69 shlokas
- 1
मार्कण्डेय उवाच
स हत्वा रावणं क्षुद्रं राक्षसेन्द्रं सुरद्विषम्
बभूव हृष्टः ससुहृद्रामः सौमित्रिणा सह
mārkaṇḍeya uvāca
sa hatvā rāvaṇaṃ kṣudraṃ rākṣasendraṃ suradviṣam
babhūva hṛṣṭaḥ sasuhṛdrāmaḥ saumitriṇā saha
- 2
ततो हते दशग्रीवे देवाः सर्षिपुरोगमाः
आशीर्भिर्जययुक्ताभिर् आनर्चुस्तं महाभुजम्
tato hate daśagrīve devāḥ sarṣipurogamāḥ
āśīrbhirjayayuktābhir ānarcustaṃ mahābhujam
- 3
रामं कमलपत्त्राक्षं तुष्टुवुः सर्वदेवताः
गन्धर्वाः पुष्पवर्षैश्च वाग्भिश्च त्रिदशालयाः
rāmaṃ kamalapattrākṣaṃ tuṣṭuvuḥ sarvadevatāḥ
gandharvāḥ puṣpavarṣaiśca vāgbhiśca tridaśālayāḥ
- 4
पूजयित्वा यथा रामं प्रतिजग्मुर्यथागतम्
तन्महोत्सवसंकाशम् आसीद् आकाशम् अच्युत
pūjayitvā yathā rāmaṃ pratijagmuryathāgatam
tanmahotsavasaṃkāśam āsīd ākāśam acyuta
- 5
ततो हत्वा दशग्रीवं लङ्कां रामो महायशाः
विभीषणाय प्रददौ प्रभुः परपुरंजयः
tato hatvā daśagrīvaṃ laṅkāṃ rāmo mahāyaśāḥ
vibhīṣaṇāya pradadau prabhuḥ parapuraṃjayaḥ
- 6
ततः सीतां पुरस्कृत्य विभीषणपुरस्कृताम्
अविन्ध्यो नाम सुप्रज्ञो वृद्धामात्यो विनिर्ययौ
tataḥ sītāṃ puraskṛtya vibhīṣaṇapuraskṛtām
avindhyo nāma suprajño vṛddhāmātyo viniryayau
- 7
उवाच च महात्मानं काकुत्स्थं दैन्यम् आस्थितम्
प्रतीच्छ देवीं सद्वृत्तां महात्मञ्जानकीम् इति
uvāca ca mahātmānaṃ kākutsthaṃ dainyam āsthitam
pratīccha devīṃ sadvṛttāṃ mahātmañjānakīm iti
- 8
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्माद् अवतीर्य रथोत्तमात्
बाष्पेणापिहितां सीतां ददर्शेक्ष्वाकुनन्दनः
etacchrutvā vacastasmād avatīrya rathottamāt
bāṣpeṇāpihitāṃ sītāṃ dadarśekṣvākunandanaḥ
- 9
तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीं यानस्थां शोककर्शिताम्
मलोपचितसर्वाङ्गीं जटिलां कृष्णवाससम्
tāṃ dṛṣṭvā cārusarvāṅgīṃ yānasthāṃ śokakarśitām
malopacitasarvāṅgīṃ jaṭilāṃ kṛṣṇavāsasam
- 10
उवाच रामो वैदेहीं परामर्शविशङ्कितः
गच्छ वैदेहि मुक्ता त्वं यत्कार्यं तन्मया कृतम्
uvāca rāmo vaidehīṃ parāmarśaviśaṅkitaḥ
gaccha vaidehi muktā tvaṃ yatkāryaṃ tanmayā kṛtam
- 11
माम् आसाद्य पतिं भद्रे न त्वं राक्षसवेश्मनि
जरां व्रजेथा इति मे निहतो ऽसौ निशाचरः
mām āsādya patiṃ bhadre na tvaṃ rākṣasaveśmani
jarāṃ vrajethā iti me nihato 'sau niśācaraḥ
- 12
कथं ह्यस्मद्विधो जातु जानन्धर्मविनिश्चयम्
परहस्तगतां नारीं मुहूर्तम् अपि धारयेत्
kathaṃ hyasmadvidho jātu jānandharmaviniścayam
parahastagatāṃ nārīṃ muhūrtam api dhārayet
- 13
सुवृत्ताम् असुवृत्तां वाप्यहं त्वाम् अद्य मैथिलि
नोत्सहे परिभोगाय श्वावलीढं हविर्यथा
suvṛttām asuvṛttāṃ vāpyahaṃ tvām adya maithili
notsahe paribhogāya śvāvalīḍhaṃ haviryathā
- 14
ततः सा सहसा बाला तच्छ्रुत्वा दारुणं वचः
पपात देवी व्यथिता निकृत्ता कदली यथा
tataḥ sā sahasā bālā tacchrutvā dāruṇaṃ vacaḥ
papāta devī vyathitā nikṛttā kadalī yathā
- 15
यो ह्यस्या हर्षसम्भूतो मुखरागस्तदाभवत्
क्षणेन स पुनर्भ्रष्टो निःश्वासाद् इव दर्पणे
yo hyasyā harṣasambhūto mukharāgastadābhavat
