22 shlokas
- 1
लोमश उवाच
अस्मिन्किल स्वयं राजन्निष्टवान्वै प्रजापतिः
सत्त्रम् इष्टीकृतं नाम पुरा वर्षसहस्रिकम्
lomaśa uvāca
asminkila svayaṃ rājanniṣṭavānvai prajāpatiḥ
sattram iṣṭīkṛtaṃ nāma purā varṣasahasrikam
- 2
अम्बरीषश्च नाभाग इष्टवान्यमुनाम् अनु
यज्ञैश्च तपसा चैव परां सिद्धिम् अवाप सः
ambarīṣaśca nābhāga iṣṭavānyamunām anu
yajñaiśca tapasā caiva parāṃ siddhim avāpa saḥ
- 3
देशो नाहुषयज्ञानाम् अयं पुण्यतमो नृप
यत्रेष्ट्वा दश पद्मानि सदस्येभ्यो निसृष्टवान्
deśo nāhuṣayajñānām ayaṃ puṇyatamo nṛpa
yatreṣṭvā daśa padmāni sadasyebhyo nisṛṣṭavān
- 4
सार्वभौमस्य कौन्तेय ययातेर् अमितौजसः
स्पर्धमानस्य शक्रेण पश्येदं यज्ञवास्त्विह
sārvabhaumasya kaunteya yayāter amitaujasaḥ
spardhamānasya śakreṇa paśyedaṃ yajñavāstviha
- 5
पश्य नानाविधाकारैर् अग्निभिर्निचितां महीम्
मज्जन्तीम् इव चाक्रान्तां ययातेर्यज्ञकर्मभिः
paśya nānāvidhākārair agnibhirnicitāṃ mahīm
majjantīm iva cākrāntāṃ yayāteryajñakarmabhiḥ
- 6
एषा शम्येकपत्त्रा सा शरकं चैतद् उत्तमम्
पश्य रामह्रदान् एतान्पश्य नारायणाश्रमम्
eṣā śamyekapattrā sā śarakaṃ caitad uttamam
paśya rāmahradān etānpaśya nārāyaṇāśramam
- 7
एतद् आर्चीकपुत्रस्य योगैर्विचरतो महीम्
अपसर्पणं महीपाल रौप्यायाम् अमितौजसः
etad ārcīkaputrasya yogairvicarato mahīm
apasarpaṇaṃ mahīpāla raupyāyām amitaujasaḥ
- 8
अत्रानुवंशं पठतः शृणु मे कुरुनन्दन
उलूखलैर् आभरणैः पिशाची यद् अभाषत
atrānuvaṃśaṃ paṭhataḥ śṛṇu me kurunandana
ulūkhalair ābharaṇaiḥ piśācī yad abhāṣata
- 9
युगंधरे दधि प्राश्य उषित्वा चाच्युतस्थले
तद्वद्भूतिलये स्नात्वा सपुत्रा वस्तुम् इच्छसि
yugaṃdhare dadhi prāśya uṣitvā cācyutasthale
tadvadbhūtilaye snātvā saputrā vastum icchasi
- 10
एकरात्रम् उषित्वेह द्वितीयं यदि वत्स्यसि
एतद्वै ते दिवा वृत्तं रात्रौ वृत्तम् अतो ऽन्यथा
ekarātram uṣitveha dvitīyaṃ yadi vatsyasi
etadvai te divā vṛttaṃ rātrau vṛttam ato 'nyathā
- 11
अत्राद्याहो निवत्स्यामः क्षपां भरतसत्तम
द्वारम् एतद्धि कौन्तेय कुरुक्षेत्रस्य भारत
atrādyāho nivatsyāmaḥ kṣapāṃ bharatasattama
dvāram etaddhi kaunteya kurukṣetrasya bhārata
- 12
अत्रैव नाहुषो राजा राजन्क्रतुभिर् इष्टवान्
ययातिर्बहुरत्नाढ्यैर्यत्रेन्द्रो मुदम् अभ्यगात्
