30 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
स तत्र ताम् उषित्वैकां रजनीं पृथिवीपतिः
तापसानां परं चक्रे सत्कारं भ्रातृभिः सह
vaiśampāyana uvāca
sa tatra tām uṣitvaikāṃ rajanīṃ pṛthivīpatiḥ
tāpasānāṃ paraṃ cakre satkāraṃ bhrātṛbhiḥ saha
- 2
लोमशश्चास्य तान्सर्वान् आचख्यौ तत्र तापसान्
भृगून् अङ्गिरसश्चैव वासिष्ठान् अथ काश्यपान्
lomaśaścāsya tānsarvān ācakhyau tatra tāpasān
bhṛgūn aṅgirasaścaiva vāsiṣṭhān atha kāśyapān
- 3
तान्समेत्य स राजर्षिर् अभिवाद्य कृताञ्जलिः
रामस्यानुचरं वीरम् अपृच्छद् अकृतव्रणम्
tānsametya sa rājarṣir abhivādya kṛtāñjaliḥ
rāmasyānucaraṃ vīram apṛcchad akṛtavraṇam
- 4
कदा नु रामो भगवांस्तापसान्दर्शयिष्यति
तेनैवाहं प्रसङ्गेन द्रष्टुम् इच्छामि भार्गवम्
kadā nu rāmo bhagavāṃstāpasāndarśayiṣyati
tenaivāhaṃ prasaṅgena draṣṭum icchāmi bhārgavam
- 5
अकृतव्रण उवाच
आयान् एवासि विदितो रामस्य विदितात्मनः
प्रीतिस्त्वयि च रामस्य क्षिप्रं त्वां दर्शयिष्यति
akṛtavraṇa uvāca
āyān evāsi vidito rāmasya viditātmanaḥ
prītistvayi ca rāmasya kṣipraṃ tvāṃ darśayiṣyati
- 6
चतुर्दशीम् अष्टमीं च रामं पश्यन्ति तापसाः
अस्यां रात्र्यां व्यतीतायां भवित्री च चतुर्दशी
caturdaśīm aṣṭamīṃ ca rāmaṃ paśyanti tāpasāḥ
asyāṃ rātryāṃ vyatītāyāṃ bhavitrī ca caturdaśī
- 7
युधिष्ठिर उवाच
भवान् अनुगतो वीरं जामदग्न्यं महाबलम्
प्रत्यक्षदर्शी सर्वस्य पूर्ववृत्तस्य कर्मणः
yudhiṣṭhira uvāca
bhavān anugato vīraṃ jāmadagnyaṃ mahābalam
pratyakṣadarśī sarvasya pūrvavṛttasya karmaṇaḥ
- 8
स भवान्कथयत्वेतद्यथा रामेण निर्जिताः
आहवे क्षत्रियाः सर्वे कथं केन च हेतुना
sa bhavānkathayatvetadyathā rāmeṇa nirjitāḥ
āhave kṣatriyāḥ sarve kathaṃ kena ca hetunā
- 9
अकृतव्रण उवाच
कन्यकुब्जे महान् आसीत्पार्थिवः सुमहाबलः
गाधीति विश्रुतो लोके वनवासं जगाम सः
akṛtavraṇa uvāca
kanyakubje mahān āsītpārthivaḥ sumahābalaḥ
gādhīti viśruto loke vanavāsaṃ jagāma saḥ
- 10
वने तु तस्य वसतः कन्या जज्ञे ऽप्सरःसमा
ऋचीको भार्गवस्तां च वरयामास भारत
vane tu tasya vasataḥ kanyā jajñe 'psaraḥsamā
ṛcīko bhārgavastāṃ ca varayāmāsa bhārata
- 11
तम् उवाच ततो राजा ब्राह्मणं संशितव्रतम्
उचितं नः कुले किंचित्पूर्वैर्यत्सम्प्रवर्तितम्
tam uvāca tato rājā brāhmaṇaṃ saṃśitavratam
ucitaṃ naḥ kule kiṃcitpūrvairyatsampravartitam
- 12
एकतः श्यामकर्णानां पाण्डुराणां तरस्विनाम्
सहस्रं वाजिनां शुल्कम् इति विद्धि द्विजोत्तम
ekataḥ śyāmakarṇānāṃ pāṇḍurāṇāṃ tarasvinām
sahasraṃ vājināṃ śulkam iti viddhi dvijottama
- 13
न चापि भगवान्वाच्यो दीयताम् इति भार्गव
देया मे दुहिता चेयं त्वद्विधाय महात्मने
na cāpi bhagavānvācyo dīyatām iti bhārgava
deyā me duhitā ceyaṃ tvadvidhāya mahātmane
- 14
ऋचीक उवाच
एकतःश्यामकर्णानां पाण्डुराणां तरस्विनाम्
दास्याम्यश्वसहस्रं ते मम भार्या सुतास्तु ते
ṛcīka uvāca
ekataḥśyāmakarṇānāṃ pāṇḍurāṇāṃ tarasvinām
dāsyāmyaśvasahasraṃ te mama bhāryā sutāstu te
- 15
अकृतव्रण उवाच
स तथेति प्रतिज्ञाय राजन्वरुणम् अब्रवीत्
एकतःश्यामकर्णानां पाण्डुराणां तरस्विनाम्
सहस्रं वाजिनाम् एकं शुल्कार्थं मे प्रदीयताम्
akṛtavraṇa uvāca
sa tatheti pratijñāya rājanvaruṇam abravīt
ekataḥśyāmakarṇānāṃ pāṇḍurāṇāṃ tarasvinām
