28 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
ततस्ते यक्षवचनाद् उदतिष्ठन्त पाण्डवाः
क्षुत्पिपासे च सर्वेषां क्षणे तस्मिन्व्यगच्छताम्
vaiśampāyana uvāca
tataste yakṣavacanād udatiṣṭhanta pāṇḍavāḥ
kṣutpipāse ca sarveṣāṃ kṣaṇe tasminvyagacchatām
- 2
युधिष्ठिर उवाच
सरस्येकेन पादेन तिष्ठन्तम् अपराजितम्
पृच्छामि को भवान्देवो न मे यक्षो मतो भवान्
yudhiṣṭhira uvāca
sarasyekena pādena tiṣṭhantam aparājitam
pṛcchāmi ko bhavāndevo na me yakṣo mato bhavān
- 3
वसूनां वा भवान् एको रुद्राणाम् अथवा भवान्
अथवा मरुतां श्रेष्ठो वज्री वा त्रिदशेश्वरः
vasūnāṃ vā bhavān eko rudrāṇām athavā bhavān
athavā marutāṃ śreṣṭho vajrī vā tridaśeśvaraḥ
- 4
मम हि भ्रातर इमे सहस्रशतयोधिनः
न तं योगं प्रपश्यामि येन स्युर्विनिपातिताः
mama hi bhrātara ime sahasraśatayodhinaḥ
na taṃ yogaṃ prapaśyāmi yena syurvinipātitāḥ
- 5
सुखं प्रतिविबुद्धानाम् इन्द्रियाण्युपलक्षये
स भवान्सुहृद् अस्माकम् अथवा नः पिता भवान्
sukhaṃ prativibuddhānām indriyāṇyupalakṣaye
sa bhavānsuhṛd asmākam athavā naḥ pitā bhavān
- 6
यक्ष उवाच
अहं ते जनकस्तात धर्मो मृदुपराक्रम
त्वां दिदृक्षुर् अनुप्राप्तो विद्धि मां भरतर्षभ
yakṣa uvāca
ahaṃ te janakastāta dharmo mṛduparākrama
tvāṃ didṛkṣur anuprāpto viddhi māṃ bharatarṣabha
- 7
यशः सत्यं दमः शौचम् आर्जवं ह्रीर् अचापलम्
दानं तपो ब्रह्मचर्यम् इत्येतास्तनवो मम
yaśaḥ satyaṃ damaḥ śaucam ārjavaṃ hrīr acāpalam
dānaṃ tapo brahmacaryam ityetāstanavo mama
- 8
अहिंसा समता शान्तिस्तपः शौचम् अमत्सरः
द्वाराण्येतानि मे विद्धि प्रियो ह्यसि सदा मम
ahiṃsā samatā śāntistapaḥ śaucam amatsaraḥ
dvārāṇyetāni me viddhi priyo hyasi sadā mama
- 9
दिष्ट्या पञ्चसु रक्तो ऽसि दिष्ट्या ते षट्पदी जिता
द्वे पूर्वे मध्यमे द्वे च द्वे चान्ते साम्परायिके
diṣṭyā pañcasu rakto 'si diṣṭyā te ṣaṭpadī jitā
dve pūrve madhyame dve ca dve cānte sāmparāyike
- 10
धर्मो ऽहम् अस्मि भद्रं ते जिज्ञासुस्त्वाम् इहागतः
आनृशंस्येन तुष्टो ऽस्मि वरं दास्यामि ते ऽनघ
dharmo 'ham asmi bhadraṃ te jijñāsustvām ihāgataḥ
ānṛśaṃsyena tuṣṭo 'smi varaṃ dāsyāmi te 'nagha
- 11
वरं वृणीष्व राजेन्द्र दाता ह्यस्मि तवानघ
ये हि मे पुरुषा भक्ता न तेषाम् अस्ति दुर्गतिः
varaṃ vṛṇīṣva rājendra dātā hyasmi tavānagha
ye hi me puruṣā bhaktā na teṣām asti durgatiḥ
- 12
युधिष्ठिर उवाच
अरणीसहितं यस्य मृग आदाय गच्छति
तस्याग्नयो न लुप्येरन्प्रथमो ऽस्तु वरो मम
yudhiṣṭhira uvāca
araṇīsahitaṃ yasya mṛga ādāya gacchati
tasyāgnayo na lupyeranprathamo 'stu varo mama
- 13
धर्म उवाच
अरणीसहितं तस्य ब्राह्मणस्य हृतं मया
मृगवेषेण कौन्तेय जिज्ञासार्थं तव प्रभो
dharma uvāca
araṇīsahitaṃ tasya brāhmaṇasya hṛtaṃ mayā
mṛgaveṣeṇa kaunteya jijñāsārthaṃ tava prabho
- 14
वैशम्पायन उवाच
ददानीत्येव भगवान् उत्तरं प्रत्यपद्यत
अन्यं वरय भद्रं ते वरं त्वम् अमरोपम
vaiśampāyana uvāca
dadānītyeva bhagavān uttaraṃ pratyapadyata
anyaṃ varaya bhadraṃ te varaṃ tvam amaropama
- 15
युधिष्ठिर उवाच
