33 shlokas
- 1
वासुदेव उवाच
शाल्वबाणार्दिते तस्मिन्प्रद्युम्ने बलिनां वरे
वृष्णयो भग्नसंकल्पा विव्यथुः पृतनागताः
vāsudeva uvāca
śālvabāṇārdite tasminpradyumne balināṃ vare
vṛṣṇayo bhagnasaṃkalpā vivyathuḥ pṛtanāgatāḥ
- 2
हाहाकृतम् अभूत्सर्वं वृष्ण्यन्धकबलं तदा
प्रद्युम्ने पतिते राजन्परे च मुदिताभवन्
hāhākṛtam abhūtsarvaṃ vṛṣṇyandhakabalaṃ tadā
pradyumne patite rājanpare ca muditābhavan
- 3
तं तथा मोहितं दृष्ट्वा सारथिर्जवनैर्हयैः
रणाद् अपाहरत्तूर्णं शिक्षितो दारुकिस्ततः
taṃ tathā mohitaṃ dṛṣṭvā sārathirjavanairhayaiḥ
raṇād apāharattūrṇaṃ śikṣito dārukistataḥ
- 4
नातिदूरापयाते तु रथे रथवरप्रणुत्
धनुर्गृहीत्वा यन्तारं लब्धसंज्ञो ऽब्रवीद् इदम्
nātidūrāpayāte tu rathe rathavarapraṇut
dhanurgṛhītvā yantāraṃ labdhasaṃjño 'bravīd idam
- 5
सौते किं ते व्यवसितं कस्माद्यासि पराङ्मुखः
नैष वृष्णिप्रवीराणाम् आहवे धर्म उच्यते
saute kiṃ te vyavasitaṃ kasmādyāsi parāṅmukhaḥ
naiṣa vṛṣṇipravīrāṇām āhave dharma ucyate
- 6
कच्चित्सौते न ते मोहः शाल्वं दृष्ट्वा महाहवे
विषादो वा रणं दृष्ट्वा ब्रूहि मे त्वं यथातथम्
kaccitsaute na te mohaḥ śālvaṃ dṛṣṭvā mahāhave
viṣādo vā raṇaṃ dṛṣṭvā brūhi me tvaṃ yathātatham
- 7
सूत उवाच
जानार्दने न मे मोहो नापि मे भयम् आविशत्
अतिभारं तु ते मन्ये शाल्वं केशवनन्दन
sūta uvāca
jānārdane na me moho nāpi me bhayam āviśat
atibhāraṃ tu te manye śālvaṃ keśavanandana
- 8
सो ऽपयामि शनैर्वीर बलवान् एष पापकृत्
मोहितश्च रणे शूरो रक्ष्यः सारथिना रथी
so 'payāmi śanairvīra balavān eṣa pāpakṛt
mohitaśca raṇe śūro rakṣyaḥ sārathinā rathī
- 9
आयुष्मंस्त्वं मया नित्यं रक्षितव्यस्त्वयाप्यहम्
रक्षितव्यो रथी नित्यम् इति कृत्वापयाम्य् अहम्
āyuṣmaṃstvaṃ mayā nityaṃ rakṣitavyastvayāpyaham
rakṣitavyo rathī nityam iti kṛtvāpayāmy aham
- 10
एकश्चासि महाबाहो बहवश्चापि दानवाः
नसमं रौक्मिणेयाहं रणं मत्वापयाम्य् अहम्
ekaścāsi mahābāho bahavaścāpi dānavāḥ
nasamaṃ raukmiṇeyāhaṃ raṇaṃ matvāpayāmy aham
- 11
वासुदेव उवाच
एवं ब्रुवति सूते तु तदा मकरकेतुमान्
उवाच सूतं कौरव्य निवर्तय रथं पुनः
vāsudeva uvāca
evaṃ bruvati sūte tu tadā makaraketumān
uvāca sūtaṃ kauravya nivartaya rathaṃ punaḥ
- 12
दारुकात्मज मैवं त्वं पुनः कार्षीः कथंचन
व्यपयानं रणात्सौते जीवतो मम कर्हिचित्
dārukātmaja maivaṃ tvaṃ punaḥ kārṣīḥ kathaṃcana
vyapayānaṃ raṇātsaute jīvato mama karhicit
- 13
न स वृष्णिकुले जातो यो वै त्यजति संगरम्
यो वा निपतितं हन्ति तवास्मीति च वादिनम्
na sa vṛṣṇikule jāto yo vai tyajati saṃgaram
yo vā nipatitaṃ hanti tavāsmīti ca vādinam
- 14
तथा स्त्रियं वै यो हन्ति वृद्धं बालं तथैव च
विरथं विप्रकीर्णं च भग्नशस्त्रायुधं तथा
tathā striyaṃ vai yo hanti vṛddhaṃ bālaṃ tathaiva ca
virathaṃ viprakīrṇaṃ ca bhagnaśastrāyudhaṃ tathā
- 15
त्वं च सूतकुले जातो विनीतः सूतकर्मणि
धर्मज्ञश्चासि वृष्णीनाम् आहवेष्वपि दारुके
tvaṃ ca sūtakule jāto vinītaḥ sūtakarmaṇi
