120 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
भोजाः प्रव्रजिताञ्श्रुत्वा वृष्णयश्चान्धकैः सह
पाण्डवान्दुःखसंतप्तान्समाजग्मुर्महावने
vaiśampāyana uvāca
bhojāḥ pravrajitāñśrutvā vṛṣṇayaścāndhakaiḥ saha
pāṇḍavānduḥkhasaṃtaptānsamājagmurmahāvane
- 2
पाञ्चालस्य च दायादा धृष्टकेतुश्च चेदिपः
केकयाश्च महावीर्या भ्रातरो लोकविश्रुताः
pāñcālasya ca dāyādā dhṛṣṭaketuśca cedipaḥ
kekayāśca mahāvīryā bhrātaro lokaviśrutāḥ
- 3
वने ते ऽभिययुः पार्थान्क्रोधामर्शसमन्विताः
गर्हयन्तो धार्तराष्ट्रान्किं कुर्म इति चाब्रुवन्
vane te 'bhiyayuḥ pārthānkrodhāmarśasamanvitāḥ
garhayanto dhārtarāṣṭrānkiṃ kurma iti cābruvan
- 4
वासुदेवं पुरस्कृत्य सर्वे ते क्षत्रियर्षभाः
परिवार्योपविविशुर्धर्मराजं युधिष्ठिरम्
vāsudevaṃ puraskṛtya sarve te kṣatriyarṣabhāḥ
parivāryopaviviśurdharmarājaṃ yudhiṣṭhiram
- 5
वासुदेव उवाच
दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेश्च दुरात्मनः
दुःशासनचतुर्थानां भूमिः पास्यति शोणितम्
vāsudeva uvāca
duryodhanasya karṇasya śakuneśca durātmanaḥ
duḥśāsanacaturthānāṃ bhūmiḥ pāsyati śoṇitam
- 6
ततः सर्वे ऽभिषिञ्चामो धर्मराजं युधिष्ठिरम्
निकृत्योपचरन्वध्य एष धर्मः सनातनः
tataḥ sarve 'bhiṣiñcāmo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram
nikṛtyopacaranvadhya eṣa dharmaḥ sanātanaḥ
- 7
वैशम्पायन उवाच
पार्थानाम् अभिषङ्गेण तथा क्रुद्धं जनार्दनम्
अर्जुनः शमयामास दिधक्षन्तम् इव प्रजाः
vaiśampāyana uvāca
pārthānām abhiṣaṅgeṇa tathā kruddhaṃ janārdanam
arjunaḥ śamayāmāsa didhakṣantam iva prajāḥ
- 8
संक्रुद्धं केशवं दृष्ट्वा पूर्वदेहेषु फल्गुनः
कीर्तयामास कर्माणि सत्यकीर्तेर्महात्मनः
saṃkruddhaṃ keśavaṃ dṛṣṭvā pūrvadeheṣu phalgunaḥ
kīrtayāmāsa karmāṇi satyakīrtermahātmanaḥ
- 9
पुरुषस्याप्रमेयस्य सत्यस्यामिततेजसः
प्रजापतिपतेर्विष्णोर्लोकनाथस्य धीमतः
puruṣasyāprameyasya satyasyāmitatejasaḥ
prajāpatipaterviṣṇorlokanāthasya dhīmataḥ
- 10
अर्जुन उवाच
दश वर्षसहस्राणि यत्रसायंगृहो मुनिः
व्यचरस्त्वं पुरा कृष्ण पर्वते गन्धमादने
arjuna uvāca
daśa varṣasahasrāṇi yatrasāyaṃgṛho muniḥ
vyacarastvaṃ purā kṛṣṇa parvate gandhamādane
- 11
दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च
पुष्करेष्ववसः कृष्ण त्वम् अपो भक्षयन्पुरा
daśa varṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca
puṣkareṣvavasaḥ kṛṣṇa tvam apo bhakṣayanpurā
- 12
ऊर्ध्वबाहुर्विशालायां बदर्यां मधुसूदन
अतिष्ठ एकपादेन वायुभक्षः शतं समाः
ūrdhvabāhurviśālāyāṃ badaryāṃ madhusūdana
atiṣṭha ekapādena vāyubhakṣaḥ śataṃ samāḥ
- 13
अपकृष्टोत्तरासङ्गः कृशो धमनिसंततः
आसीः कृष्ण सरस्वत्यां सत्त्रे द्वादशवार्षिके
apakṛṣṭottarāsaṅgaḥ kṛśo dhamanisaṃtataḥ
āsīḥ kṛṣṇa sarasvatyāṃ sattre dvādaśavārṣike
- 14
प्रभासं चाप्यथासाद्य तीर्थं पुण्यजनोचितम्
तथा कृष्ण महातेजा दिव्यं वर्षसहस्रकम्
आतिष्ठस्तप एकेन पादेन नियमे स्थितः
prabhāsaṃ cāpyathāsādya tīrthaṃ puṇyajanocitam
tathā kṛṣṇa mahātejā divyaṃ varṣasahasrakam
ātiṣṭhastapa ekena pādena niyame sthitaḥ
- 15
क्षेत्रज्ञः सर्वभूतानाम् आदिर् अन्तश्च केशव
