29 shlokas
- 1
बृहदश्व उवाच
दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा वचो हंसस्य भारत
तदा प्रभृति न स्वस्था नलं प्रति बभूव सा
bṛhadaśva uvāca
damayantī tu tacchrutvā vaco haṃsasya bhārata
tadā prabhṛti na svasthā nalaṃ prati babhūva sā
- 2
ततश्चिन्तापरा दीना विवर्णवदना कृशा
बभूव दमयन्ती तु निःश्वासपरमा तदा
tataścintāparā dīnā vivarṇavadanā kṛśā
babhūva damayantī tu niḥśvāsaparamā tadā
- 3
ऊर्ध्वदृष्टिर्ध्यानपरा बभूवोन्मत्तदर्शना
न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति कर्हिचित्
ūrdhvadṛṣṭirdhyānaparā babhūvonmattadarśanā
na śayyāsanabhogeṣu ratiṃ vindati karhicit
- 4
न नक्तं न दिवा शेते हा हेति वदती मुहुः
ताम् अस्वस्थां तदाकारां सख्यस्ता जज्ञुर् इङ्गितैः
na naktaṃ na divā śete hā heti vadatī muhuḥ
tām asvasthāṃ tadākārāṃ sakhyastā jajñur iṅgitaiḥ
- 5
ततो विदर्भपतये दमयन्त्याः सखीगणः
न्यवेदयत न स्वस्थां दमयन्तीं नरेश्वर
tato vidarbhapataye damayantyāḥ sakhīgaṇaḥ
nyavedayata na svasthāṃ damayantīṃ nareśvara
- 6
तच्छ्रुत्वा नृपतिर्भीमो दमयन्तीसखीगणात्
चिन्तयामास तत्कार्यं सुमहत्स्वां सुतां प्रति
tacchrutvā nṛpatirbhīmo damayantīsakhīgaṇāt
cintayāmāsa tatkāryaṃ sumahatsvāṃ sutāṃ prati
- 7
स समीक्ष्य महीपालः स्वां सुतां प्राप्तयौवनाम्
अपश्यद् आत्मनः कार्यं दमयन्त्याः स्वयंवरम्
sa samīkṣya mahīpālaḥ svāṃ sutāṃ prāptayauvanām
apaśyad ātmanaḥ kāryaṃ damayantyāḥ svayaṃvaram
- 8
स संनिपातयामास महीपालान्विशां पते
अनुभूयताम् अयं वीराः स्वयंवर इति प्रभो
sa saṃnipātayāmāsa mahīpālānviśāṃ pate
anubhūyatām ayaṃ vīrāḥ svayaṃvara iti prabho
- 9
श्रुत्वा तु पार्थिवाः सर्वे दमयन्त्याः स्वयंवरम्
अभिजग्मुस्तदा भीमं राजानो भीमशासनात्
śrutvā tu pārthivāḥ sarve damayantyāḥ svayaṃvaram
abhijagmustadā bhīmaṃ rājāno bhīmaśāsanāt
- 10
हस्त्यश्वरथघोषेण नादयन्तो वसुंधराम्
विचित्रमाल्याभरणैर्बलैर्दृश्यैः स्वलंकृतैः
hastyaśvarathaghoṣeṇa nādayanto vasuṃdharām
vicitramālyābharaṇairbalairdṛśyaiḥ svalaṃkṛtaiḥ
- 11
एतस्मिन्न् एव काले तु पुराणावृषिसत्तमौ
अटमानौ महात्मानाविन्द्रलोकम् इतो गतौ
etasminn eva kāle tu purāṇāvṛṣisattamau
aṭamānau mahātmānāvindralokam ito gatau
- 12
नारदः पर्वतश्चैव महात्मानौ महाव्रतौ
देवराजस्य भवनं विविशते सुपूजितौ
nāradaḥ parvataścaiva mahātmānau mahāvratau
devarājasya bhavanaṃ viviśate supūjitau
- 13
तावर्चित्वा सहस्राक्षस्ततः कुशलम् अव्ययम्
पप्रच्छानामयं चापि तयोः सर्वगतं विभुः
tāvarcitvā sahasrākṣastataḥ kuśalam avyayam
papracchānāmayaṃ cāpi tayoḥ sarvagataṃ vibhuḥ
- 14
नारद उवाच
आवयोः कुशलं देव सर्वत्रगतम् ईश्वर
लोके च मघवन्कृत्स्ने नृपाः कुशलिनो विभो
nārada uvāca
āvayoḥ kuśalaṃ deva sarvatragatam īśvara
loke ca maghavankṛtsne nṛpāḥ kuśalino vibho
- 15
बृहदश्व उवाच
नारदस्य वचः श्रुत्वा पप्रच्छ बलवृत्रहा
