27 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
सरोषरागोपहतेन वल्गुना सरागनेत्रेण नतोन्नतभ्रुवा
मुखेन विस्फूर्य सुवीरराष्ट्रपं ततो ऽब्रवीत्तं द्रुपदात्मजा पुनः
vaiśampāyana uvāca
saroṣarāgopahatena valgunā sarāganetreṇa natonnatabhruvā
mukhena visphūrya suvīrarāṣṭrapaṃ tato 'bravīttaṃ drupadātmajā punaḥ
- 2
यशस्विनस्तीक्ष्णविषान्महारथान् अधिक्षिपन्मूढ न लज्जसे कथम्
महेन्द्रकल्पान्निरतान्स्वकर्मसु स्थितान्समूहेष्वपि यक्षरक्षसाम्
yaśasvinastīkṣṇaviṣānmahārathān adhikṣipanmūḍha na lajjase katham
mahendrakalpānniratānsvakarmasu sthitānsamūheṣvapi yakṣarakṣasām
- 3
न किंचिद् ईड्यं प्रवदन्ति पापं वनेचरं वा गृहमेधिनं वा
तपस्विनं संपरिपूर्णविद्यं भषन्ति हैवं श्वनराः सुवीर
na kiṃcid īḍyaṃ pravadanti pāpaṃ vanecaraṃ vā gṛhamedhinaṃ vā
tapasvinaṃ saṃparipūrṇavidyaṃ bhaṣanti haivaṃ śvanarāḥ suvīra
- 4
अहं तु मन्ये तव नास्ति कश्चिद् एतादृशे क्षत्रियसंनिवेशे
यस्त्वाद्य पातालमुखे पतन्तं पाणौ गृहीत्वा प्रतिसंहरेत
ahaṃ tu manye tava nāsti kaścid etādṛśe kṣatriyasaṃniveśe
yastvādya pātālamukhe patantaṃ pāṇau gṛhītvā pratisaṃhareta
- 5
नागं प्रभिन्नं गिरिकूटकल्पम् उपत्यकां हैमवतीं चरन्तम्
दण्डीव यूथाद् अपसेधसे त्वं यो जेतुम् आशंससि धर्मराजम्
nāgaṃ prabhinnaṃ girikūṭakalpam upatyakāṃ haimavatīṃ carantam
daṇḍīva yūthād apasedhase tvaṃ yo jetum āśaṃsasi dharmarājam
- 6
बाल्यात्प्रसुप्तस्य महाबलस्य सिंहस्य पक्ष्माणि मुखाल्लुनासि
पदा समाहत्य पलायमानः क्रुद्धं यदा द्रक्ष्यसि भीमसेनम्
bālyātprasuptasya mahābalasya siṃhasya pakṣmāṇi mukhāllunāsi
padā samāhatya palāyamānaḥ kruddhaṃ yadā drakṣyasi bhīmasenam
- 7
महाबलं घोरतरं प्रवृद्धं जातं हरिं पर्वतकन्दरेषु
प्रसुप्तम् उग्रं प्रपदेन हंसि यः क्रुद्धम् आसेत्स्यसि जिष्णुम् उग्रम्
mahābalaṃ ghorataraṃ pravṛddhaṃ jātaṃ hariṃ parvatakandareṣu
prasuptam ugraṃ prapadena haṃsi yaḥ kruddham āsetsyasi jiṣṇum ugram
- 8
कृष्णोरगौ तीक्ष्णविषौ द्विजिह्वौ मत्तः पदाक्रामसि पुच्छदेशे
यः पाण्डवाभ्यां पुरुषोत्तमाभ्यां जघन्यजाभ्यां प्रयुयुत्ससे त्वम्
kṛṣṇoragau tīkṣṇaviṣau dvijihvau mattaḥ padākrāmasi pucchadeśe
yaḥ pāṇḍavābhyāṃ puruṣottamābhyāṃ jaghanyajābhyāṃ prayuyutsase tvam
- 9
यथा च वेणुः कदली नलो वा फलन्त्यभावाय न भूतये ऽऽत्मनः
तथैव मां तैः परिरक्ष्यमाणाम् आदास्यसे कर्कटकीव गर्भम्
yathā ca veṇuḥ kadalī nalo vā phalantyabhāvāya na bhūtaye ''tmanaḥ
tathaiva māṃ taiḥ parirakṣyamāṇām ādāsyase karkaṭakīva garbham
- 10
जयद्रथ उवाच
जानामि कृष्णे विदितं ममैतद्यथाविधास्ते नरदेवपुत्राः
न त्वेवम् एतेन विभीषणेन शक्या वयं त्रासयितुं त्वयाद्य
jayadratha uvāca
jānāmi kṛṣṇe viditaṃ mamaitadyathāvidhāste naradevaputrāḥ
na tvevam etena vibhīṣaṇena śakyā vayaṃ trāsayituṃ tvayādya
- 11
वयं पुनः सप्तदशेषु कृष्णे कुलेषु सर्वे ऽनवमेषु जाताः
षड्भ्यो गुणेभ्यो ऽभ्यधिका विहीनान्मन्यामहे द्रौपदि पाण्डुपुत्रान्
vayaṃ punaḥ saptadaśeṣu kṛṣṇe kuleṣu sarve 'navameṣu jātāḥ
