21 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
कथं नागायुतप्राणो भीमसेनो महाबलः
भयम् आहारयत्तीव्रं तस्माद् अजगरान्मुने
janamejaya uvāca
kathaṃ nāgāyutaprāṇo bhīmaseno mahābalaḥ
bhayam āhārayattīvraṃ tasmād ajagarānmune
- 2
पौलस्त्यं य आह्वयद्युद्धे धनदं बलदर्पितः
नलिन्यां कदनं कृत्वा वराणां यक्षरक्षसाम्
paulastyaṃ ya āhvayadyuddhe dhanadaṃ baladarpitaḥ
nalinyāṃ kadanaṃ kṛtvā varāṇāṃ yakṣarakṣasām
- 3
तं शंससि भयाविष्टम् आपन्नम् अरिकर्षणम्
एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे
taṃ śaṃsasi bhayāviṣṭam āpannam arikarṣaṇam
etad icchāmyahaṃ śrotuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me
- 4
वैशम्पायन उवाच
बह्वाश्चर्ये वने तेषां वसताम् उग्रधन्विनाम्
प्राप्तानाम् आश्रमाद्राजन्राजर्षेर्वृषपर्वणः
vaiśampāyana uvāca
bahvāścarye vane teṣāṃ vasatām ugradhanvinām
prāptānām āśramādrājanrājarṣervṛṣaparvaṇaḥ
- 5
यदृच्छया धनुष्पाणिर्बद्धखड्गो वृकोदरः
ददर्श तद्वनं रम्यं देवगन्धर्वसेवितम्
yadṛcchayā dhanuṣpāṇirbaddhakhaḍgo vṛkodaraḥ
dadarśa tadvanaṃ ramyaṃ devagandharvasevitam
- 6
स ददर्श शुभान्देशान्गिरेर्हिमवतस्तदा
देवर्षिसिद्धचरितान् अप्सरोगणसेवितान्
sa dadarśa śubhāndeśāngirerhimavatastadā
devarṣisiddhacaritān apsarogaṇasevitān
- 7
चकोरैश्चक्रवाकैश्च पक्षिभिर्जीवजीवकैः
कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च तत्र तत्र विनादितान्
cakoraiścakravākaiśca pakṣibhirjīvajīvakaiḥ
kokilairbhṛṅgarājaiśca tatra tatra vināditān
- 8
नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैर्हिमसंस्पर्शकोमलैः
उपेतान्बहुलच्छायैर्मनोनयननन्दनैः
nityapuṣpaphalairvṛkṣairhimasaṃsparśakomalaiḥ
upetānbahulacchāyairmanonayananandanaiḥ
- 9
स संपश्यन्गिरिनदीर्वैडूर्यमणिसंनिभैः
सलिलैर्हिमसंस्पर्शैर्हंसकारण्डवायुतैः
sa saṃpaśyangirinadīrvaiḍūryamaṇisaṃnibhaiḥ
salilairhimasaṃsparśairhaṃsakāraṇḍavāyutaiḥ
- 10
वनानि देवदारूणां मेघानाम् इव वागुराः
हरिचन्दनमिश्राणि तुङ्गकालीयकान्यपि
vanāni devadārūṇāṃ meghānām iva vāgurāḥ
haricandanamiśrāṇi tuṅgakālīyakānyapi
- 11
मृगयां परिधावन्स समेषु मरुधन्वसु
विध्यन्मृगाञ्शरैः शुद्धैश्चचार सुमहाबलः
mṛgayāṃ paridhāvansa sameṣu marudhanvasu
vidhyanmṛgāñśaraiḥ śuddhaiścacāra sumahābalaḥ
- 12
स ददर्श महाकायं भुजंगं लोमहर्षणम्
गिरिदुर्गे समापन्नं कायेनावृत्य कन्दरम्
sa dadarśa mahākāyaṃ bhujaṃgaṃ lomaharṣaṇam
giridurge samāpannaṃ kāyenāvṛtya kandaram
- 13
पर्वताभोगवर्ष्माणं भोगैश्चन्द्रार्कमण्डलैः
चित्राङ्गम् अजिनैश्चित्रैर्हरिद्रासदृशच्छविम्
parvatābhogavarṣmāṇaṃ bhogaiścandrārkamaṇḍalaiḥ
citrāṅgam ajinaiścitrairharidrāsadṛśacchavim
- 14
गुहाकारेण वक्त्रेण चतुर्दंष्ट्रेण राजता
दीप्ताक्षेणातिताम्रेण लिहन्तं सृक्किणी मुहुः
guhākāreṇa vaktreṇa caturdaṃṣṭreṇa rājatā
dīptākṣeṇātitāmreṇa lihantaṃ sṛkkiṇī muhuḥ
- 15
त्रासनं सर्वभूतानां कालान्तकयमोपमम्
निःश्वासक्ष्वेडनादेन भर्त्सयन्तम् इव स्थितम्
trāsanaṃ sarvabhūtānāṃ kālāntakayamopamam
niḥśvāsakṣveḍanādena bhartsayantam iva sthitam
- 16
स भीमं सहसाभ्येत्य पृदाकुः क्षुधितो भृशम्
जग्राहाजगरो ग्राहो भुजयोर् उभयोर्बलात्
sa bhīmaṃ sahasābhyetya pṛdākuḥ kṣudhito bhṛśam
jagrāhājagaro grāho bhujayor ubhayorbalāt
- 17
तेन संस्पृष्टमात्रस्य भीमसेनस्य वै तदा
संज्ञा मुमोह सहसा वरदानेन तस्य ह
tena saṃspṛṣṭamātrasya bhīmasenasya vai tadā
saṃjñā mumoha sahasā varadānena tasya ha
- 18
दश नागसहस्राणि धारयन्ति हि यद्बलम्
तद्बलं भीमसेनस्य भुजयोर् असमं परैः
daśa nāgasahasrāṇi dhārayanti hi yadbalam
tadbalaṃ bhīmasenasya bhujayor asamaṃ paraiḥ
- 19
स तेजस्वी तथा तेन भुजगेन वशीकृतः
विस्फुरञ्शनकैर्भीमो न शशाक विचेष्टितुम्
sa tejasvī tathā tena bhujagena vaśīkṛtaḥ
visphurañśanakairbhīmo na śaśāka viceṣṭitum
- 20
नागायुतसमप्राणः सिंहस्कन्धो महाभुजः
गृहीतो व्यजहात्सत्त्वं वरदानेन मोहितः
nāgāyutasamaprāṇaḥ siṃhaskandho mahābhujaḥ
gṛhīto vyajahātsattvaṃ varadānena mohitaḥ
- 21
स हि प्रयत्नम् अकरोत्तीव्रम् आत्मविमोक्षणे
न चैनम् अशकद्वीरः कथंचित्प्रतिबाधितुम्
sa hi prayatnam akarottīvram ātmavimokṣaṇe
na cainam aśakadvīraḥ kathaṃcitpratibādhitum

