20 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
ततः प्रयातः कौन्तेयः क्रमेण भरतर्षभ
नन्दाम् अपरनन्दां च नद्यौ पापभयापहे
vaiśampāyana uvāca
tataḥ prayātaḥ kaunteyaḥ krameṇa bharatarṣabha
nandām aparanandāṃ ca nadyau pāpabhayāpahe
- 2
स पर्वतं समासाद्य हेमकूटम् अनामयम्
अचिन्त्यान् अद्भुतान्भावान्ददर्श सुबहून्नृपः
sa parvataṃ samāsādya hemakūṭam anāmayam
acintyān adbhutānbhāvāndadarśa subahūnnṛpaḥ
- 3
वाचो यत्राभवन्मेघा उपलाश्च सहस्रशः
नाशक्नुवंस्तम् आरोढुं विषण्णमनसो जनाः
vāco yatrābhavanmeghā upalāśca sahasraśaḥ
nāśaknuvaṃstam āroḍhuṃ viṣaṇṇamanaso janāḥ
- 4
वायुर्नित्यं ववौ यत्र नित्यं देवश्च वर्षति
सायं प्रातश्च भगवान्दृश्यते हव्यवाहनः
vāyurnityaṃ vavau yatra nityaṃ devaśca varṣati
sāyaṃ prātaśca bhagavāndṛśyate havyavāhanaḥ
- 5
एवं बहुविधान्भावान् अद्भुतान्वीक्ष्य पाण्डवः
लोमशं पुनर् एव स्म पर्यपृच्छत्तद् अद्भुतम्
evaṃ bahuvidhānbhāvān adbhutānvīkṣya pāṇḍavaḥ
lomaśaṃ punar eva sma paryapṛcchattad adbhutam
- 6
लोमश उवाच
यथाश्रुतम् इदं पूर्वम् अस्माभिर् अरिकर्शन
तद् एकाग्रमना राजन्निबोध गदतो मम
lomaśa uvāca
yathāśrutam idaṃ pūrvam asmābhir arikarśana
tad ekāgramanā rājannibodha gadato mama
- 7
अस्मिन्न् ऋषभकूटे ऽभूद् ऋषभो नाम तापसः
अनेकशतवर्षायुस्तपस्वी कोपनो भृशम्
asminn ṛṣabhakūṭe 'bhūd ṛṣabho nāma tāpasaḥ
anekaśatavarṣāyustapasvī kopano bhṛśam
- 8
स वै संभाष्यमाणो ऽन्यैः कोपाद्गिरिम् उवाच ह
य इह व्याहरेत्कश्चिद् उपलान् उत्सृजेस्तदा
sa vai saṃbhāṣyamāṇo 'nyaiḥ kopādgirim uvāca ha
ya iha vyāharetkaścid upalān utsṛjestadā
- 9
वातं चाहूय मा शब्दम् इत्युवाच स तापसः
व्याहरंश्चैव पुरुषो मेघेन विनिवार्यते
vātaṃ cāhūya mā śabdam ityuvāca sa tāpasaḥ
vyāharaṃścaiva puruṣo meghena vinivāryate
- 10
एवम् एतानि कर्माणि राजंस्तेन महर्षिणा
कृतानि कानिचित्कोपात्प्रतिषिद्धानि कानिचित्
evam etāni karmāṇi rājaṃstena maharṣiṇā
kṛtāni kānicitkopātpratiṣiddhāni kānicit
- 11
नन्दाम् अभिगतान्देवान्पुरा राजन्न् इति श्रुतिः
अन्वपद्यन्त सहसा पुरुषा देवदर्शिनः
nandām abhigatāndevānpurā rājann iti śrutiḥ
anvapadyanta sahasā puruṣā devadarśinaḥ
- 12
ते दर्शनम् अनिच्छन्तो देवाः शक्रपुरोगमाः
दुर्गं चक्रुर् इमं देशं गिरिप्रत्यूहरूपकम्
te darśanam anicchanto devāḥ śakrapurogamāḥ
durgaṃ cakrur imaṃ deśaṃ giripratyūharūpakam
- 13
तदाप्रभृति कौन्तेय नरा गिरिम् इमं सदा
नाशक्नुवन् अभिद्रष्टुं कुत एवाधिरोहितुम्
tadāprabhṛti kaunteya narā girim imaṃ sadā
nāśaknuvan abhidraṣṭuṃ kuta evādhirohitum
- 14
नातप्ततपसा शक्यो द्रष्टुम् एष महागिरिः
आरोढुं वापि कौन्तेय तस्मान्नियतवाग्भव
nātaptatapasā śakyo draṣṭum eṣa mahāgiriḥ
āroḍhuṃ vāpi kaunteya tasmānniyatavāgbhava
- 15
इह देवाः सदा सर्वे यज्ञान् आजह्रुर् उत्तमान्
तेषाम् एतानि लिङ्गानि दृश्यन्ते ऽद्यापि भारत
iha devāḥ sadā sarve yajñān ājahrur uttamān
teṣām etāni liṅgāni dṛśyante 'dyāpi bhārata
- 16
कुशाकारेव दूर्वेयं संस्तीर्णेव च भूर् इयम्
यूपप्रकारा बहवो वृक्षाश्चेमे विशां पते
kuśākāreva dūrveyaṃ saṃstīrṇeva ca bhūr iyam
yūpaprakārā bahavo vṛkṣāśceme viśāṃ pate
- 17
देवाश्च ऋषयश्चैव वसन्त्यद्यापि भारत
तेषां सायं तथा प्रातर्दृश्यते हव्यवाहनः
devāśca ṛṣayaścaiva vasantyadyāpi bhārata
teṣāṃ sāyaṃ tathā prātardṛśyate havyavāhanaḥ
- 18
इहाप्लुतानां कौन्तेय सद्यः पाप्मा विहन्यते
कुरुश्रेष्ठाभिषेकं वै तस्मात्कुरु सहानुजः
ihāplutānāṃ kaunteya sadyaḥ pāpmā vihanyate
kuruśreṣṭhābhiṣekaṃ vai tasmātkuru sahānujaḥ
- 19
ततो नन्दाप्लुताङ्गस्त्वं कौशिकीम् अभियास्यसि
विश्वामित्रेण यत्रोग्रं तपस्तप्तम् अनुत्तमम्
tato nandāplutāṅgastvaṃ kauśikīm abhiyāsyasi
viśvāmitreṇa yatrograṃ tapastaptam anuttamam
- 20
वैशम्पायन उवाच
ततस्तत्र समाप्लुत्य गात्राणि सगणो नृपः
जगाम कौशिकीं पुण्यां रम्यां शिवजलां नदीम्
vaiśampāyana uvāca
tatastatra samāplutya gātrāṇi sagaṇo nṛpaḥ
jagāma kauśikīṃ puṇyāṃ ramyāṃ śivajalāṃ nadīm