sahasraṃ vājinām ekaṃ śulkārthaṃ me pradīyatām
- 16
तस्मै प्रादात्सहस्रं वै वाजिनां वरुणस्तदा
तद् अश्वतीर्थं विख्यातम् उत्थिता यत्र ते हयाः
tasmai prādātsahasraṃ vai vājināṃ varuṇastadā
tad aśvatīrthaṃ vikhyātam utthitā yatra te hayāḥ
- 17
गङ्गायां कन्यकुब्जे वै ददौ सत्यवतीं तदा
ततो गाधिः सुतां तस्मै जन्याश्चासन्सुरास्तदा
लब्ध्वा हयसहस्रं तु तांश्च दृष्ट्वा दिवौकसः
gaṅgāyāṃ kanyakubje vai dadau satyavatīṃ tadā
tato gādhiḥ sutāṃ tasmai janyāścāsansurāstadā
labdhvā hayasahasraṃ tu tāṃśca dṛṣṭvā divaukasaḥ
- 18
धर्मेण लब्ध्वा तां भार्याम् ऋचीको द्विजसत्तमः
यथाकामं यथाजोषं तया रेमे सुमध्यया
dharmeṇa labdhvā tāṃ bhāryām ṛcīko dvijasattamaḥ
yathākāmaṃ yathājoṣaṃ tayā reme sumadhyayā
- 19
तं विवाहे कृते राजन्सभार्यम् अवलोककः
आजगाम भृगुश्रेष्ठः पुत्रं दृष्ट्वा ननन्द च
taṃ vivāhe kṛte rājansabhāryam avalokakaḥ
ājagāma bhṛguśreṣṭhaḥ putraṃ dṛṣṭvā nananda ca
- 20
भार्यापती तम् आसीनं गुरुं सुरगणार्चितम्
अर्चित्वा पर्युपासीनौ प्राञ्जली तस्थतुस्तदा
bhāryāpatī tam āsīnaṃ guruṃ suragaṇārcitam
arcitvā paryupāsīnau prāñjalī tasthatustadā
- 21
ततः स्नुषां स भगवान्प्रहृष्टो भृगुर् अब्रवीत्
वरं वृणीष्व सुभगे दाता ह्यस्मि तवेप्सितम्
tataḥ snuṣāṃ sa bhagavānprahṛṣṭo bhṛgur abravīt
varaṃ vṛṇīṣva subhage dātā hyasmi tavepsitam
- 22
सा वै प्रसादयामास तं गुरुं पुत्रकारणात्
आत्मनश्चैव मातुश्च प्रसादं च चकार सः
sā vai prasādayāmāsa taṃ guruṃ putrakāraṇāt
ātmanaścaiva mātuśca prasādaṃ ca cakāra saḥ
- 23
भृगुर् उवाच
ऋतौ त्वं चैव माता च स्नाते पुंसवनाय वै
आलिङ्गेतां पृथग्वृक्षौ साश्वत्थं त्वम् उदुम्बरम्
bhṛgur uvāca
ṛtau tvaṃ caiva mātā ca snāte puṃsavanāya vai
āliṅgetāṃ pṛthagvṛkṣau sāśvatthaṃ tvam udumbaram
- 24
आलिङ्गने तु ते राजंश्चक्रतुः स्म विपर्ययम्
कदाचिद्भृगुर् आगच्छत्तं च वेद विपर्ययम्
āliṅgane tu te rājaṃścakratuḥ sma viparyayam
kadācidbhṛgur āgacchattaṃ ca veda viparyayam
- 25
अथोवाच महातेजा भृगुः सत्यवतीं स्नुषाम्
ब्राह्मणः क्षत्रवृत्तिर्वै तव पुत्रो भविष्यति
athovāca mahātejā bhṛguḥ satyavatīṃ snuṣām
brāhmaṇaḥ kṣatravṛttirvai tava putro bhaviṣyati
- 26
क्षत्रियो ब्राह्मणाचारो मातुस्तव सुतो महान्
भविष्यति महावीर्यः साधूनां मार्गम् आस्थितः
kṣatriyo brāhmaṇācāro mātustava suto mahān
bhaviṣyati mahāvīryaḥ sādhūnāṃ mārgam āsthitaḥ
- 27
ततः प्रसादयामास श्वशुरं सा पुनः पुनः
न मे पुत्रो भवेद् ईदृक्कामं पौत्रो भवेद् इति
tataḥ prasādayāmāsa śvaśuraṃ sā punaḥ punaḥ
na me putro bhaved īdṛkkāmaṃ pautro bhaved iti
- 28
एवम् अस्त्विति सा तेन पाण्डव प्रतिनन्दिता
जमदग्निं ततः पुत्रं सा जज्ञे काल आगते
तेजसा वर्चसा चैव युक्तं भार्गवनन्दनम्
evam astviti sā tena pāṇḍava pratinanditā
jamadagniṃ tataḥ putraṃ sā jajñe kāla āgate
tejasā varcasā caiva yuktaṃ bhārgavanandanam
- 29
स वर्धमानस्तेजस्वी वेदस्याध्ययनेन वै
बहून् ऋषीन्महातेजाः पाण्डवेयात्यवर्तत
sa vardhamānastejasvī vedasyādhyayanena vai
bahūn ṛṣīnmahātejāḥ pāṇḍaveyātyavartata
- 30
तं तु कृत्स्नो धनुर्वेदः प्रत्यभाद्भरतर्षभ
चतुर्विधानि चास्त्राणि भास्करोपमवर्चसम्
taṃ tu kṛtsno dhanurvedaḥ pratyabhādbharatarṣabha
caturvidhāni cāstrāṇi bhāskaropamavarcasam

