22 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
तस्मिन्कृतास्त्रे रथिनां प्रधाने प्रत्यागते भवनाद्वृत्रहन्तुः
अतः परं किम् अकुर्वन्त पार्थाः समेत्य शूरेण धनंजयेन
janamejaya uvāca
tasminkṛtāstre rathināṃ pradhāne pratyāgate bhavanādvṛtrahantuḥ
ataḥ paraṃ kim akurvanta pārthāḥ sametya śūreṇa dhanaṃjayena
- 2
वैशम्पायन उवाच
वनेषु तेष्वेव तु ते नरेन्द्राः सहार्जुनेनेन्द्रसमेन वीराः
तस्मिंश्च शैलप्रवरे सुरम्ये धनेश्वराक्रीडगता विजह्रुः
vaiśampāyana uvāca
vaneṣu teṣveva tu te narendrāḥ sahārjunenendrasamena vīrāḥ
tasmiṃśca śailapravare suramye dhaneśvarākrīḍagatā vijahruḥ
- 3
वेश्मानि तान्यप्रतिमानि पश्यन्क्रीडाश्च नानाद्रुमसंनिकर्षाः
चचार धन्वी बहुधा नरेन्द्रः सो ऽस्त्रेषु यत्तः सततं किरीटी
veśmāni tānyapratimāni paśyankrīḍāśca nānādrumasaṃnikarṣāḥ
cacāra dhanvī bahudhā narendraḥ so 'streṣu yattaḥ satataṃ kirīṭī
- 4
अवाप्य वासं नरदेवपुत्राः प्रसादजं वैश्रवणस्य राज्ञः
न प्राणिनां ते स्पृहयन्ति राजञ्शिवश्च कालः स बभूव तेषाम्
avāpya vāsaṃ naradevaputrāḥ prasādajaṃ vaiśravaṇasya rājñaḥ
na prāṇināṃ te spṛhayanti rājañśivaśca kālaḥ sa babhūva teṣām
- 5
समेत्य पार्थेन यथैकरात्रम् ऊषुः समास्तत्र तदा चतस्रः
पूर्वाश्च षट्ता दश पाण्डवानां शिवा बभूवुर्वसतां वनेषु
sametya pārthena yathaikarātram ūṣuḥ samāstatra tadā catasraḥ
pūrvāśca ṣaṭtā daśa pāṇḍavānāṃ śivā babhūvurvasatāṃ vaneṣu
- 6
ततो ऽब्रवीद्वायुसुतस्तरस्वी जिष्णुश्च राजानम् उपोपविश्य
यमौ च वीरौ सुरराजकल्पावेकान्तम् आस्थाय हितं प्रियं च
tato 'bravīdvāyusutastarasvī jiṣṇuśca rājānam upopaviśya
yamau ca vīrau surarājakalpāvekāntam āsthāya hitaṃ priyaṃ ca
- 7
तव प्रतिज्ञां कुरुराज सत्यां चिकीर्षमाणास्त्वदनु प्रियं च
ततो ऽनुगच्छाम वनान्यपास्य सुयोधनं सानुचरं निहन्तुम्
tava pratijñāṃ kururāja satyāṃ cikīrṣamāṇāstvadanu priyaṃ ca
tato 'nugacchāma vanānyapāsya suyodhanaṃ sānucaraṃ nihantum
- 8
एकादशं वर्षम् इदं वसामः सुयोधनेनात्तसुखाः सुखार्हाः
तं वञ्चयित्वाधमबुद्धिशीलम् अज्ञातवासं सुखम् आप्नुयामः
ekādaśaṃ varṣam idaṃ vasāmaḥ suyodhanenāttasukhāḥ sukhārhāḥ
taṃ vañcayitvādhamabuddhiśīlam ajñātavāsaṃ sukham āpnuyāmaḥ
- 9
तवाज्ञया पार्थिव निर्विशङ्का विहाय मानं विचरन्वनानि
समीपवासेन विलोभितास्ते ज्ञास्यन्ति नास्मान् अपकृष्टदेशान्
tavājñayā pārthiva nirviśaṅkā vihāya mānaṃ vicaranvanāni
samīpavāsena vilobhitāste jñāsyanti nāsmān apakṛṣṭadeśān
- 10
संवत्सरं तं तु विहृत्य गूढं नराधमं तं सुखम् उद्धरेम
निर्यात्य वैरं सफलं सपुष्पं तस्मै नरेन्द्राधमपूरुषाय
saṃvatsaraṃ taṃ tu vihṛtya gūḍhaṃ narādhamaṃ taṃ sukham uddharema
niryātya vairaṃ saphalaṃ sapuṣpaṃ tasmai narendrādhamapūruṣāya
- 11
सुयोधनायानुचरैर्वृताय ततो महीम् आहर धर्मराज
स्वर्गोपमं शैलम् इमं चरद्भिः शक्यो विहन्तुं नरदेव शोकः
suyodhanāyānucarairvṛtāya tato mahīm āhara dharmarāja
svargopamaṃ śailam imaṃ caradbhiḥ śakyo vihantuṃ naradeva śokaḥ
- 12
कीर्तिश्च ते भारत पुण्यगन्धा नश्येत लोकेषु चराचरेषु
