19 shlokas
- 1
मार्कण्डेय उवाच
काश्यपो ह्यथ वासिष्ठः प्राणश्च प्राणपुत्रकः
अग्निर् आङ्गिरसश्चैव च्यवनस्त्रिषुवर्चकः
mārkaṇḍeya uvāca
kāśyapo hyatha vāsiṣṭhaḥ prāṇaśca prāṇaputrakaḥ
agnir āṅgirasaścaiva cyavanastriṣuvarcakaḥ
- 2
अचरन्त तपस्तीव्रं पुत्रार्थे बहुवार्षिकम्
पुत्रं लभेम धर्मिष्ठं यशसा ब्रह्मणा समम्
acaranta tapastīvraṃ putrārthe bahuvārṣikam
putraṃ labhema dharmiṣṭhaṃ yaśasā brahmaṇā samam
- 3
महाव्याहृतिभिर्ध्यातः पञ्चभिस्तैस्तदा त्वथ
जज्ञे तेजोमयो ऽर्चिष्मान्पञ्चवर्णः प्रभावनः
mahāvyāhṛtibhirdhyātaḥ pañcabhistaistadā tvatha
jajñe tejomayo 'rciṣmānpañcavarṇaḥ prabhāvanaḥ
- 4
समिद्धो ऽग्निः शिरस्तस्य बाहू सूर्यनिभौ तथा
त्वङ्नेत्रे च सुवर्णाभे कृष्णे जङ्घे च भारत
samiddho 'gniḥ śirastasya bāhū sūryanibhau tathā
tvaṅnetre ca suvarṇābhe kṛṣṇe jaṅghe ca bhārata
- 5
पञ्चवर्णः स तपसा कृतस्तैः पञ्चभिर्जनैः
पाञ्चजन्यः श्रुतो वेदे पञ्चवंशकरस्तु सः
pañcavarṇaḥ sa tapasā kṛtastaiḥ pañcabhirjanaiḥ
pāñcajanyaḥ śruto vede pañcavaṃśakarastu saḥ
- 6
दश वर्षसहस्राणि तपस्तप्त्वा महातपाः
जनयत्पावकं घोरं पितॄणां स प्रजाः सृजन्
daśa varṣasahasrāṇi tapastaptvā mahātapāḥ
janayatpāvakaṃ ghoraṃ pitṝṇāṃ sa prajāḥ sṛjan
- 7
बृहद्रथंतरं मूर्ध्नो वक्त्राच्च तरसाहरौ
शिवं नाभ्यां बलाद् इन्द्रं वाय्वग्नी प्राणतो ऽसृजत्
bṛhadrathaṃtaraṃ mūrdhno vaktrācca tarasāharau
śivaṃ nābhyāṃ balād indraṃ vāyvagnī prāṇato 'sṛjat
- 8
बाहुभ्याम् अनुदात्तौ च विश्वे भूतानि चैव ह
एतान्सृष्ट्वा ततः पञ्च पितॄणाम् असृजत्सुतान्
bāhubhyām anudāttau ca viśve bhūtāni caiva ha
etānsṛṣṭvā tataḥ pañca pitṝṇām asṛjatsutān
- 9
बृहदूर्जस्य प्रणिधिः काश्यपस्य बृहत्तरः
भानुर् अङ्गिरसो वीरः पुत्रो वर्चस्य सौभरः
bṛhadūrjasya praṇidhiḥ kāśyapasya bṛhattaraḥ
bhānur aṅgiraso vīraḥ putro varcasya saubharaḥ
- 10
प्राणस्य चानुदात्तश्च व्याख्याताः पञ्च वंशजाः
देवान्यज्ञमुषश्चान्यान्सृजन्पञ्चदशोत्तरान्
prāṇasya cānudāttaśca vyākhyātāḥ pañca vaṃśajāḥ
devānyajñamuṣaścānyānsṛjanpañcadaśottarān
- 11
अभीमम् अतिभीमं च भीमं भीमबलाबलम्
एतान्यज्ञमुषः पञ्च देवान् अभ्यसृजत्तपः
abhīmam atibhīmaṃ ca bhīmaṃ bhīmabalābalam
etānyajñamuṣaḥ pañca devān abhyasṛjattapaḥ
- 12
सुमित्रं मित्रवन्तं च मित्रज्ञं मित्रवर्धनम्
मित्रधर्माणम् इत्येतान्देवान् अभ्यसृजत्तपः
sumitraṃ mitravantaṃ ca mitrajñaṃ mitravardhanam
mitradharmāṇam ityetāndevān abhyasṛjattapaḥ
- 13
सुरप्रवीरं वीरं च सुकेशं च सुवर्चसम्
सुराणाम् अपि हन्तारं पञ्चैतान् असृजत्तपः
surapravīraṃ vīraṃ ca sukeśaṃ ca suvarcasam
surāṇām api hantāraṃ pañcaitān asṛjattapaḥ
- 14
त्रिविधं संस्थिता ह्येते पञ्च पञ्च पृथक्पृथक्
मुष्णन्त्यत्र स्थिता ह्येते स्वर्गतो यज्ञयाजिनः
trividhaṃ saṃsthitā hyete pañca pañca pṛthakpṛthak
muṣṇantyatra sthitā hyete svargato yajñayājinaḥ
- 15
तेषाम् इष्टं हरन्त्येते निघ्नन्ति च महद्भुवि
स्पर्धया हव्यवाहानां निघ्नन्त्येते हरन्ति च
teṣām iṣṭaṃ harantyete nighnanti ca mahadbhuvi
spardhayā havyavāhānāṃ nighnantyete haranti ca
- 16
हविर्वेद्यां तदादानं कुशलैः सम्प्रवर्तितम्
तद् एते नोपसर्पन्ति यत्र चाग्निः स्थितो भवेत्
havirvedyāṃ tadādānaṃ kuśalaiḥ sampravartitam
tad ete nopasarpanti yatra cāgniḥ sthito bhavet
- 17
चितो ऽग्निर् उद्वहन्यज्ञं पक्षाभ्यां तान्प्रबाधते
मन्त्रैः प्रशमिता ह्येते नेष्टं मुष्णन्ति यज्ञियम्
cito 'gnir udvahanyajñaṃ pakṣābhyāṃ tānprabādhate
mantraiḥ praśamitā hyete neṣṭaṃ muṣṇanti yajñiyam
- 18
बृहदुक्थतपस्यैव पुत्रो भूमिम् उपाश्रितः
अग्निहोत्रे हूयमाने पृथिव्यां सद्भिर् इज्यते
bṛhadukthatapasyaiva putro bhūmim upāśritaḥ
agnihotre hūyamāne pṛthivyāṃ sadbhir ijyate
- 19
रथंतरश्च तपसः पुत्रो ऽग्निः परिपठ्यते
मित्रविन्दाय वै तस्य हविर् अध्वर्यवो विदुः
मुमुदे परमप्रीतः सह पुत्रैर्महायशाः
rathaṃtaraśca tapasaḥ putro 'gniḥ paripaṭhyate
mitravindāya vai tasya havir adhvaryavo viduḥ
mumude paramaprītaḥ saha putrairmahāyaśāḥ

