30 shlokas
- 1
वासुदेव उवाच
एवं स पुरुषव्याघ्र शाल्वो राज्ञां महारिपुः
युध्यमानो मया संख्ये वियद् अभ्यागमत्पुनः
vāsudeva uvāca
evaṃ sa puruṣavyāghra śālvo rājñāṃ mahāripuḥ
yudhyamāno mayā saṃkhye viyad abhyāgamatpunaḥ
- 2
ततः शतघ्नीश्च महागदाश्च दीप्तांश्च शूलान्मुसलान् असींश्च
चिक्षेप रोषान्मयि मन्दबुद्धिः शाल्वो महाराज जयाभिकाङ्क्षी
tataḥ śataghnīśca mahāgadāśca dīptāṃśca śūlānmusalān asīṃśca
cikṣepa roṣānmayi mandabuddhiḥ śālvo mahārāja jayābhikāṅkṣī
- 3
तान् आशुगैर् आपततो ऽहम् आशु निवार्य तूर्णं खगमान्ख एव
द्विधा त्रिधा चाछिनमाशु मुक्तैस्ततो ऽन्तरिक्षे निनदो बभूव
tān āśugair āpatato 'ham āśu nivārya tūrṇaṃ khagamānkha eva
dvidhā tridhā cāchinamāśu muktaistato 'ntarikṣe ninado babhūva
- 4
ततः शतसहस्रेण शराणां नतपर्वणाम्
दारुकं वाजिनश्चैव रथं च समवाकिरत्
tataḥ śatasahasreṇa śarāṇāṃ nataparvaṇām
dārukaṃ vājinaścaiva rathaṃ ca samavākirat
- 5
ततो माम् अब्रवीद्वीर दारुको विह्वलन्निव
स्थातव्यम् इति तिष्ठामि शाल्वबाणप्रपीडितः
tato mām abravīdvīra dāruko vihvalanniva
sthātavyam iti tiṣṭhāmi śālvabāṇaprapīḍitaḥ
- 6
इति तस्य निशम्याहं सारथेः करुणं वचः
अवेक्षमाणो यन्तारम् अपश्यं शरपीडितम्
iti tasya niśamyāhaṃ sāratheḥ karuṇaṃ vacaḥ
avekṣamāṇo yantāram apaśyaṃ śarapīḍitam
- 7
न तस्योरसि नो मूर्ध्नि न काये न भुजद्वये
अन्तरं पाण्डवश्रेष्ठ पश्यामि नहतं शरैः
na tasyorasi no mūrdhni na kāye na bhujadvaye
antaraṃ pāṇḍavaśreṣṭha paśyāmi nahataṃ śaraiḥ
- 8
स तु बाणवरोत्पीडाद्विस्रवत्यसृग् उल्बणम्
अभिवृष्टो यथा मेघैर्गिरिर्गैरिकधातुमान्
sa tu bāṇavarotpīḍādvisravatyasṛg ulbaṇam
abhivṛṣṭo yathā meghairgirirgairikadhātumān
- 9
अभीषुहस्तं तं दृष्ट्वा सीदन्तं सारथिं रणे
अस्तम्भयं महाबाहो शाल्वबाणप्रपीडितम्
abhīṣuhastaṃ taṃ dṛṣṭvā sīdantaṃ sārathiṃ raṇe
astambhayaṃ mahābāho śālvabāṇaprapīḍitam
- 10
अथ मां पुरुषः कश्चिद्द्वारकानिलयो ऽब्रवीत्
त्वरितो रथम् अभ्येत्य सौहृदाद् इव भारत
atha māṃ puruṣaḥ kaściddvārakānilayo 'bravīt
tvarito ratham abhyetya sauhṛdād iva bhārata
- 11
आहुकस्य वचो वीर तस्यैव परिचारकः
विषण्णः सन्नकण्ठो वै तन्निबोध युधिष्ठिर
āhukasya vaco vīra tasyaiva paricārakaḥ
viṣaṇṇaḥ sannakaṇṭho vai tannibodha yudhiṣṭhira
- 12
द्वारकाधिपतिर्वीर आह त्वाम् आहुको वचः
केशवेह विजानीष्व यत्त्वां पितृसखो ऽब्रवीत्
dvārakādhipatirvīra āha tvām āhuko vacaḥ
keśaveha vijānīṣva yattvāṃ pitṛsakho 'bravīt
- 13
उपयात्वाद्य शाल्वेन द्वारकां वृष्णिनन्दन
विषक्ते त्वयि दुर्धर्ष हतः शूरसुतो बलात्
upayātvādya śālvena dvārakāṃ vṛṣṇinandana
viṣakte tvayi durdharṣa hataḥ śūrasuto balāt
- 14
तद् अलं साधु युद्धेन निवर्तस्व जनार्दन
द्वारकाम् एव रक्षस्व कार्यम् एतन्महत्तव
tad alaṃ sādhu yuddhena nivartasva janārdana
dvārakām eva rakṣasva kāryam etanmahattava
- 15
इत्य् अहं तस्य वचनं श्रुत्वा परमदुर्मनाः
निश्चयं नाधिगच्छामि कर्तव्यस्येतरस्य वा
ity ahaṃ tasya vacanaṃ śrutvā paramadurmanāḥ
niścayaṃ nādhigacchāmi kartavyasyetarasya vā
- 16