वर्षाणि द्वादशारण्ये त्रयोदशम् उपस्थितम्
तत्र नो नाभिजानीयुर्वसतो मनुजाः क्वचित्
yudhiṣṭhira uvāca
varṣāṇi dvādaśāraṇye trayodaśam upasthitam
tatra no nābhijānīyurvasato manujāḥ kvacit
- 16
वैशम्पायन उवाच
ददानीत्येव भगवान् उत्तरं प्रत्यपद्यत
भूयश्चाश्वासयामास कौन्तेयं सत्यविक्रमम्
vaiśampāyana uvāca
dadānītyeva bhagavān uttaraṃ pratyapadyata
bhūyaścāśvāsayāmāsa kaunteyaṃ satyavikramam
- 17
यद्यपि स्वेन रूपेण चरिष्यथ महीम् इमाम्
न वो विज्ञास्यते कश्चित्त्रिषु लोकेषु भारत
yadyapi svena rūpeṇa cariṣyatha mahīm imām
na vo vijñāsyate kaścittriṣu lokeṣu bhārata
- 18
वर्षं त्रयोदशं चेदं मत्प्रसादात्कुरूद्वहाः
विराटनगरे गूढा अविज्ञाताश्चरिष्यथ
varṣaṃ trayodaśaṃ cedaṃ matprasādātkurūdvahāḥ
virāṭanagare gūḍhā avijñātāścariṣyatha
- 19
यद्वः संकल्पितं रूपं मनसा यस्य यादृशम्
तादृशं तादृशं सर्वे छन्दतो धारयिष्यथ
yadvaḥ saṃkalpitaṃ rūpaṃ manasā yasya yādṛśam
tādṛśaṃ tādṛśaṃ sarve chandato dhārayiṣyatha
- 20
अरणीसहितं चेदं ब्राह्मणाय प्रयच्छत
जिज्ञासार्थं मया ह्येतद् आहृतं मृगरूपिणा
araṇīsahitaṃ cedaṃ brāhmaṇāya prayacchata
jijñāsārthaṃ mayā hyetad āhṛtaṃ mṛgarūpiṇā
- 21
तृतीयं गृह्यतां पुत्र वरम् अप्रतिमं महत्
त्वं हि मत्प्रभवो राजन्विदुरश्च ममांशभाक्
tṛtīyaṃ gṛhyatāṃ putra varam apratimaṃ mahat
tvaṃ hi matprabhavo rājanviduraśca mamāṃśabhāk
- 22
युधिष्ठिर उवाच
देवदेवो मया दृष्टो भवान्साक्षात्सनातनः
यं ददासि वरं तुष्टस्तं ग्रहीष्याम्यहं पितः
yudhiṣṭhira uvāca
devadevo mayā dṛṣṭo bhavānsākṣātsanātanaḥ
yaṃ dadāsi varaṃ tuṣṭastaṃ grahīṣyāmyahaṃ pitaḥ
- 23
जयेयं लोभमोहौ च क्रोधं चाहं सदा विभो
दाने तपसि सत्ये च मनो मे सततं भवेत्
jayeyaṃ lobhamohau ca krodhaṃ cāhaṃ sadā vibho
dāne tapasi satye ca mano me satataṃ bhavet
- 24
धर्म उवाच
उपपन्नो गुणैः सर्वैः स्वभावेनासि पाण्डव
भवान्धर्मः पुनश्चैव यथोक्तं ते भविष्यति
dharma uvāca
upapanno guṇaiḥ sarvaiḥ svabhāvenāsi pāṇḍava
bhavāndharmaḥ punaścaiva yathoktaṃ te bhaviṣyati
- 25
वैशम्पायन उवाच
इत्युक्त्वान्तर्दधे धर्मो भगवांल्लोकभावनः
समेताः पाण्डवाश्चैव सुखसुप्ता मनस्विनः
vaiśampāyana uvāca
ityuktvāntardadhe dharmo bhagavāṃllokabhāvanaḥ
sametāḥ pāṇḍavāścaiva sukhasuptā manasvinaḥ
- 26
अभ्येत्य चाश्रमं वीराः सर्व एव गतक्लमाः
आरणेयं ददुस्तस्मै ब्राह्मणाय तपस्विने
abhyetya cāśramaṃ vīrāḥ sarva eva gataklamāḥ
āraṇeyaṃ dadustasmai brāhmaṇāya tapasvine
- 27
इदं समुत्थानसमागमं महत्पितुश्च पुत्रस्य च कीर्तिवर्धनम्
पठन्नरः स्याद्विजितेन्द्रियो वशी सपुत्रपौत्रः शतवर्षभाग्भवेत्
idaṃ samutthānasamāgamaṃ mahatpituśca putrasya ca kīrtivardhanam
paṭhannaraḥ syādvijitendriyo vaśī saputrapautraḥ śatavarṣabhāgbhavet
- 28
न चाप्यधर्मे न सुहृद्विभेदने परस्वहारे परदारमर्शने
कदर्यभावे न रमेन्मनः सदा नृणां सदाख्यानम् इदं विजानताम्
na cāpyadharme na suhṛdvibhedane parasvahāre paradāramarśane
kadaryabhāve na ramenmanaḥ sadā nṛṇāṃ sadākhyānam idaṃ vijānatām

