16 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
दुर्योधनं मोचयित्वा पाण्डुपुत्रा महाबलाः
किम् अकार्षुर्वने तस्मिंस्तन्ममाख्यातुम् अर्हसि
janamejaya uvāca
duryodhanaṃ mocayitvā pāṇḍuputrā mahābalāḥ
kim akārṣurvane tasmiṃstanmamākhyātum arhasi
- 2
वैशम्पायन उवाच
ततः शयानं कौन्तेयं रात्रौ द्वैतवने मृगाः
स्वप्नान्ते दर्शयामासुर्बाष्पकण्ठा युधिष्ठिरम्
vaiśampāyana uvāca
tataḥ śayānaṃ kaunteyaṃ rātrau dvaitavane mṛgāḥ
svapnānte darśayāmāsurbāṣpakaṇṭhā yudhiṣṭhiram
- 3
तान् अब्रवीत्स राजेन्द्रो वेपमानान्कृताञ्जलीन्
ब्रूत यद्वक्तुकामाः स्थ के भवन्तः किम् इष्यते
tān abravītsa rājendro vepamānānkṛtāñjalīn
brūta yadvaktukāmāḥ stha ke bhavantaḥ kim iṣyate
- 4
एवम् उक्ताः पाण्डवेन कौन्तेयेन यशस्विना
प्रत्यब्रुवन्मृगास्तत्र हतशेषा युधिष्ठिरम्
evam uktāḥ pāṇḍavena kaunteyena yaśasvinā
pratyabruvanmṛgāstatra hataśeṣā yudhiṣṭhiram
- 5
वयं मृगा द्वैतवने हतशिष्टाः स्म भारत
नोत्सीदेम महाराज क्रियतां वासपर्ययः
vayaṃ mṛgā dvaitavane hataśiṣṭāḥ sma bhārata
notsīdema mahārāja kriyatāṃ vāsaparyayaḥ
- 6
भवन्तो भ्रातरः शूराः सर्व एवास्त्रकोविदाः
कुलान्यल्पावशिष्टानि कृतवन्तो वनौकसाम्
bhavanto bhrātaraḥ śūrāḥ sarva evāstrakovidāḥ
kulānyalpāvaśiṣṭāni kṛtavanto vanaukasām
- 7
बीजभूता वयं केचिद् अवशिष्टा महामते
विवर्धेमहि राजेन्द्र प्रसादात्ते युधिष्ठिर
bījabhūtā vayaṃ kecid avaśiṣṭā mahāmate
vivardhemahi rājendra prasādātte yudhiṣṭhira
- 8
तान्वेपमानान्वित्रस्तान्बीजमात्रावशेषितान्
मृगान्दृष्ट्वा सुदुःखार्तो धर्मराजो युधिष्ठिरः
tānvepamānānvitrastānbījamātrāvaśeṣitān
mṛgāndṛṣṭvā suduḥkhārto dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
- 9
तांस्तथेत्यब्रवीद्राजा सर्वभूतहिते रतः
तथ्यं भवन्तो ब्रुवते करिष्यामि च तत्तथा
tāṃstathetyabravīdrājā sarvabhūtahite rataḥ
tathyaṃ bhavanto bruvate kariṣyāmi ca tattathā
- 10
इत्येवं प्रतिबुद्धः स रात्र्यन्ते राजसत्तमः
अब्रवीत्सहितान्भ्रातॄन्दयापन्नो मृगान्प्रति
ityevaṃ pratibuddhaḥ sa rātryante rājasattamaḥ
abravītsahitānbhrātṝndayāpanno mṛgānprati
- 11
उक्तो रात्रौ मृगैर् अस्मि स्वप्नान्ते हतशेषितैः
तनुभूताः स्म भद्रं ते दया नः क्रियताम् इति
ukto rātrau mṛgair asmi svapnānte hataśeṣitaiḥ
tanubhūtāḥ sma bhadraṃ te dayā naḥ kriyatām iti
- 12
ते सत्यम् आहुः कर्तव्या दयास्माभिर्वनौकसाम्
साष्टमासं हि नो वर्षं यद् एनान् उपयुञ्ज्महे
te satyam āhuḥ kartavyā dayāsmābhirvanaukasām
sāṣṭamāsaṃ hi no varṣaṃ yad enān upayuñjmahe
- 13
पुनर्बहुमृगं रम्यं काम्यकं काननोत्तमम्
मरुभूमेः शिरः ख्यातं तृणबिन्दुसरः प्रति
तत्रेमा वसतीः शिष्टा विहरन्तो रमेमहि
punarbahumṛgaṃ ramyaṃ kāmyakaṃ kānanottamam
marubhūmeḥ śiraḥ khyātaṃ tṛṇabindusaraḥ prati
tatremā vasatīḥ śiṣṭā viharanto ramemahi
- 14
ततस्ते पाण्डवाः शीघ्रं प्रययुर्धर्मकोविदाः
ब्राह्मणैः सहिता राजन्ये च तत्र सहोषिताः
इन्द्रसेनादिभिश्चैव प्रेष्यैर् अनुगतास्तदा
tataste pāṇḍavāḥ śīghraṃ prayayurdharmakovidāḥ
brāhmaṇaiḥ sahitā rājanye ca tatra sahoṣitāḥ
indrasenādibhiścaiva preṣyair anugatāstadā
- 15
ते यात्वानुसृतैर्मार्गैः स्वन्नैः शुचिजलान्वितैः
ददृशुः काम्यकं पुण्यम् आश्रमं तापसायुतम्
te yātvānusṛtairmārgaiḥ svannaiḥ śucijalānvitaiḥ
dadṛśuḥ kāmyakaṃ puṇyam āśramaṃ tāpasāyutam
- 16
विविशुस्ते स्म कौरव्या वृता विप्रर्षभैस्तदा
तद्वनं भरतश्रेष्ठाः स्वर्गं सुकृतिनो यथा
viviśuste sma kauravyā vṛtā viprarṣabhaistadā
tadvanaṃ bharataśreṣṭhāḥ svargaṃ sukṛtino yathā