सात्यकिं बलदेवं च प्रद्युम्नं च महारथम्
जगर्हे मनसा वीर तच्छ्रुत्वा विप्रियं वचः
sātyakiṃ baladevaṃ ca pradyumnaṃ ca mahāratham
jagarhe manasā vīra tacchrutvā vipriyaṃ vacaḥ
- 17
अहं हि द्वारकायाश्च पितुश्च कुरुनन्दन
तेषु रक्षां समाधाय प्रयातः सौभपातने
ahaṃ hi dvārakāyāśca pituśca kurunandana
teṣu rakṣāṃ samādhāya prayātaḥ saubhapātane
- 18
बलदेवो महाबाहुः कच्चिज्जीवति शत्रुहा
सात्यकी रौक्मिणेयश्च चारुदेष्णश्च वीर्यवान्
साम्बप्रभृतयश्चैवेत्यहम् आसं सुदुर्मनाः
baladevo mahābāhuḥ kaccijjīvati śatruhā
sātyakī raukmiṇeyaśca cārudeṣṇaśca vīryavān
sāmbaprabhṛtayaścaivetyaham āsaṃ sudurmanāḥ
- 19
एतेषु हि नरव्याघ्र जीवत्सु न कथंचन
शक्यः शूरसुतो हन्तुम् अपि वज्रभृता स्वयम्
eteṣu hi naravyāghra jīvatsu na kathaṃcana
śakyaḥ śūrasuto hantum api vajrabhṛtā svayam
- 20
हतः शूरसुतो व्यक्तं व्यक्तं ते च परासवः
बलदेवमुखाः सर्वे इति मे निश्चिता मतिः
hataḥ śūrasuto vyaktaṃ vyaktaṃ te ca parāsavaḥ
baladevamukhāḥ sarve iti me niścitā matiḥ
- 21
सो ऽहं सर्वविनाशं तं चिन्तयानो मुहुर्मुहुः
सुविह्वलो महाराज पुनः शाल्वम् अयोधयम्
so 'haṃ sarvavināśaṃ taṃ cintayāno muhurmuhuḥ
suvihvalo mahārāja punaḥ śālvam ayodhayam
- 22
ततो ऽपश्यं महाराज प्रपतन्तम् अहं तदा
सौभाच्छूरसुतं वीर ततो मां मोह आविशत्
tato 'paśyaṃ mahārāja prapatantam ahaṃ tadā
saubhācchūrasutaṃ vīra tato māṃ moha āviśat
- 23
तस्य रूपं प्रपततः पितुर्मम नराधिप
ययातेः क्षीणपुण्यस्य स्वर्गाद् इव महीतलम्
tasya rūpaṃ prapatataḥ piturmama narādhipa
yayāteḥ kṣīṇapuṇyasya svargād iva mahītalam
- 24
विशीर्णगलितोष्णीषः प्रकीर्णाम्बरमूर्धजः
प्रपतन्दृश्यते ह स्म क्षीणपुण्य इव ग्रहः
viśīrṇagalitoṣṇīṣaḥ prakīrṇāmbaramūrdhajaḥ
prapatandṛśyate ha sma kṣīṇapuṇya iva grahaḥ
- 25
ततः शार्ङ्गं धनुःश्रेष्ठं करात्प्रपतितं मम
मोहात्सन्नश्च कौन्तेय रथोपस्थ उपाविशम्
tataḥ śārṅgaṃ dhanuḥśreṣṭhaṃ karātprapatitaṃ mama
mohātsannaśca kaunteya rathopastha upāviśam
- 26
ततो हाहाकृतं सर्वं सैन्यं मे गतचेतनम्
मां दृष्ट्वा रथनीडस्थं गतासुम् इव भारत
tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ sainyaṃ me gatacetanam
māṃ dṛṣṭvā rathanīḍasthaṃ gatāsum iva bhārata
- 27
प्रसार्य बाहू पततः प्रसार्य चरणावपि
रूपं पितुर् अपश्यं तच्छकुनेः पततो यथा
prasārya bāhū patataḥ prasārya caraṇāvapi
rūpaṃ pitur apaśyaṃ tacchakuneḥ patato yathā
- 28
तं पतन्तं महाबाहो शूलपट्टिशपाणयः
अभिघ्नन्तो भृशं वीरा मम चेतो व्यकम्पयन्
taṃ patantaṃ mahābāho śūlapaṭṭiśapāṇayaḥ
abhighnanto bhṛśaṃ vīrā mama ceto vyakampayan
- 29
ततो मुहूर्तात्प्रतिलभ्य संज्ञाम् अहं तदा वीर महाविमर्दे
न तत्र सौभं न रिपुं न शाल्वं पश्यामि वृद्धं पितरं न चापि
tato muhūrtātpratilabhya saṃjñām ahaṃ tadā vīra mahāvimarde
na tatra saubhaṃ na ripuṃ na śālvaṃ paśyāmi vṛddhaṃ pitaraṃ na cāpi
- 30
ततो ममासीन्मनसि मायेयम् इति निश्चितम्
प्रबुद्धो ऽस्मि ततो भूयः शतशो विकिरञ्शरान्
tato mamāsīnmanasi māyeyam iti niścitam
prabuddho 'smi tato bhūyaḥ śataśo vikirañśarān

