59 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
संतिष्ठत प्रहरत तूर्णं विपरिधावत
इति स्म सैन्धवो राजा चोदयामास तान्नृपान्
vaiśampāyana uvāca
saṃtiṣṭhata praharata tūrṇaṃ viparidhāvata
iti sma saindhavo rājā codayāmāsa tānnṛpān
- 2
ततो घोरतरः शब्दो रणे समभवत्तदा
भीमार्जुनयमान्दृष्ट्वा सैन्यानां सयुधिष्ठिरान्
tato ghorataraḥ śabdo raṇe samabhavattadā
bhīmārjunayamāndṛṣṭvā sainyānāṃ sayudhiṣṭhirān
- 3
शिबिसिन्धुत्रिगर्तानां विषादश्चाप्यजायत
तान्दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रान्व्याघ्रान् इव बलोत्कटान्
śibisindhutrigartānāṃ viṣādaścāpyajāyata
tāndṛṣṭvā puruṣavyāghrānvyāghrān iva balotkaṭān
- 4
हेमचित्रसमुत्सेधां सर्वशैक्यायसीं गदाम्
प्रगृह्याभ्यद्रवद्भीमः सैन्धवं कालचोदितम्
hemacitrasamutsedhāṃ sarvaśaikyāyasīṃ gadām
pragṛhyābhyadravadbhīmaḥ saindhavaṃ kālacoditam
- 5
तदन्तरम् अथावृत्य कोटिकाश्यो ऽभ्यहारयत्
महता रथवंशेन परिवार्य वृकोदरम्
tadantaram athāvṛtya koṭikāśyo 'bhyahārayat
mahatā rathavaṃśena parivārya vṛkodaram
- 6
शक्तितोमरनाराचैर्वीरबाहुप्रचोदितैः
कीर्यमाणो ऽपि बहुभिर्न स्म भीमो ऽभ्यकम्पत
śaktitomaranārācairvīrabāhupracoditaiḥ
kīryamāṇo 'pi bahubhirna sma bhīmo 'bhyakampata
- 7
गजं तु सगजारोहं पदातींश्च चतुर्दश
जघान गदया भीमः सैन्धवध्वजिनीमुखे
gajaṃ tu sagajārohaṃ padātīṃśca caturdaśa
jaghāna gadayā bhīmaḥ saindhavadhvajinīmukhe
- 8
पार्थः पञ्चशताञ्शूरान्पार्वतीयान्महारथान्
परीप्समानः सौवीरं जघान ध्वजिनीमुखे
pārthaḥ pañcaśatāñśūrānpārvatīyānmahārathān
parīpsamānaḥ sauvīraṃ jaghāna dhvajinīmukhe
- 9
राजा स्वयं सुवीराणां प्रवराणां प्रहारिणाम्
निमेषमात्रेण शतं जघान समरे तदा
rājā svayaṃ suvīrāṇāṃ pravarāṇāṃ prahāriṇām
nimeṣamātreṇa śataṃ jaghāna samare tadā
- 10
ददृशे नकुलस्तत्र रथात्प्रस्कन्द्य खड्गधृक्
शिरांसि पादरक्षाणां बीजवत्प्रवपन्मुहुः
dadṛśe nakulastatra rathātpraskandya khaḍgadhṛk
śirāṃsi pādarakṣāṇāṃ bījavatpravapanmuhuḥ
- 11
सहदेवस्तु संयाय रथेन गजयोधिनः
पातयामास नाराचैर्द्रुमेभ्य इव बर्हिणः
sahadevastu saṃyāya rathena gajayodhinaḥ
pātayāmāsa nārācairdrumebhya iva barhiṇaḥ
- 12
ततस्त्रिगर्तः सधनुर् अवतीर्य महारथात्
गदया चतुरो वाहान्राज्ञस्तस्य तदावधीत्
tatastrigartaḥ sadhanur avatīrya mahārathāt
gadayā caturo vāhānrājñastasya tadāvadhīt
- 13
तम् अभ्याशगतं राजा पदातिं कुन्तिनन्दनः
अर्धचन्द्रेण बाणेन विव्याधोरसि धर्मराट्
tam abhyāśagataṃ rājā padātiṃ kuntinandanaḥ
ardhacandreṇa bāṇena vivyādhorasi dharmarāṭ
- 14
स भिन्नहृदयो वीरो वक्त्राच्छोणितम् उद्वमन्
पपाताभिमुखः पार्थं छिन्नमूल इव द्रुमः
sa bhinnahṛdayo vīro vaktrācchoṇitam udvaman
papātābhimukhaḥ pārthaṃ chinnamūla iva drumaḥ
- 15
इन्द्रसेनद्वितीयस्तु रथात्प्रस्कन्द्य धर्मराट्
हताश्वः सहदेवस्य प्रतिपेदे महारथम्
indrasenadvitīyastu rathātpraskandya dharmarāṭ
