39 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
यत्तत्तदा महाब्रह्मंल्लोमशो वाक्यम् अब्रवीत्
इन्द्रस्य वचनाद् एत्य पाण्डुपुत्रं युधिष्ठिरम्
janamejaya uvāca
yattattadā mahābrahmaṃllomaśo vākyam abravīt
indrasya vacanād etya pāṇḍuputraṃ yudhiṣṭhiram
- 2
यच्चापि ते भयं तीव्रं न च कीर्तयसे क्वचित्
तच्चाप्यपहरिष्यामि सव्यसाचाविहागते
yaccāpi te bhayaṃ tīvraṃ na ca kīrtayase kvacit
taccāpyapahariṣyāmi savyasācāvihāgate
- 3
किं नु तद्विदुषां श्रेष्ठ कर्णं प्रति महद्भयम्
आसीन्न च स धर्मात्मा कथयामास कस्यचित्
kiṃ nu tadviduṣāṃ śreṣṭha karṇaṃ prati mahadbhayam
āsīnna ca sa dharmātmā kathayāmāsa kasyacit
- 4
वैशम्पायन उवाच
अहं ते राजशार्दूल कथयामि कथाम् इमाम्
पृच्छते भरतश्रेष्ठ शुश्रूषस्व गिरं मम
vaiśampāyana uvāca
ahaṃ te rājaśārdūla kathayāmi kathām imām
pṛcchate bharataśreṣṭha śuśrūṣasva giraṃ mama
- 5
द्वादशे समतिक्रान्ते वर्षे प्राप्ते त्रयोदशे
पाण्डूनां हितकृच्छक्रः कर्णं भिक्षितुम् उद्यतः
dvādaśe samatikrānte varṣe prāpte trayodaśe
pāṇḍūnāṃ hitakṛcchakraḥ karṇaṃ bhikṣitum udyataḥ
- 6
अभिप्रायम् अथो ज्ञात्वा महेन्द्रस्य विभावसुः
कुण्डलार्थे महाराज सूर्यः कर्णम् उपागमत्
abhiprāyam atho jñātvā mahendrasya vibhāvasuḥ
kuṇḍalārthe mahārāja sūryaḥ karṇam upāgamat
- 7
महार्हे शयने वीरं स्पर्ध्यास्तरणसंवृते
शयानम् अभिविश्वस्तं ब्रह्मण्यं सत्यवादिनम्
mahārhe śayane vīraṃ spardhyāstaraṇasaṃvṛte
śayānam abhiviśvastaṃ brahmaṇyaṃ satyavādinam
- 8
स्वप्नान्ते निशि राजेन्द्र दर्शयामास रश्मिवान्
कृपया परयाविष्टः पुत्रस्नेहाच्च भारत
svapnānte niśi rājendra darśayāmāsa raśmivān
kṛpayā parayāviṣṭaḥ putrasnehācca bhārata
- 9
ब्राह्मणो वेदविद्भूत्वा सूर्यो योगाद्धि रूपवान्
हितार्थम् अब्रवीत्कर्णं सान्त्वपूर्वम् इदं वचः
brāhmaṇo vedavidbhūtvā sūryo yogāddhi rūpavān
hitārtham abravītkarṇaṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ
- 10
कर्ण मद्वचनं तात शृणु सत्यभृतां वर
ब्रुवतो ऽद्य महाबाहो सौहृदात्परमं हितम्
karṇa madvacanaṃ tāta śṛṇu satyabhṛtāṃ vara
bruvato 'dya mahābāho sauhṛdātparamaṃ hitam
- 11
उपायास्यति शक्रस्त्वां पाण्डवानां हितेप्सया
ब्राह्मणच्छद्मना कर्ण कुण्डलापजिहीर्षया
upāyāsyati śakrastvāṃ pāṇḍavānāṃ hitepsayā
brāhmaṇacchadmanā karṇa kuṇḍalāpajihīrṣayā
- 12
विदितं तेन शीलं ते सर्वस्य जगतस्तथा
यथा त्वं भिक्षितः सद्भिर्ददास्येव न याचसे
viditaṃ tena śīlaṃ te sarvasya jagatastathā
yathā tvaṃ bhikṣitaḥ sadbhirdadāsyeva na yācase
- 13
त्वं हि तात ददास्येव ब्राह्मणेभ्यः प्रयाचितः
वित्तं यच्चान्यद् अप्याहुर्न प्रत्याख्यासि कर्हिचित्
tvaṃ hi tāta dadāsyeva brāhmaṇebhyaḥ prayācitaḥ
vittaṃ yaccānyad apyāhurna pratyākhyāsi karhicit
- 14
तं त्वाम् एवंविधं ज्ञात्वा स्वयं वै पाकशासनः
आगन्ता कुण्डलार्थाय कवचं चैव भिक्षितुम्
taṃ tvām evaṃvidhaṃ jñātvā svayaṃ vai pākaśāsanaḥ
āgantā kuṇḍalārthāya kavacaṃ caiva bhikṣitum
- 15
तस्मै प्रयाचमानाय न देये कुण्डले त्वया
अनुनेयः परं शक्त्या श्रेय एतद्धि ते परम्
tasmai prayācamānāya na deye kuṇḍale tvayā
anuneyaḥ paraṃ śaktyā śreya etaddhi te param
- 16
कुण्डलार्थे ब्रुवंस्तात कारणैर्बहुभिस्त्वया