kṣaṇena sa punarbhraṣṭo niḥśvāsād iva darpaṇe
- 16
ततस्ते हरयः सर्वे तच्छ्रुत्वा रामभाषितम्
गतासुकल्पा निश्चेष्टा बभूवुः सहलक्ष्मणाः
tataste harayaḥ sarve tacchrutvā rāmabhāṣitam
gatāsukalpā niśceṣṭā babhūvuḥ sahalakṣmaṇāḥ
- 17
ततो देवो विशुद्धात्मा विमानेन चतुर्मुखः
पितामहो जगत्स्रष्टा दर्शयामास राघवम्
tato devo viśuddhātmā vimānena caturmukhaḥ
pitāmaho jagatsraṣṭā darśayāmāsa rāghavam
- 18
शक्रश्चाग्निश्च वायुश्च यमो वरुण एव च
यक्षाधिपश्च भगवांस्तथा सप्तर्षयो ऽमलाः
śakraścāgniśca vāyuśca yamo varuṇa eva ca
yakṣādhipaśca bhagavāṃstathā saptarṣayo 'malāḥ
- 19
राजा दशरथश्चैव दिव्यभास्वरमूर्तिमान्
विमानेन महार्हेण हंसयुक्तेन भास्वता
rājā daśarathaścaiva divyabhāsvaramūrtimān
vimānena mahārheṇa haṃsayuktena bhāsvatā
- 20
ततो ऽन्तरिक्षं तत्सर्वं देवगन्धर्वसंकुलम्
शुशुभे तारकाचित्रं शरदीव नभस्तलम्
tato 'ntarikṣaṃ tatsarvaṃ devagandharvasaṃkulam
śuśubhe tārakācitraṃ śaradīva nabhastalam
- 21
तत उत्थाय वैदेही तेषां मध्ये यशस्विनी
उवाच वाक्यं कल्याणी रामं पृथुलवक्षसम्
tata utthāya vaidehī teṣāṃ madhye yaśasvinī
uvāca vākyaṃ kalyāṇī rāmaṃ pṛthulavakṣasam
- 22
राजपुत्र न ते कोपं करोमि विदिता हि मे
गतिः स्त्रीणां नराणां च शृणु चेदं वचो मम
rājaputra na te kopaṃ karomi viditā hi me
gatiḥ strīṇāṃ narāṇāṃ ca śṛṇu cedaṃ vaco mama
- 23
अन्तश्चरति भूतानां मातरिश्वा सदागतिः
स मे विमुञ्चतु प्राणान्यदि पापं चराम्यहम्
antaścarati bhūtānāṃ mātariśvā sadāgatiḥ
sa me vimuñcatu prāṇānyadi pāpaṃ carāmyaham
- 24
अग्निरापस्तथाकाशं पृथिवी वायुर् एव च
विमुञ्चन्तु मम प्राणान्यदि पापं चराम्यहम्
agnirāpastathākāśaṃ pṛthivī vāyur eva ca
vimuñcantu mama prāṇānyadi pāpaṃ carāmyaham
- 25
ततो ऽन्तरिक्षे वाग् आसीत्सर्वा विश्रावयन्दिशः
पुण्या संहर्षणी तेषां वानराणां महात्मनाम्
tato 'ntarikṣe vāg āsītsarvā viśrāvayandiśaḥ
puṇyā saṃharṣaṇī teṣāṃ vānarāṇāṃ mahātmanām
- 26
वायुर् उवाच
भो भो राघव सत्यं वै वायुर् अस्मि सदागतिः
अपापा मैथिली राजन्संगच्छ सह भार्यया
vāyur uvāca
bho bho rāghava satyaṃ vai vāyur asmi sadāgatiḥ
apāpā maithilī rājansaṃgaccha saha bhāryayā
- 27
अग्निर् उवाच
अहम् अन्तःशरीरस्थो भूतानां रघुनन्दन
सुसूक्ष्मम् अपि काकुत्स्थ मैथिली नापराध्यति
agnir uvāca
aham antaḥśarīrastho bhūtānāṃ raghunandana
susūkṣmam api kākutstha maithilī nāparādhyati
- 28
वरुण उवाच
रसा वै मत्प्रसूता हि भूतदेहेषु राघव
अहं वै त्वां प्रब्रवीमि मैथिली प्रतिगृह्यताम्
varuṇa uvāca
rasā vai matprasūtā hi bhūtadeheṣu rāghava
ahaṃ vai tvāṃ prabravīmi maithilī pratigṛhyatām
- 29
ब्रह्मोवाच
पुत्र नैतदिहाश्चर्यं त्वयि राजर्षिधर्मिणि
साधो सद्वृत्तमार्गस्थे शृणु चेदं वचो मम
brahmovāca
putra naitadihāścaryaṃ tvayi rājarṣidharmiṇi
sādho sadvṛttamārgasthe śṛṇu cedaṃ vaco mama
- 30
शत्रुर् एष त्वया वीर देवगन्धर्वभोगिनाम्
यक्षाणां दानवानां च महर्षीणां च पातितः
śatrur eṣa tvayā vīra devagandharvabhoginām
yakṣāṇāṃ dānavānāṃ ca maharṣīṇāṃ ca pātitaḥ

