41 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
अत्यद्भुतम् इदं कर्म पार्थस्यामिततेजसः
धृतराष्ट्रो महातेजाः श्रुत्वा विप्र किम् अब्रवीत्
janamejaya uvāca
atyadbhutam idaṃ karma pārthasyāmitatejasaḥ
dhṛtarāṣṭro mahātejāḥ śrutvā vipra kim abravīt
- 2
वैशम्पायन उवाच
शक्रलोकगतं पार्थं श्रुत्वा राजाम्बिकासुतः
द्वैपायनाद् ऋषिश्रेष्ठात्संजयं वाक्यम् अब्रवीत्
vaiśampāyana uvāca
śakralokagataṃ pārthaṃ śrutvā rājāmbikāsutaḥ
dvaipāyanād ṛṣiśreṣṭhātsaṃjayaṃ vākyam abravīt
- 3
श्रुतं मे सूत कार्त्स्न्येन कर्म पार्थस्य धीमतः
कच्चित्तवापि विदितं यथातथ्येन सारथे
śrutaṃ me sūta kārtsnyena karma pārthasya dhīmataḥ
kaccittavāpi viditaṃ yathātathyena sārathe
- 4
प्रमत्तो ग्राम्यधर्मेषु मन्दात्मा पापनिश्चयः
मम पुत्रः सुदुर्बुद्धिः पृथिवीं घातयिष्यति
pramatto grāmyadharmeṣu mandātmā pāpaniścayaḥ
mama putraḥ sudurbuddhiḥ pṛthivīṃ ghātayiṣyati
- 5
यस्य नित्यम् ऋता वाचः स्वैरेष्वपि महात्मनः
त्रैलोक्यम् अपि तस्य स्याद्योद्धा यस्य धनंजयः
yasya nityam ṛtā vācaḥ svaireṣvapi mahātmanaḥ
trailokyam api tasya syādyoddhā yasya dhanaṃjayaḥ
- 6
अस्यतः कर्णिनाराचांस्तीक्ष्णाग्रांश्च शिलाशितान्
को ऽर्जुनस्याग्रतस्तिष्ठेद् अपि मृत्युर्जरातिगः
asyataḥ karṇinārācāṃstīkṣṇāgrāṃśca śilāśitān
ko 'rjunasyāgratastiṣṭhed api mṛtyurjarātigaḥ
- 7
मम पुत्रा दुरात्मानः सर्वे मृत्युवशं गताः
येषां युद्धं दुराधर्षैः पाण्डवैः प्रत्युपस्थितम्
mama putrā durātmānaḥ sarve mṛtyuvaśaṃ gatāḥ
yeṣāṃ yuddhaṃ durādharṣaiḥ pāṇḍavaiḥ pratyupasthitam
- 8
तस्यैव च न पश्यामि युधि गाण्डीवधन्वनः
अनिशं चिन्तयानो ऽपि य एनम् उदियाद्रथी
tasyaiva ca na paśyāmi yudhi gāṇḍīvadhanvanaḥ
aniśaṃ cintayāno 'pi ya enam udiyādrathī
- 9
द्रोणकर्णौ प्रतीयातां यदि भीष्मोऽपि वा रणे
महान्स्यात्संशयो लोके न तु पश्यामि नो जयम्
droṇakarṇau pratīyātāṃ yadi bhīṣmo'pi vā raṇe
mahānsyātsaṃśayo loke na tu paśyāmi no jayam
- 10
घृणी कर्णः प्रमादी च आचार्यः स्थविरो गुरुः
अमर्षी बलवान्पार्थः संरम्भी दृढविक्रमः
ghṛṇī karṇaḥ pramādī ca ācāryaḥ sthaviro guruḥ
amarṣī balavānpārthaḥ saṃrambhī dṛḍhavikramaḥ
- 11
भवेत्सुतुमुलं युद्धं सर्वशो ऽप्य् अपराजितम्
सर्वे ह्यस्त्रविदः शूराः सर्वे प्राप्ता महद्यशः
bhavetsutumulaṃ yuddhaṃ sarvaśo 'py aparājitam
sarve hyastravidaḥ śūrāḥ sarve prāptā mahadyaśaḥ
- 12
अपि सर्वेश्वरत्वं हि न वाञ्छेरन्पराजिताः
वधे नूनं भवेच्छान्तिस्तेषां वा फल्गुनस्य वा
api sarveśvaratvaṃ hi na vāñcheranparājitāḥ
vadhe nūnaṃ bhavecchāntisteṣāṃ vā phalgunasya vā
- 13
न तु हन्तार्जुनस्यास्ति जेता वास्य न विद्यते
मन्युस्तस्य कथं शाम्येन्मन्दान्प्रति समुत्थितः
na tu hantārjunasyāsti jetā vāsya na vidyate
manyustasya kathaṃ śāmyenmandānprati samutthitaḥ
- 14
त्रिदशेशसमो वीरः खाण्डवे ऽग्निम् अतर्पयत्
जिगाय पार्थिवान्सर्वान्राजसूये महाक्रतौ
tridaśeśasamo vīraḥ khāṇḍave 'gnim atarpayat
jigāya pārthivānsarvānrājasūye mahākratau
- 15
शेषं कुर्याद्गिरेर्वज्रं निपतन्मूर्ध्नि संजय
न तु कुर्युः शराः शेषम् अस्तास्तात किरीटिना
śeṣaṃ kuryādgirervajraṃ nipatanmūrdhni saṃjaya