निधानं तपसां कृष्ण यज्ञस्त्वं च सनातनः
kṣetrajñaḥ sarvabhūtānām ādir antaśca keśava
nidhānaṃ tapasāṃ kṛṣṇa yajñastvaṃ ca sanātanaḥ
- 16
निहत्य नरकं भौमम् आहृत्य मणिकुण्डले
प्रथमोत्पादितं कृष्ण मेध्यम् अश्वम् अवासृजः
nihatya narakaṃ bhaumam āhṛtya maṇikuṇḍale
prathamotpāditaṃ kṛṣṇa medhyam aśvam avāsṛjaḥ
- 17
कृत्वा तत्कर्म लोकानाम् ऋषभः सर्वलोकजित्
अवधीस्त्वं रणे सर्वान्समेतान्दैत्यदानवान्
kṛtvā tatkarma lokānām ṛṣabhaḥ sarvalokajit
avadhīstvaṃ raṇe sarvānsametāndaityadānavān
- 18
ततः सर्वेश्वरत्वं च सम्प्रदाय शचीपतेः
मानुषेषु महाबाहो प्रादुर्भूतो ऽसि केशव
tataḥ sarveśvaratvaṃ ca sampradāya śacīpateḥ
mānuṣeṣu mahābāho prādurbhūto 'si keśava
- 19
स त्वं नारायणो भूत्वा हरिर् आसीः परंतप
ब्रह्मा सोमश्च सूर्यश्च धर्मो धाता यमो ऽनलः
sa tvaṃ nārāyaṇo bhūtvā harir āsīḥ paraṃtapa
brahmā somaśca sūryaśca dharmo dhātā yamo 'nalaḥ
- 20
वायुर्वैश्रवणो रुद्रः कालः खं पृथिवी दिशः
अजश्चराचरगुरुः स्रष्टा त्वं पुरुषोत्तम
vāyurvaiśravaṇo rudraḥ kālaḥ khaṃ pṛthivī diśaḥ
ajaścarācaraguruḥ sraṣṭā tvaṃ puruṣottama
- 21
तुरायणादिभिर्देव क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः
अयजो भूरितेजा वै कृष्ण चैत्ररथे वने
turāyaṇādibhirdeva kratubhirbhūridakṣiṇaiḥ
ayajo bhūritejā vai kṛṣṇa caitrarathe vane
- 22
शतं शतसहस्राणि सुवर्णस्य जनार्दन
एकैकस्मिंस्तदा यज्ञे परिपूर्णानि भागशः
śataṃ śatasahasrāṇi suvarṇasya janārdana
ekaikasmiṃstadā yajñe paripūrṇāni bhāgaśaḥ
- 23
अदितेर् अपि पुत्रत्वम् एत्य यादवनन्दन
त्वं विष्णुर् इति विख्यात इन्द्राद् अवरजो भुवि
aditer api putratvam etya yādavanandana
tvaṃ viṣṇur iti vikhyāta indrād avarajo bhuvi
- 24
शिशुर्भूत्वा दिवं खं च पृथिवीं च परंतप
त्रिभिर्विक्रमणैः कृष्ण क्रान्तवान् असि तेजसा
śiśurbhūtvā divaṃ khaṃ ca pṛthivīṃ ca paraṃtapa
tribhirvikramaṇaiḥ kṛṣṇa krāntavān asi tejasā
- 25
सम्प्राप्य दिवम् आकाशम् आदित्यसदने स्थितः
अत्यरोचश्च भूतात्मन्भास्करं स्वेन तेजसा
samprāpya divam ākāśam ādityasadane sthitaḥ
atyarocaśca bhūtātmanbhāskaraṃ svena tejasā
- 26
सादिता मौरवाः पाशा निसुन्दनरकौ हतौ
कृतः क्षेमः पुनः पन्थाः पुरं प्राग्ज्योतिषं प्रति
sāditā mauravāḥ pāśā nisundanarakau hatau
kṛtaḥ kṣemaḥ punaḥ panthāḥ puraṃ prāgjyotiṣaṃ prati
- 27
जारूथ्याम् आहुतिः क्राथः शिशुपालो जनैः सह
भीमसेनश्च शैब्यश्च शतधन्वा च निर्जितः
jārūthyām āhutiḥ krāthaḥ śiśupālo janaiḥ saha
bhīmasenaśca śaibyaśca śatadhanvā ca nirjitaḥ
- 28
तथा पर्जन्यघोषेण रथेनादित्यवर्चसा
अवाक्षीर्महिषीं भोज्यां रणे निर्जित्य रुक्मिणम्
tathā parjanyaghoṣeṇa rathenādityavarcasā
avākṣīrmahiṣīṃ bhojyāṃ raṇe nirjitya rukmiṇam
- 29
इन्द्रद्युम्नो हतः कोपाद्यवनश्च कशेरुमान्
हतः सौभपतिः शाल्वस्त्वया सौभं च पातितम्
indradyumno hataḥ kopādyavanaśca kaśerumān
hataḥ saubhapatiḥ śālvastvayā saubhaṃ ca pātitam
- 30
इरावत्यां तथा भोजः कार्तवीर्यसमो युधि
गोपतिस्तालकेतुश्च त्वया विनिहतावुभौ
irāvatyāṃ tathā bhojaḥ kārtavīryasamo yudhi
gopatistālaketuśca tvayā vinihatāvubhau

