43 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
धर्मज्ञो बलवाञ्शूरः सद्यो राक्षसपुंगवः
भक्तो ऽस्मान् औरसः पुत्रो भीम गृह्णातु मातरम्
yudhiṣṭhira uvāca
dharmajño balavāñśūraḥ sadyo rākṣasapuṃgavaḥ
bhakto 'smān aurasaḥ putro bhīma gṛhṇātu mātaram
- 2
तव भीम बलेनाहम् अतिभीमपराक्रम
अक्षतः सह पाञ्चाल्या गच्छेयं गन्धमादनम्
tava bhīma balenāham atibhīmaparākrama
akṣataḥ saha pāñcālyā gaccheyaṃ gandhamādanam
- 3
वैशम्पायन उवाच
भ्रातुर्वचनम् आज्ञाय भीमसेनो घटोत्कचम्
आदिदेश नरव्याघ्रस्तनयं शत्रुकर्शनम्
vaiśampāyana uvāca
bhrāturvacanam ājñāya bhīmaseno ghaṭotkacam
ādideśa naravyāghrastanayaṃ śatrukarśanam
- 4
हैडिम्बेय परिश्रान्ता तव मातापराजिता
त्वं च कामगमस्तात बलवान्वह तां खग
haiḍimbeya pariśrāntā tava mātāparājitā
tvaṃ ca kāmagamastāta balavānvaha tāṃ khaga
- 5
स्कन्धम् आरोप्य भद्रं ते मध्ये ऽस्माकं विहायसा
गच्छ नीचिकया गत्या यथा चैनां न पीडयेः
skandham āropya bhadraṃ te madhye 'smākaṃ vihāyasā
gaccha nīcikayā gatyā yathā caināṃ na pīḍayeḥ
- 6
घटोत्कच उवाच
धर्मराजं च धौम्यं च राजपुत्रीं यमौ तथा
एको ऽप्यहम् अलं वोढुं किम् उताद्य सहायवान्
ghaṭotkaca uvāca
dharmarājaṃ ca dhaumyaṃ ca rājaputrīṃ yamau tathā
eko 'pyaham alaṃ voḍhuṃ kim utādya sahāyavān
- 7
वैशम्पायन उवाच
एवम् उक्त्वा ततः कृष्णाम् उवाह स घटोत्कचः
पाण्डूनां मध्यगो वीरः पाण्डवान् अपि चापरे
vaiśampāyana uvāca
evam uktvā tataḥ kṛṣṇām uvāha sa ghaṭotkacaḥ
pāṇḍūnāṃ madhyago vīraḥ pāṇḍavān api cāpare
- 8
लोमशः सिद्धमार्गेण जगामानुपमद्युतिः
स्वेनैवात्मप्रभावेन द्वितीय इव भास्करः
lomaśaḥ siddhamārgeṇa jagāmānupamadyutiḥ
svenaivātmaprabhāvena dvitīya iva bhāskaraḥ
- 9
ब्राह्मणांश्चापि तान्सर्वान्समुपादाय राक्षसाः
नियोगाद्राक्षसेन्द्रस्य जग्मुर्भीमपराक्रमाः
brāhmaṇāṃścāpi tānsarvānsamupādāya rākṣasāḥ
niyogādrākṣasendrasya jagmurbhīmaparākramāḥ
- 10
एवं सुरमणीयानि वनान्युपवनानि च
आलोकयन्तस्ते जग्मुर्विशालां बदरीं प्रति
evaṃ suramaṇīyāni vanānyupavanāni ca
ālokayantaste jagmurviśālāṃ badarīṃ prati
- 11
ते त्वाशुगतिभिर्वीरा राक्षसैस्तैर्महाबलैः
उह्यमाना ययुः शीघ्रं महद् अध्वानम् अल्पवत्
te tvāśugatibhirvīrā rākṣasaistairmahābalaiḥ
uhyamānā yayuḥ śīghraṃ mahad adhvānam alpavat
- 12
देशान्म्लेच्छगणाकीर्णान्नानारत्नाकरायुतान्
ददृशुर्गिरिपादांश्च नानाधातुसमाचितान्
deśānmlecchagaṇākīrṇānnānāratnākarāyutān
dadṛśurgiripādāṃśca nānādhātusamācitān
- 13
विद्याधरगणाकीर्णान्युतान्वानरकिंनरैः
तथा किम्पुरुषैश्चैव गन्धर्वैश्च समन्ततः
vidyādharagaṇākīrṇānyutānvānarakiṃnaraiḥ
tathā kimpuruṣaiścaiva gandharvaiśca samantataḥ
- 14
नदीजालसमाकीर्णान्नानापक्षिरुताकुलान्
नानाविधैर्मृगैर्जुष्टान्वानरैश्चोपशोभितान्
nadījālasamākīrṇānnānāpakṣirutākulān
nānāvidhairmṛgairjuṣṭānvānaraiścopaśobhitān
- 15
ते व्यतीत्य बहून्देशान् उत्तरांश्च कुरून् अपि
ददृशुर्विविधाश्चर्यं कैलासं पर्वतोत्तमम्
te vyatītya bahūndeśān uttarāṃśca kurūn api
dadṛśurvividhāścaryaṃ kailāsaṃ parvatottamam
- 16
तस्याभ्याशे तु ददृशुर्नरनारायणाश्रमम्