तत्प्राप्य राज्यं कुरुपुंगवानां शक्यं महत्प्राप्तम् अथ क्रियाश्च
kīrtiśca te bhārata puṇyagandhā naśyeta lokeṣu carācareṣu
tatprāpya rājyaṃ kurupuṃgavānāṃ śakyaṃ mahatprāptam atha kriyāśca
- 13
इदं तु शक्यं सततं नरेन्द्र प्राप्तुं त्वया यल्लभसे कुबेरात्
कुरुष्व बुद्धिं द्विषतां वधाय कृतागसां भारत निग्रहे च
idaṃ tu śakyaṃ satataṃ narendra prāptuṃ tvayā yallabhase kuberāt
kuruṣva buddhiṃ dviṣatāṃ vadhāya kṛtāgasāṃ bhārata nigrahe ca
- 14
तेजस्तवोग्रं न सहेत राजन्समेत्य साक्षाद् अपि वज्रपाणिः
न हि व्यथां जातु करिष्यतस्तौ समेत्य देवैर् अपि धर्मराज
tejastavograṃ na saheta rājansametya sākṣād api vajrapāṇiḥ
na hi vyathāṃ jātu kariṣyatastau sametya devair api dharmarāja
- 15
त्वदर्थसिद्ध्यर्थम् अभिप्रवृत्तौ सुपर्णकेतुश्च शिनेश्च नप्ता
यथैव कृष्णो ऽप्रतिमो बलेन तथैव राजन्स शिनिप्रवीरः
tvadarthasiddhyartham abhipravṛttau suparṇaketuśca śineśca naptā
yathaiva kṛṣṇo 'pratimo balena tathaiva rājansa śinipravīraḥ
- 16
तवार्थसिद्ध्यर्थम् अभिप्रवृत्तौ यथैव कृष्णः सह यादवैस्तैः
तथैव चावां नरदेववर्य यमौ च वीरौ कृतिनौ प्रयोगे
त्वदर्थयोगप्रभवप्रधानाः समं करिष्याम परान्समेत्य
tavārthasiddhyartham abhipravṛttau yathaiva kṛṣṇaḥ saha yādavaistaiḥ
tathaiva cāvāṃ naradevavarya yamau ca vīrau kṛtinau prayoge
tvadarthayogaprabhavapradhānāḥ samaṃ kariṣyāma parānsametya
- 17
ततस्तद् आज्ञाय मतं महात्मा तेषां स धर्मस्य सुतो वरिष्ठः
प्रदक्षिणं वैश्रवणाधिवासं चकार धर्मार्थविद् उत्तमौजः
tatastad ājñāya mataṃ mahātmā teṣāṃ sa dharmasya suto variṣṭhaḥ
pradakṣiṇaṃ vaiśravaṇādhivāsaṃ cakāra dharmārthavid uttamaujaḥ
- 18
आमन्त्र्य वेश्मानि नदीः सरांसि सर्वाणि रक्षांसि च धर्मराजः
यथागतं मार्गम् अवेक्षमाणः पुनर्गिरिं चैव निरीक्षमाणः
āmantrya veśmāni nadīḥ sarāṃsi sarvāṇi rakṣāṃsi ca dharmarājaḥ
yathāgataṃ mārgam avekṣamāṇaḥ punargiriṃ caiva nirīkṣamāṇaḥ
- 19
समाप्तकर्मा सहितः सुहृद्भिर्जित्वा सपत्नान्प्रतिलभ्य राज्यम्
शैलेन्द्र भूयस्तपसे धृतात्मा द्रष्टा तवास्मीति मतिं चकार
samāptakarmā sahitaḥ suhṛdbhirjitvā sapatnānpratilabhya rājyam
śailendra bhūyastapase dhṛtātmā draṣṭā tavāsmīti matiṃ cakāra
- 20
वृतः स सर्वैर् अनुजैर्द्विजैश्च तेनैव मार्गेण पतिः कुरूणाम्
उवाह चैनान्सगणांस्तथैव घटोत्कचः पर्वतनिर्झरेषु
vṛtaḥ sa sarvair anujairdvijaiśca tenaiva mārgeṇa patiḥ kurūṇām
uvāha cainānsagaṇāṃstathaiva ghaṭotkacaḥ parvatanirjhareṣu
- 21
तान्प्रस्थितान्प्रीतिमना महर्षिः पितेव पुत्रान् अनुशिष्य सर्वान्
स लोमशः प्रीतमना जगाम दिवौकसां पुण्यतमं निवासम्
tānprasthitānprītimanā maharṣiḥ piteva putrān anuśiṣya sarvān
sa lomaśaḥ prītamanā jagāma divaukasāṃ puṇyatamaṃ nivāsam
- 22
तेनानुशिष्टार्ष्टिषेणेन चैव तीर्थानि रम्याणि तपोवनानि
महान्ति चान्यानि सरांसि पार्थाः संपश्यमानाः प्रययुर्नराग्र्याः
tenānuśiṣṭārṣṭiṣeṇena caiva tīrthāni ramyāṇi tapovanāni
mahānti cānyāni sarāṃsi pārthāḥ saṃpaśyamānāḥ prayayurnarāgryāḥ