hatāśvaḥ sahadevasya pratipede mahāratham
- 16
नकुलं त्वभिसंधाय क्षेमंकरमहामुखौ
उभावुभयतस्तीक्ष्णैः शरवर्षैर् अवर्षताम्
nakulaṃ tvabhisaṃdhāya kṣemaṃkaramahāmukhau
ubhāvubhayatastīkṣṇaiḥ śaravarṣair avarṣatām
- 17
तौ शरैर् अभिवर्षन्तौ जीमूताविव वार्षिकौ
एकैकेन विपाठेन जघ्ने माद्रवतीसुतः
tau śarair abhivarṣantau jīmūtāviva vārṣikau
ekaikena vipāṭhena jaghne mādravatīsutaḥ
- 18
त्रिगर्तराजः सुरथस्तस्याथ रथधूर्गतः
रथम् आक्षेपयामास गजेन गजयानवित्
trigartarājaḥ surathastasyātha rathadhūrgataḥ
ratham ākṣepayāmāsa gajena gajayānavit
- 19
नकुलस्त्वपभीस्तस्माद्रथाच्चर्मासिपाणिमान्
उद्भ्रान्तं स्थानम् आस्थाय तस्थौ गिरिर् इवाचलः
nakulastvapabhīstasmādrathāccarmāsipāṇimān
udbhrāntaṃ sthānam āsthāya tasthau girir ivācalaḥ
- 20
सुरथस्तं गजवरं वधाय नकुलस्य तु
प्रेषयामास सक्रोधम् अभ्युच्छ्रितकरं ततः
surathastaṃ gajavaraṃ vadhāya nakulasya tu
preṣayāmāsa sakrodham abhyucchritakaraṃ tataḥ
- 21
नकुलस्तस्य नागस्य समीपपरिवर्तिनः
सविषाणं भुजं मूले खड्गेन निरकृन्तत
nakulastasya nāgasya samīpaparivartinaḥ
saviṣāṇaṃ bhujaṃ mūle khaḍgena nirakṛntata
- 22
स विनद्य महानादं गजः कङ्कणभूषणः
पतन्न् अवाक्शिरा भूमौ हस्त्यारोहान् अपोथयत्
sa vinadya mahānādaṃ gajaḥ kaṅkaṇabhūṣaṇaḥ
patann avākśirā bhūmau hastyārohān apothayat
- 23
स तत्कर्म महत्कृत्वा शूरो माद्रवतीसुतः
भीमसेनरथं प्राप्य शर्म लेभे महारथः
sa tatkarma mahatkṛtvā śūro mādravatīsutaḥ
bhīmasenarathaṃ prāpya śarma lebhe mahārathaḥ
- 24
भीमस्त्वापततो राज्ञः कोटिकाश्यस्य संगरे
सूतस्य नुदतो वाहान्क्षुरेणापाहरच्छिरः
bhīmastvāpatato rājñaḥ koṭikāśyasya saṃgare
sūtasya nudato vāhānkṣureṇāpāharacchiraḥ
- 25
न बुबोध हतं सूतं स राजा बाहुशालिना
तस्याश्वा व्यद्रवन्संख्ये हतसूतास्ततस्ततः
na bubodha hataṃ sūtaṃ sa rājā bāhuśālinā
tasyāśvā vyadravansaṃkhye hatasūtāstatastataḥ
- 26
विमुखं हतसूतं तं भीमः प्रहरतां वरः
जघान तलयुक्तेन प्रासेनाभ्येत्य पाण्डवः
vimukhaṃ hatasūtaṃ taṃ bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ
jaghāna talayuktena prāsenābhyetya pāṇḍavaḥ
- 27
द्वादशानां तु सर्वेषां सौवीराणां धनंजयः
चकर्त निषितैर्भल्लैर्धनूंषि च शिरांसि च
dvādaśānāṃ tu sarveṣāṃ sauvīrāṇāṃ dhanaṃjayaḥ
cakarta niṣitairbhallairdhanūṃṣi ca śirāṃsi ca
- 28
शिबीन् इक्ष्वाकुमुख्यांश्च त्रिगर्तान्सैन्धवान् अपि
जघानातिरथः संख्ये बाणगोचरम् आगतान्
śibīn ikṣvākumukhyāṃśca trigartānsaindhavān api
jaghānātirathaḥ saṃkhye bāṇagocaram āgatān
- 29
सादिताः प्रत्यदृश्यन्त बहवः सव्यसाचिना
सपताकाश्च मातंगाः सध्वजाश्च महारथाः
sāditāḥ pratyadṛśyanta bahavaḥ savyasācinā
sapatākāśca mātaṃgāḥ sadhvajāśca mahārathāḥ
- 30
प्रच्छाद्य पृथिवीं तस्थुः सर्वम् आयोधनं प्रति
शरीराण्यशिरस्कानि विदेहानि शिरांसि च
pracchādya pṛthivīṃ tasthuḥ sarvam āyodhanaṃ prati
śarīrāṇyaśiraskāni videhāni śirāṃsi ca