धर्मज्ञाः पृथिवीपालास्त्यक्तजीवितयोधिनः
bṛhadaśva uvāca
nāradasya vacaḥ śrutvā papraccha balavṛtrahā
dharmajñāḥ pṛthivīpālāstyaktajīvitayodhinaḥ
- 16
शस्त्रेण निधनं काले ये गच्छन्त्यपराङ्मुखाः
अयं लोको ऽक्षयस्तेषां यथैव मम कामधुक्
śastreṇa nidhanaṃ kāle ye gacchantyaparāṅmukhāḥ
ayaṃ loko 'kṣayasteṣāṃ yathaiva mama kāmadhuk
- 17
क्व नु ते क्षत्रियाः शूरा न हि पश्यामि तान् अहम्
आगच्छतो महीपालान् अतिथीन्दयितान्मम
kva nu te kṣatriyāḥ śūrā na hi paśyāmi tān aham
āgacchato mahīpālān atithīndayitānmama
- 18
एवम् उक्तस्तु शक्रेण नारदः प्रत्यभाषत
शृणु मे भगवन्येन न दृश्यन्ते महीक्षितः
evam uktastu śakreṇa nāradaḥ pratyabhāṣata
śṛṇu me bhagavanyena na dṛśyante mahīkṣitaḥ
- 19
विदर्भराजदुहिता दमयन्तीति विश्रुता
रूपेण समतिक्रान्ता पृथिव्यां सर्वयोषितः
vidarbharājaduhitā damayantīti viśrutā
rūpeṇa samatikrāntā pṛthivyāṃ sarvayoṣitaḥ
- 20
तस्याः स्वयंवरः शक्र भविता नचिराद् इव
तत्र गच्छन्ति राजानो राजपुत्राश्च सर्वशः
tasyāḥ svayaṃvaraḥ śakra bhavitā nacirād iva
tatra gacchanti rājāno rājaputrāśca sarvaśaḥ
- 21
तां रत्नभूतां लोकस्य प्रार्थयन्तो महीक्षितः
काङ्क्षन्ति स्म विशेषेण बलवृत्रनिषूदन
tāṃ ratnabhūtāṃ lokasya prārthayanto mahīkṣitaḥ
kāṅkṣanti sma viśeṣeṇa balavṛtraniṣūdana
- 22
एतस्मिन्कथ्यमाने तु लोकपालाश्च साग्निकाः
आजग्मुर्देवराजस्य समीपम् अमरोत्तमाः
etasminkathyamāne tu lokapālāśca sāgnikāḥ
ājagmurdevarājasya samīpam amarottamāḥ
- 23
ततस्तच्छुश्रुवुः सर्वे नारदस्य वचो महत्
श्रुत्वा चैवाब्रुवन्हृष्टा गच्छामो वयम् अप्युत
tatastacchuśruvuḥ sarve nāradasya vaco mahat
śrutvā caivābruvanhṛṣṭā gacchāmo vayam apyuta
- 24
ततः सर्वे महाराज सगणाः सहवाहनाः
विदर्भान् अभितो जग्मुर्यत्र सर्वे महीक्षितः
tataḥ sarve mahārāja sagaṇāḥ sahavāhanāḥ
vidarbhān abhito jagmuryatra sarve mahīkṣitaḥ
- 25
नलो ऽपि राजा कौन्तेय श्रुत्वा राज्ञां समागमम्
अभ्यगच्छद् अदीनात्मा दमयन्तीम् अनुव्रतः
nalo 'pi rājā kaunteya śrutvā rājñāṃ samāgamam
abhyagacchad adīnātmā damayantīm anuvrataḥ
- 26
अथ देवाः पथि नलं ददृशुर्भूतले स्थितम्
साक्षाद् इव स्थितं मूर्त्या मन्मथं रूपसम्पदा
atha devāḥ pathi nalaṃ dadṛśurbhūtale sthitam
sākṣād iva sthitaṃ mūrtyā manmathaṃ rūpasampadā
- 27
तं दृष्ट्वा लोकपालास्ते भ्राजमानं यथा रविम्
तस्थुर्विगतसंकल्पा विस्मिता रूपसम्पदा
taṃ dṛṣṭvā lokapālāste bhrājamānaṃ yathā ravim
tasthurvigatasaṃkalpā vismitā rūpasampadā
- 28
ततो ऽन्तरिक्षे विष्टभ्य विमानानि दिवौकसः
अब्रुवन्नैषधं राजन्न् अवतीर्य नभस्तलात्
tato 'ntarikṣe viṣṭabhya vimānāni divaukasaḥ
abruvannaiṣadhaṃ rājann avatīrya nabhastalāt
- 29
भो भो नैषध राजेन्द्र नल सत्यव्रतो भवान्
अस्माकं कुरु साहाय्यं दूतो भव नरोत्तम
bho bho naiṣadha rājendra nala satyavrato bhavān
asmākaṃ kuru sāhāyyaṃ dūto bhava narottama