na tu kuryuḥ śarāḥ śeṣam astāstāta kirīṭinā
- 16
यथा हि किरणा भानोस्तपन्तीह चराचरम्
तथा पार्थभुजोत्सृष्टाः शरास्तप्स्यन्ति मे सुतान्
yathā hi kiraṇā bhānostapantīha carācaram
tathā pārthabhujotsṛṣṭāḥ śarāstapsyanti me sutān
- 17
अपि वा रथघोषेण भयार्ता सव्यसाचिनः
प्रतिभाति विदीर्णेव सर्वतो भारती चमूः
api vā rathaghoṣeṇa bhayārtā savyasācinaḥ
pratibhāti vidīrṇeva sarvato bhāratī camūḥ
- 18
यद् उद्वपन्प्रवपंश्चैव बाणान्स्थाताततायी समरे किरीटी
सृष्टो ऽन्तकः सर्वहरो विधात्रा भवेद्यथा तद्वद् अपारणीयः
yad udvapanpravapaṃścaiva bāṇānsthātātatāyī samare kirīṭī
sṛṣṭo 'ntakaḥ sarvaharo vidhātrā bhavedyathā tadvad apāraṇīyaḥ
- 19
संजय उवाच
यद् एतत्कथितं राजंस्त्वया दुर्योधनं प्रति
सर्वम् एतद्यथात्थ त्वं नैतन्मिथ्या महीपते
saṃjaya uvāca
yad etatkathitaṃ rājaṃstvayā duryodhanaṃ prati
sarvam etadyathāttha tvaṃ naitanmithyā mahīpate
- 20
मन्युना हि समाविष्टाः पाण्डवास्ते ऽमितौजसः
दृष्ट्वा कृष्णां सभां नीतां धर्मपत्नीं यशस्विनीम्
manyunā hi samāviṣṭāḥ pāṇḍavāste 'mitaujasaḥ
dṛṣṭvā kṛṣṇāṃ sabhāṃ nītāṃ dharmapatnīṃ yaśasvinīm
- 21
दुःशासनस्य ता वाचः श्रुत्वा ते दारुणोदयाः
कर्णस्य च महाराज न स्वप्स्यन्तीति मे मतिः
duḥśāsanasya tā vācaḥ śrutvā te dāruṇodayāḥ
karṇasya ca mahārāja na svapsyantīti me matiḥ
- 22
श्रुतं हि ते महाराज यथा पार्थेन संयुगे
एकादशतनुः स्थाणुर्धनुषा परितोषितः
śrutaṃ hi te mahārāja yathā pārthena saṃyuge
ekādaśatanuḥ sthāṇurdhanuṣā paritoṣitaḥ
- 23
कैरातं वेषम् आस्थाय योधयामास फल्गुनम्
जिज्ञासुः सर्वदेवेशः कपर्दी भगवान्स्वयम्
kairātaṃ veṣam āsthāya yodhayāmāsa phalgunam
jijñāsuḥ sarvadeveśaḥ kapardī bhagavānsvayam
- 24
तत्रैनं लोकपालास्ते दर्शयामासुर् अर्जुनम्
अस्त्रहेतोः पराक्रान्तं तपसा कौरवर्षभम्
tatrainaṃ lokapālāste darśayāmāsur arjunam
astrahetoḥ parākrāntaṃ tapasā kauravarṣabham
- 25
नैतद् उत्सहते ऽन्यो हि लब्धुम् अन्यत्र फल्गुनात्
साक्षाद्दर्शनम् एतेषाम् ईश्वराणां नरो भुवि
naitad utsahate 'nyo hi labdhum anyatra phalgunāt
sākṣāddarśanam eteṣām īśvarāṇāṃ naro bhuvi
- 26
महेश्वरेण यो राजन्न जीर्णो ग्रस्तमूर्तिमान्
कस्तम् उत्सहते वीरं युद्धे जरयितुं पुमान्
maheśvareṇa yo rājanna jīrṇo grastamūrtimān
kastam utsahate vīraṃ yuddhe jarayituṃ pumān
- 27
आसादितम् इदं घोरं तुमुलं लोमहर्षणम्
द्रौपदीं परिकर्षद्भिः कोपयद्भिश्च पाण्डवान्
āsāditam idaṃ ghoraṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam
draupadīṃ parikarṣadbhiḥ kopayadbhiśca pāṇḍavān
- 28
यत्र विस्फुरमाणोष्ठो भीमः प्राह वचो महत्
दृष्ट्वा दुर्योधनेनोरू द्रौपद्या दर्शितावुभौ
yatra visphuramāṇoṣṭho bhīmaḥ prāha vaco mahat
dṛṣṭvā duryodhanenorū draupadyā darśitāvubhau
- 29
ऊरू भेत्स्यामि ते पाप गदया वज्रकल्पया
त्रयोदशानां वर्षाणाम् अन्ते दुर्द्यूतदेविनः
ūrū bhetsyāmi te pāpa gadayā vajrakalpayā
trayodaśānāṃ varṣāṇām ante durdyūtadevinaḥ
- 30
सर्वे प्रहरतां श्रेष्ठाः सर्वे चामिततेजसः
सर्वे सर्वास्त्रविद्वांसो देवैर् अपि सुदुर्जयाः
sarve praharatāṃ śreṣṭhāḥ sarve cāmitatejasaḥ
sarve sarvāstravidvāṃso devair api sudurjayāḥ

