21 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
ते शूरास्ततधन्वानस्तूणवन्तः समार्गणाः
बद्धगोधाङ्गुलित्राणाः खड्गवन्तो ऽमितौजसः
vaiśampāyana uvāca
te śūrāstatadhanvānastūṇavantaḥ samārgaṇāḥ
baddhagodhāṅgulitrāṇāḥ khaḍgavanto 'mitaujasaḥ
- 2
परिगृह्य द्विजश्रेष्ठाञ्श्रेष्ठाः सर्वधनुष्मताम्
पाञ्चालीसहिता राजन्प्रययुर्गन्धमादनम्
parigṛhya dvijaśreṣṭhāñśreṣṭhāḥ sarvadhanuṣmatām
pāñcālīsahitā rājanprayayurgandhamādanam
- 3
सरांसि सरितश्चैव पर्वतांश्च वनानि च
वृक्षांश्च बहुलच्छायान्ददृशुर्गिरिमूर्धनि
नित्यपुष्पफलान्देशान्देवर्षिगणसेवितान्
sarāṃsi saritaścaiva parvatāṃśca vanāni ca
vṛkṣāṃśca bahulacchāyāndadṛśurgirimūrdhani
nityapuṣpaphalāndeśāndevarṣigaṇasevitān
- 4
आत्मन्यात्मानम् आधाय वीरा मूलफलाशनाः
चेरुर् उच्चावचाकारान्देशान्विषमसंकटान्
पश्यन्तो मृगजातानि बहूनि विविधानि च
ātmanyātmānam ādhāya vīrā mūlaphalāśanāḥ
cerur uccāvacākārāndeśānviṣamasaṃkaṭān
paśyanto mṛgajātāni bahūni vividhāni ca
- 5
ऋषिसिद्धामरयुतं गन्धर्वाप्सरसां प्रियम्
विविशुस्ते महात्मानः किंनराचरितं गिरिम्
ṛṣisiddhāmarayutaṃ gandharvāpsarasāṃ priyam
viviśuste mahātmānaḥ kiṃnarācaritaṃ girim
- 6
प्रविशत्स्वथ वीरेषु पर्वतं गन्धमादनम्
चण्डवातं महद्वर्षं प्रादुरासीद्विशां पते
praviśatsvatha vīreṣu parvataṃ gandhamādanam
caṇḍavātaṃ mahadvarṣaṃ prādurāsīdviśāṃ pate
- 7
ततो रेणुः समुद्भूतः सपत्त्रबहुलो महान्
पृथिवीं चान्तरिक्षं च द्यां चैव तमसावृणोत्
tato reṇuḥ samudbhūtaḥ sapattrabahulo mahān
pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca dyāṃ caiva tamasāvṛṇot
- 8
न स्म प्रज्ञायते किंचिद् आवृते व्योम्नि रेणुना
न चापि शेकुस्ते कर्तुम् अन्योन्यस्याभिभाषणम्
na sma prajñāyate kiṃcid āvṛte vyomni reṇunā
na cāpi śekuste kartum anyonyasyābhibhāṣaṇam
- 9
न चापश्यन्त ते ऽन्योन्यं तमसा हतचक्षुषः
आकृष्यमाणा वातेन साश्मचूर्णेन भारत
na cāpaśyanta te 'nyonyaṃ tamasā hatacakṣuṣaḥ
ākṛṣyamāṇā vātena sāśmacūrṇena bhārata
- 10
द्रुमाणां वातभग्नानां पततां भूतले भृशम्
अन्येषां च महीजानां शब्दः समभवन्महान्
drumāṇāṃ vātabhagnānāṃ patatāṃ bhūtale bhṛśam
anyeṣāṃ ca mahījānāṃ śabdaḥ samabhavanmahān
- 11
द्यौः स्वित्पतति किं भूमौ दीर्यन्ते पर्वता नु किम्
इति ते मेनिरे सर्वे पवनेन विमोहिताः
dyauḥ svitpatati kiṃ bhūmau dīryante parvatā nu kim
iti te menire sarve pavanena vimohitāḥ
- 12
ते यथानन्तरान्वृक्षान्वल्मीकान्विषमाणि च
पाणिभिः परिमार्गन्तो भीता वायोर्निलिल्यिरे
te yathānantarānvṛkṣānvalmīkānviṣamāṇi ca
pāṇibhiḥ parimārganto bhītā vāyornililyire
- 13
ततः कार्मुकम् उद्यम्य भीमसेनो महाबलः
कृष्णाम् आदाय संगत्या तस्थावाश्रित्य पादपम्
tataḥ kārmukam udyamya bhīmaseno mahābalaḥ
kṛṣṇām ādāya saṃgatyā tasthāvāśritya pādapam
- 14
धर्मराजश्च धौम्यश्च निलिल्याते महावने
अग्निहोत्राण्युपादाय सहदेवस्तु पर्वते
dharmarājaśca dhaumyaśca nililyāte mahāvane
agnihotrāṇyupādāya sahadevastu parvate
- 15
नकुलो ब्राह्मणाश्चान्ये लोमशश्च महातपाः
वृक्षान् आसाद्य संत्रस्तास्तत्र तत्र निलिल्यिरे
nakulo brāhmaṇāścānye lomaśaśca mahātapāḥ
vṛkṣān āsādya saṃtrastāstatra tatra nililyire
- 16
मन्दीभूते च पवने तस्मिन्रजसि शाम्यति
महद्भिः पृषतैस्तूर्णं वर्षम् अभ्याजगाम ह
mandībhūte ca pavane tasminrajasi śāmyati
mahadbhiḥ pṛṣataistūrṇaṃ varṣam abhyājagāma ha
- 17
ततो ऽश्मसहिता धाराः संवृण्वन्त्यः समन्ततः
प्रपेतुर् अनिशं तत्र शीघ्रवातसमीरिताः
tato 'śmasahitā dhārāḥ saṃvṛṇvantyaḥ samantataḥ
prapetur aniśaṃ tatra śīghravātasamīritāḥ
- 18
ततः सागरगा आपः कीर्यमाणाः समन्ततः
प्रादुरासन्सकलुषाः फेनवत्यो विशां पते
tataḥ sāgaragā āpaḥ kīryamāṇāḥ samantataḥ
prādurāsansakaluṣāḥ phenavatyo viśāṃ pate
- 19
वहन्त्यो वारि बहुलं फेनोडुपपरिप्लुतम्
परिसस्रुर्महाशब्दाः प्रकर्षन्त्यो महीरुहान्
vahantyo vāri bahulaṃ phenoḍupapariplutam
parisasrurmahāśabdāḥ prakarṣantyo mahīruhān
- 20
तस्मिन्न् उपरते वर्षे वाते च समतां गते
गते ह्यम्भसि निम्नानि प्रादुर्भूते दिवाकरे
tasminn uparate varṣe vāte ca samatāṃ gate
gate hyambhasi nimnāni prādurbhūte divākare
- 21
निर्जग्मुस्ते शनैः सर्वे समाजग्मुश्च भारत
प्रतस्थुश्च पुनर्वीराः पर्वतं गन्धमादनम्
nirjagmuste śanaiḥ sarve samājagmuśca bhārata
pratasthuśca punarvīrāḥ parvataṃ gandhamādanam