dharmajñaścāsi vṛṣṇīnām āhaveṣvapi dāruke
- 16
स जानंश्चरितं कृत्स्नं वृष्णीनां पृतनामुखे
अपयानं पुनः सौते मैवं कार्षीः कथंचन
sa jānaṃścaritaṃ kṛtsnaṃ vṛṣṇīnāṃ pṛtanāmukhe
apayānaṃ punaḥ saute maivaṃ kārṣīḥ kathaṃcana
- 17
अपयातं हतं पृष्ठे भीतं रणपलायिनम्
गदाग्रजो दुराधर्षः किं मां वक्ष्यति माधवः
apayātaṃ hataṃ pṛṣṭhe bhītaṃ raṇapalāyinam
gadāgrajo durādharṣaḥ kiṃ māṃ vakṣyati mādhavaḥ
- 18
केशवस्याग्रजो वापि नीलवासा मदोत्कटः
किं वक्ष्यति महाबाहुर्बलदेवः समागतः
keśavasyāgrajo vāpi nīlavāsā madotkaṭaḥ
kiṃ vakṣyati mahābāhurbaladevaḥ samāgataḥ
- 19
किं वक्ष्यति शिनेर्नप्ता नरसिंहो महाधनुः
अपयातं रणात्सौते साम्बश्च समितिंजयः
kiṃ vakṣyati śinernaptā narasiṃho mahādhanuḥ
apayātaṃ raṇātsaute sāmbaśca samitiṃjayaḥ
- 20
चारुदेष्णश्च दुर्धर्षस्तथैव गदसारणौ
अक्रूरश्च महाबाहुः किं मां वक्ष्यति सारथे
cārudeṣṇaśca durdharṣastathaiva gadasāraṇau
akrūraśca mahābāhuḥ kiṃ māṃ vakṣyati sārathe
- 21
शूरं संभावितं सन्तं नित्यं पुरुषमानिनम्
स्त्रियश्च वृष्णीवीराणां किं मां वक्ष्यन्ति संगताः
śūraṃ saṃbhāvitaṃ santaṃ nityaṃ puruṣamāninam
striyaśca vṛṣṇīvīrāṇāṃ kiṃ māṃ vakṣyanti saṃgatāḥ
- 22
प्रद्युम्नो ऽयम् उपायाति भीतस्त्यक्त्वा महाहवम्
धिग् एनम् इति वक्ष्यन्ति न तु वक्ष्यन्ति साध्विति
pradyumno 'yam upāyāti bhītastyaktvā mahāhavam
dhig enam iti vakṣyanti na tu vakṣyanti sādhviti
- 23
धिग्वाचा परिहासो ऽपि मम वा मद्विधस्य वा
मृत्युनाभ्यधिकः सौते स त्वं मा व्यपयाः पुनः
dhigvācā parihāso 'pi mama vā madvidhasya vā
mṛtyunābhyadhikaḥ saute sa tvaṃ mā vyapayāḥ punaḥ
- 24
भारं हि मयि संन्यस्य यातो मधुनिहा हरिः
यज्ञं भरतसिंहस्य पार्थस्यामिततेजसः
bhāraṃ hi mayi saṃnyasya yāto madhunihā hariḥ
yajñaṃ bharatasiṃhasya pārthasyāmitatejasaḥ
- 25
कृतवर्मा मया वीरो निर्यास्यन्न् एव वारितः
शाल्वं निवारयिष्ये ऽहं तिष्ठ त्वम् इति सूतज
kṛtavarmā mayā vīro niryāsyann eva vāritaḥ
śālvaṃ nivārayiṣye 'haṃ tiṣṭha tvam iti sūtaja
- 26
स च संभावयन्मां वै निवृत्तो हृदिकात्मजः
तं समेत्य रणं त्यक्त्वा किं वक्ष्यामि महारथम्
sa ca saṃbhāvayanmāṃ vai nivṛtto hṛdikātmajaḥ
taṃ sametya raṇaṃ tyaktvā kiṃ vakṣyāmi mahāratham
- 27
उपयातं दुराधर्षं शङ्खचक्रगदाधरम्
पुरुषं पुण्डरीकाक्षं किं वक्ष्यामि महाभुजम्
upayātaṃ durādharṣaṃ śaṅkhacakragadādharam
puruṣaṃ puṇḍarīkākṣaṃ kiṃ vakṣyāmi mahābhujam
- 28
सात्यकिं बलदेवं च ये चान्ये ऽन्धकवृष्णयः
मया स्पर्धन्ति सततं किं नु वक्ष्यामि तान् अहम्
sātyakiṃ baladevaṃ ca ye cānye 'ndhakavṛṣṇayaḥ
mayā spardhanti satataṃ kiṃ nu vakṣyāmi tān aham
- 29
त्यक्त्वा रणम् इमं सौते पृष्ठतो ऽभ्याहतः शरैः
त्वयापनीतो विवशो न जीवेयं कथंचन
tyaktvā raṇam imaṃ saute pṛṣṭhato 'bhyāhataḥ śaraiḥ
tvayāpanīto vivaśo na jīveyaṃ kathaṃcana
- 30
स निवर्त रथेनाशु पुनर्दारुकनन्दन
न चैतद् एवं कर्तव्यम् अथापत्सु कथंचन
sa nivarta rathenāśu punardārukanandana
na caitad evaṃ kartavyam athāpatsu kathaṃcana

