmaṃ puṇye 'smiṃstvayā guptā dhṛtavratāḥ
bhṛgavo 'ṅgirasaścaiva vāsiṣṭhāḥ kāśyapaiḥ saha
- 8
आगस्त्याश्च महाभागा आत्रेयाश्चोत्तमव्रताः
सर्वस्य जगतः श्रेष्ठा ब्राह्मणाः संगतास्त्वया
āgastyāśca mahābhāgā ātreyāścottamavratāḥ
sarvasya jagataḥ śreṣṭhā brāhmaṇāḥ saṃgatāstvayā
- 9
इदं तु वचनं पार्थ शृण्वेकाग्रमना मम
भ्रातृभिः सह कौन्तेय यत्त्वां वक्ष्यामि कौरव
idaṃ tu vacanaṃ pārtha śṛṇvekāgramanā mama
bhrātṛbhiḥ saha kaunteya yattvāṃ vakṣyāmi kaurava
- 10
ब्रह्म क्षत्रेण संसृष्टं क्षत्रं च ब्रह्मणा सह
उदीर्णौ दहतः शत्रून्वनानीवाग्निमारुतौ
brahma kṣatreṇa saṃsṛṣṭaṃ kṣatraṃ ca brahmaṇā saha
udīrṇau dahataḥ śatrūnvanānīvāgnimārutau
- 11
नाब्राह्मणस्तात चिरं बुभूषेद् इच्छन्न् इमं लोकम् अमुं च जेतुम्
विनीतधर्मार्थम् अपेतमोहं लब्ध्वा द्विजं नुदति नृपः सपत्नान्
nābrāhmaṇastāta ciraṃ bubhūṣed icchann imaṃ lokam amuṃ ca jetum
vinītadharmārtham apetamohaṃ labdhvā dvijaṃ nudati nṛpaḥ sapatnān
- 12
चरन्नैःश्रेयसं धर्मं प्रजापालनकारितम्
नाध्यगच्छद्बलिर्लोके तीर्थम् अन्यत्र वै द्विजात्
carannaiḥśreyasaṃ dharmaṃ prajāpālanakāritam
nādhyagacchadbalirloke tīrtham anyatra vai dvijāt
- 13
अनूनम् आसीद् असुरस्य कामैर्वैरोचनेः श्रीर् अपि चाक्षयासीत्
लब्ध्वा महीं ब्राह्मणसंप्रयोगात्तेष्वाचरन्दुष्टम् अतो व्यनश्यत्
anūnam āsīd asurasya kāmairvairocaneḥ śrīr api cākṣayāsīt
labdhvā mahīṃ brāhmaṇasaṃprayogātteṣvācaranduṣṭam ato vyanaśyat
- 14
नाब्राह्मणं भूमिर् इयं सभूतिर्वर्णं द्वितीयं भजते चिराय
समुद्रनेमिर्नमते तु तस्मै यं ब्राह्मणः शास्ति नयैर्विनीतः
nābrāhmaṇaṃ bhūmir iyaṃ sabhūtirvarṇaṃ dvitīyaṃ bhajate cirāya
samudranemirnamate tu tasmai yaṃ brāhmaṇaḥ śāsti nayairvinītaḥ
- 15
कुञ्जरस्येव संग्रामे ऽपरिगृह्याङ्कुशग्रहम्
ब्राह्मणैर्विप्रहीणस्य क्षत्रस्य क्षीयते बलम्
kuñjarasyeva saṃgrāme 'parigṛhyāṅkuśagraham
brāhmaṇairviprahīṇasya kṣatrasya kṣīyate balam
- 16
ब्रह्मण्यनुपमा दृष्टिः क्षात्रम् अप्रतिमं बलम्
तौ यदा चरतः सार्धम् अथ लोकः प्रसीदति
brahmaṇyanupamā dṛṣṭiḥ kṣātram apratimaṃ balam
tau yadā carataḥ sārdham atha lokaḥ prasīdati
- 17
यथा हि सुमहान् अग्निः कक्षं दहति सानिलः
तथा दहति राजन्यो ब्राह्मणेन समं रिपून्
yathā hi sumahān agniḥ kakṣaṃ dahati sānilaḥ
tathā dahati rājanyo brāhmaṇena samaṃ ripūn
- 18
ब्राह्मणेभ्यो ऽथ मेधावी बुद्धिपर्येषणं चरेत्
अलब्धस्य च लाभाय लब्धस्य च विवृद्धये
brāhmaṇebhyo 'tha medhāvī buddhiparyeṣaṇaṃ caret
alabdhasya ca lābhāya labdhasya ca vivṛddhaye
- 19
अलब्धलाभाय च लब्धवृद्धये यथार्हतीर्थप्रतिपादनाय
यशस्विनं वेदविदं विपश्चितं बहुश्रुतं ब्राह्मणम् एव वासय
alabdhalābhāya ca labdhavṛddhaye yathārhatīrthapratipādanāya
yaśasvinaṃ vedavidaṃ vipaścitaṃ bahuśrutaṃ brāhmaṇam eva vāsaya
- 20
ब्राह्मणेषूत्तमा वृत्तिस्तव नित्यं युधिष्ठिर
तेन ते सर्वलोकेषु दीप्यते प्रथितं यशः
brāhmaṇeṣūttamā vṛttistava nityaṃ yudhiṣṭhira
tena te sarvalokeṣu dīpyate prathitaṃ yaśaḥ
- 21
ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे बकं दाल्भ्यम् अपूजयन्
युधिष्ठिरे स्तूयमाने भूयः सुमनसो ऽभवन्
tataste brāhmaṇāḥ sarve bakaṃ dālbhyam apūjayan
yudhiṣṭhire stūyamāne bhūyaḥ sumanaso 'bhavan
- 22
द्वैपायनो नारदश्च जामदग्न्यः पृथुश्रवाः
इन्द्रद्युम्नो भालुकिश्च कृतचेताः सहस्रपात्
dvaipāyano nāradaśca jāmadagnyaḥ pṛthuśravāḥ
indradyumno bhālukiśca kṛtacetāḥ sahasrapāt
- 23
कर्णश्रवाश्च मुञ्जश्च लवणाश्वश्च काश्यपः
हारीतः स्थूणकर्णश्च अग्निवेश्यो ऽथ शौनकः
karṇaśravāśca muñjaśca lavaṇāśvaśca kāśyapaḥ
hārītaḥ sthūṇakarṇaśca agniveśyo 'tha śaunakaḥ
- 24
ऋतवाक्च सुवाक्चैव बृहदश्व ऋतावसुः
ऊर्ध्वरेता वृषामित्रः सुहोत्रो होत्रवाहनः
ṛtavākca suvākcaiva bṛhadaśva ṛtāvasuḥ
ūrdhvaretā vṛṣāmitraḥ suhotro hotravāhanaḥ
- 25
एते चान्ये च बहवो ब्राह्मणाः संशितव्रताः
अजातशत्रुम् आनर्चुः पुरंदरम् इवर्षयः
ete cānye ca bahavo brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ
ajātaśatrum ānarcuḥ puraṃdaram ivarṣayaḥ