atraiva nāhuṣo rājā rājankratubhir iṣṭavān
yayātirbahuratnāḍhyairyatrendro mudam abhyagāt
- 13
एतत्प्लक्षावतरणं यमुनातीर्थम् उच्यते
एतद्वै नाकपृष्ठस्य द्वारम् आहुर्मनीषिणः
etatplakṣāvataraṇaṃ yamunātīrtham ucyate
etadvai nākapṛṣṭhasya dvāram āhurmanīṣiṇaḥ
- 14
अत्र सारस्वतैर्यज्ञैर् ईजानाः परमर्षयः
यूपोलूखलिनस्तात गच्छन्त्यवभृथाप्लवम्
atra sārasvatairyajñair ījānāḥ paramarṣayaḥ
yūpolūkhalinastāta gacchantyavabhṛthāplavam
- 15
अत्रैव भरतो राजा मेध्यम् अश्वम् अवासृजत्
असकृत्कृष्णसारङ्गं धर्मेणावाप्य मेदिनीम्
atraiva bharato rājā medhyam aśvam avāsṛjat
asakṛtkṛṣṇasāraṅgaṃ dharmeṇāvāpya medinīm
- 16
अत्रैव पुरुषव्याघ्र मरुत्तः सत्त्रम् उत्तमम्
आस्ते देवर्षिमुख्येन संवर्तेनाभिपालितः
atraiva puruṣavyāghra maruttaḥ sattram uttamam
āste devarṣimukhyena saṃvartenābhipālitaḥ
- 17
अत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र सर्वांल्लोकान्प्रपश्यति
पूयते दुष्कृताच्चैव समुपस्पृश्य भारत
atropaspṛśya rājendra sarvāṃllokānprapaśyati
pūyate duṣkṛtāccaiva samupaspṛśya bhārata
- 18
वैशम्पायन उवाच
तत्र सभ्रातृकः स्नात्वा स्तूयमानो महर्षिभिः
लोमशं पाण्डवश्रेष्ठ इदं वचनम् अब्रवीत्
vaiśampāyana uvāca
tatra sabhrātṛkaḥ snātvā stūyamāno maharṣibhiḥ
lomaśaṃ pāṇḍavaśreṣṭha idaṃ vacanam abravīt
- 19
सर्वांल्लोकान्प्रपश्यामि तपसा सत्यविक्रम
इहस्थः पाण्डवश्रेष्ठं पश्यामि श्वेतवाहनम्
sarvāṃllokānprapaśyāmi tapasā satyavikrama
ihasthaḥ pāṇḍavaśreṣṭhaṃ paśyāmi śvetavāhanam
- 20
लोमश उवाच
एवम् एतन्महाबाहो पश्यन्ति परमर्षयः
सरस्वतीम् इमां पुण्यां पश्यैकशरणावृताम्
lomaśa uvāca
evam etanmahābāho paśyanti paramarṣayaḥ
sarasvatīm imāṃ puṇyāṃ paśyaikaśaraṇāvṛtām
- 21
यत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ धूतपाप्मा भविष्यति
इह सारस्वतैर्यज्ञैर् इष्टवन्तः सुरर्षयः
ऋषयश्चैव कौन्तेय तथा राजर्षयो ऽपि च
yatra snātvā naraśreṣṭha dhūtapāpmā bhaviṣyati
iha sārasvatairyajñair iṣṭavantaḥ surarṣayaḥ
ṛṣayaścaiva kaunteya tathā rājarṣayo 'pi ca
- 22
वेदी प्रजापतेर् एषा समन्तात्पञ्चयोजना
कुरोर्वै यज्ञशीलस्य क्षेत्रम् एतन्महात्मनः
vedī prajāpater eṣā samantātpañcayojanā
kurorvai yajñaśīlasya kṣetram etanmahātmanaḥ