अन्यैर्बहुविधैर्वित्तैः स निवार्यः पुनः पुनः
kuṇḍalārthe bruvaṃstāta kāraṇairbahubhistvayā
anyairbahuvidhairvittaiḥ sa nivāryaḥ punaḥ punaḥ
- 17
रत्नैः स्त्रीभिस्तथा भोगैर्धनैर्बहुविधैर् अपि
निदर्शनैश्च बहुभिः कुण्डलेप्सुः पुरंदरः
ratnaiḥ strībhistathā bhogairdhanairbahuvidhair api
nidarśanaiśca bahubhiḥ kuṇḍalepsuḥ puraṃdaraḥ
- 18
यदि दास्यसि कर्ण त्वं सहजे कुण्डले शुभे
आयुषः प्रक्षयं गत्वा मृत्योर्वशम् उपेष्यसि
yadi dāsyasi karṇa tvaṃ sahaje kuṇḍale śubhe
āyuṣaḥ prakṣayaṃ gatvā mṛtyorvaśam upeṣyasi
- 19
कवचेन च संयुक्तः कुण्डलाभ्यां च मानद
अवध्यस्त्वं रणे ऽरीणाम् इति विद्धि वचो मम
kavacena ca saṃyuktaḥ kuṇḍalābhyāṃ ca mānada
avadhyastvaṃ raṇe 'rīṇām iti viddhi vaco mama
- 20
अमृताद् उत्थितं ह्येतद् उभयं रत्नसम्भवम्
तस्माद्रक्ष्यं त्वया कर्ण जीवितं चेत्प्रियं तव
amṛtād utthitaṃ hyetad ubhayaṃ ratnasambhavam
tasmādrakṣyaṃ tvayā karṇa jīvitaṃ cetpriyaṃ tava
- 21
कर्ण उवाच
को माम् एवं भवान्प्राह दर्शयन्सौहृदं परम्
कामया भगवन्ब्रूहि को भवान्द्विजवेषधृक्
karṇa uvāca
ko mām evaṃ bhavānprāha darśayansauhṛdaṃ param
kāmayā bhagavanbrūhi ko bhavāndvijaveṣadhṛk
- 22
ब्राह्मण उवाच
अहं तात सहस्रांशुः सौहृदात्त्वां निदर्शये
कुरुष्वैतद्वचो मे त्वम् एतच्छ्रेयः परं हि ते
brāhmaṇa uvāca
ahaṃ tāta sahasrāṃśuḥ sauhṛdāttvāṃ nidarśaye
kuruṣvaitadvaco me tvam etacchreyaḥ paraṃ hi te
- 23
कर्ण उवाच
श्रेय एव ममात्यन्तं यस्य मे गोपतिः प्रभुः
प्रवक्ताद्य हितान्वेषी शृणु चेदं वचो मम
karṇa uvāca
śreya eva mamātyantaṃ yasya me gopatiḥ prabhuḥ
pravaktādya hitānveṣī śṛṇu cedaṃ vaco mama
- 24
प्रसादये त्वां वरदं प्रणयाच्च ब्रवीम्यहम्
न निवार्यो व्रताद् अस्माद् अहं यद्यस्मि ते प्रियः
prasādaye tvāṃ varadaṃ praṇayācca bravīmyaham
na nivāryo vratād asmād ahaṃ yadyasmi te priyaḥ
- 25
व्रतं वै मम लोको ऽयं वेत्ति कृत्स्नो विभावसो
यथाहं द्विजमुख्येभ्यो दद्यां प्राणान् अपि ध्रुवम्
vrataṃ vai mama loko 'yaṃ vetti kṛtsno vibhāvaso
yathāhaṃ dvijamukhyebhyo dadyāṃ prāṇān api dhruvam
- 26
यद्यागच्छति शक्रो मां ब्राह्मणच्छद्मनावृतः
हितार्थं पाण्डुपुत्राणां खेचरोत्तम भिक्षितुम्
yadyāgacchati śakro māṃ brāhmaṇacchadmanāvṛtaḥ
hitārthaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ khecarottama bhikṣitum
- 27
दास्यामि विबुधश्रेष्ठ कुण्डले वर्म चोत्तमम्
न मे कीर्तिः प्रणश्येत त्रिषु लोकेषु विश्रुता
dāsyāmi vibudhaśreṣṭha kuṇḍale varma cottamam
na me kīrtiḥ praṇaśyeta triṣu lokeṣu viśrutā
- 28
मद्विधस्यायशस्यं हि न युक्तं प्राणरक्षणम्
युक्तं हि यशसा युक्तं मरणं लोकसंमतम्
madvidhasyāyaśasyaṃ hi na yuktaṃ prāṇarakṣaṇam
yuktaṃ hi yaśasā yuktaṃ maraṇaṃ lokasaṃmatam
- 29
सो ऽहम् इन्द्राय दास्यामि कुण्डले सह वर्मणा
यदि मां बलवृत्रघ्नो भिक्षार्थम् उपयास्यति
so 'ham indrāya dāsyāmi kuṇḍale saha varmaṇā
yadi māṃ balavṛtraghno bhikṣārtham upayāsyati
- 30
हितार्थं पाण्डुपुत्राणां कुण्डले मे प्रयाचितुम्
तन्मे कीर्तिकरं लोके तस्याकीर्तिर्भविष्यति
hitārthaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ kuṇḍale me prayācitum
tanme kīrtikaraṃ loke tasyākīrtirbhaviṣyati