उपेतं पादपैर्दिव्यैः सदापुष्पफलोपगैः
tasyābhyāśe tu dadṛśurnaranārāyaṇāśramam
upetaṃ pādapairdivyaiḥ sadāpuṣpaphalopagaiḥ
- 17
ददृशुस्तां च बदरीं वृत्तस्कन्धां मनोरमाम्
स्निग्धाम् अविरलच्छायां श्रिया परमया युताम्
dadṛśustāṃ ca badarīṃ vṛttaskandhāṃ manoramām
snigdhām aviralacchāyāṃ śriyā paramayā yutām
- 18
पत्त्रैः स्निग्धैर् अविरलैर् उपेतां मृदुभिः शुभाम्
विशालशाखां विस्तीर्णाम् अतिद्युतिसमन्विताम्
pattraiḥ snigdhair aviralair upetāṃ mṛdubhiḥ śubhām
viśālaśākhāṃ vistīrṇām atidyutisamanvitām
- 19
फलैर् उपचितैर्दिव्यैर् आचितां स्वादुभिर्भृशम्
मधुस्रवैः सदा दिव्यां महर्षिगणसेविताम्
मदप्रमुदितैर्नित्यं नानाद्विजगणैर्युताम्
phalair upacitairdivyair ācitāṃ svādubhirbhṛśam
madhusravaiḥ sadā divyāṃ maharṣigaṇasevitām
madapramuditairnityaṃ nānādvijagaṇairyutām
- 20
अदंशमशके देशे बहुमूलफलोदके
नीलशाद्वलसंछन्ने देवगन्धर्वसेविते
adaṃśamaśake deśe bahumūlaphalodake
nīlaśādvalasaṃchanne devagandharvasevite
- 21
सुसमीकृतभूभागे स्वभावविहिते शुभे
जातां हिममृदुस्पर्शे देशे ऽपहतकण्टके
susamīkṛtabhūbhāge svabhāvavihite śubhe
jātāṃ himamṛdusparśe deśe 'pahatakaṇṭake
- 22
ताम् उपेत्य महात्मानः सह तैर्ब्राह्मणर्षभैः
अवतेरुस्ततः सर्वे राक्षसस्कन्धतः शनैः
tām upetya mahātmānaḥ saha tairbrāhmaṇarṣabhaiḥ
avaterustataḥ sarve rākṣasaskandhataḥ śanaiḥ
- 23
ततस्तम् आश्रमं पुण्यं नरनारायणाश्रितम्
ददृशुः पाण्डवा राजन्सहिता द्विजपुंगवैः
tatastam āśramaṃ puṇyaṃ naranārāyaṇāśritam
dadṛśuḥ pāṇḍavā rājansahitā dvijapuṃgavaiḥ
- 24
तमसा रहितं पुण्यम् अनामृष्टं रवेः करैः
क्षुत्तृट्शीतोष्णदोषैश्च वर्जितं शोकनाशनम्
tamasā rahitaṃ puṇyam anāmṛṣṭaṃ raveḥ karaiḥ
kṣuttṛṭśītoṣṇadoṣaiśca varjitaṃ śokanāśanam
- 25
महर्षिगणसम्बाधं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समन्वितम्
दुष्प्रवेशं महाराज नरैर्धर्मबहिष्कृतैः
maharṣigaṇasambādhaṃ brāhmyā lakṣmyā samanvitam
duṣpraveśaṃ mahārāja narairdharmabahiṣkṛtaiḥ
- 26
बलिहोमार्चितं दिव्यं सुसंमृष्टानुलेपनम्
दिव्यपुष्पोपहारैश्च सर्वतो ऽभिविराजितम्
balihomārcitaṃ divyaṃ susaṃmṛṣṭānulepanam
divyapuṣpopahāraiśca sarvato 'bhivirājitam
- 27
विशालैर् अग्निशरणैः स्रुग्भाण्डैर् आचितं शुभैः
महद्भिस्तोयकलशैः कठिनैश्चोपशोभितम्
शरण्यं सर्वभूतानां ब्रह्मघोषनिनादितम्
viśālair agniśaraṇaiḥ srugbhāṇḍair ācitaṃ śubhaiḥ
mahadbhistoyakalaśaiḥ kaṭhinaiścopaśobhitam
śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ brahmaghoṣanināditam
- 28
दिव्यम् आश्रयणीयं तम् आश्रमं श्रमनाशनम्
श्रिया युतम् अनिर्देश्यं देवचर्योपशोभितम्
divyam āśrayaṇīyaṃ tam āśramaṃ śramanāśanam
śriyā yutam anirdeśyaṃ devacaryopaśobhitam
- 29
फलमूलाशनैर्दान्तैश्चीरकृष्णाजिनाम्बरैः
सूर्यवैश्वानरसमैस्तपसा भावितात्मभिः
phalamūlāśanairdāntaiścīrakṛṣṇājināmbaraiḥ
sūryavaiśvānarasamaistapasā bhāvitātmabhiḥ
- 30
महर्षिभिर्मोक्षपरैर्यतिभिर्नियतेन्द्रियैः
ब्रह्मभूतैर्महाभागैर् उपेतं ब्रह्मवादिभिः
maharṣibhirmokṣaparairyatibhirniyatendriyaiḥ
brahmabhūtairmahābhāgair upetaṃ brahmavādibhiḥ