ṣaḍbhyo guṇebhyo 'bhyadhikā vihīnānmanyāmahe draupadi pāṇḍuputrān
- 12
सा क्षिप्रम् आतिष्ठ गजं रथं वा न वाक्यमात्रेण वयं हि शक्याः
आशंस वा त्वं कृपणं वदन्ती सौवीरराजस्य पुनः प्रसादम्
sā kṣipram ātiṣṭha gajaṃ rathaṃ vā na vākyamātreṇa vayaṃ hi śakyāḥ
āśaṃsa vā tvaṃ kṛpaṇaṃ vadantī sauvīrarājasya punaḥ prasādam
- 13
द्रौपद्युवाच
महाबला किं त्विह दुर्बलेव सौवीरराजस्य मताहम् अस्मि
याहं प्रमाथाद् इह सम्प्रतीता सौवीरराजं कृपणं वदेयम्
draupadyuvāca
mahābalā kiṃ tviha durbaleva sauvīrarājasya matāham asmi
yāhaṃ pramāthād iha sampratītā sauvīrarājaṃ kṛpaṇaṃ vadeyam
- 14
यस्या हि कृष्णौ पदवीं चरेतां समास्थितावेकरथे सहायौ
इन्द्रो ऽपि तां नापहरेत्कथंचिन्मनुष्यमात्रः कृपणः कुतो ऽन्यः
yasyā hi kṛṣṇau padavīṃ caretāṃ samāsthitāvekarathe sahāyau
indro 'pi tāṃ nāpaharetkathaṃcinmanuṣyamātraḥ kṛpaṇaḥ kuto 'nyaḥ
- 15
यदा किरीटी परवीरघाती निघ्नन्रथस्थो द्विषतां मनांसि
मदन्तरे त्वद्ध्वजिनीं प्रवेष्टा कक्षं दहन्न् अग्निर् इवोष्णगेषु
yadā kirīṭī paravīraghātī nighnanrathastho dviṣatāṃ manāṃsi
madantare tvaddhvajinīṃ praveṣṭā kakṣaṃ dahann agnir ivoṣṇageṣu
- 16
जनार्दनस्यानुगा वृष्णिवीरा महेष्वासाः केकयाश्चापि सर्वे
एते हि सर्वे मम राजपुत्राः प्रहृष्टरूपाः पदवीं चरेयुः
janārdanasyānugā vṛṣṇivīrā maheṣvāsāḥ kekayāścāpi sarve
ete hi sarve mama rājaputrāḥ prahṛṣṭarūpāḥ padavīṃ careyuḥ
- 17
मौर्वीविसृष्टाः स्तनयित्नुघोषा गाण्डीवमुक्तास्त्वतिवेगवन्तः
हस्तं समाहत्य धनंजयस्य भीमाः शब्दं घोरतरं नदन्ति
maurvīvisṛṣṭāḥ stanayitnughoṣā gāṇḍīvamuktāstvativegavantaḥ
hastaṃ samāhatya dhanaṃjayasya bhīmāḥ śabdaṃ ghorataraṃ nadanti
- 18
गाण्डीवमुक्तांश्च महाशरौघान्पतंगसंघान् इव शीघ्रवेगान्
सशङ्खघोषः सतलत्रघोषो गाण्डीवधन्वा मुहुर् उद्वमंश्च
यदा शरान् अर्पयिता तवोरसि तदा मनस्ते किम् इवाभविष्यत्
gāṇḍīvamuktāṃśca mahāśaraughānpataṃgasaṃghān iva śīghravegān
saśaṅkhaghoṣaḥ satalatraghoṣo gāṇḍīvadhanvā muhur udvamaṃśca
yadā śarān arpayitā tavorasi tadā manaste kim ivābhaviṣyat
- 19
गदाहस्तं भीमम् अभिद्रवन्तं माद्रीपुत्रौ संपतन्तौ दिशश्च
अमर्षजं क्रोधविषं वमन्तौ दृष्ट्वा चिरं तापम् उपैष्यसे ऽधम
gadāhastaṃ bhīmam abhidravantaṃ mādrīputrau saṃpatantau diśaśca
amarṣajaṃ krodhaviṣaṃ vamantau dṛṣṭvā ciraṃ tāpam upaiṣyase 'dhama
- 20
यथा चाहं नातिचरे कथंचित्पतीन्महार्हान्मनसापि जातु
तेनाद्य सत्येन वशीकृतं त्वां द्रष्टास्मि पार्थैः परिकृष्यमाणम्
yathā cāhaṃ nāticare kathaṃcitpatīnmahārhānmanasāpi jātu
tenādya satyena vaśīkṛtaṃ tvāṃ draṣṭāsmi pārthaiḥ parikṛṣyamāṇam
- 21
न सम्भ्रमं गन्तुम् अहं हि शक्ष्ये त्वया नृशंसेन विकृष्यमाणा
समागताहं हि कुरुप्रवीरैः पुनर्वनं काम्यकम् आगता च
na sambhramaṃ gantum ahaṃ hi śakṣye tvayā nṛśaṃsena vikṛṣyamāṇā
samāgatāhaṃ hi kurupravīraiḥ punarvanaṃ kāmyakam āgatā ca
- 22
वैशम्पायन उवाच
सा तान् अनुप्रेक्ष्य विशालनेत्रा जिघृक्षमाणान् अवभर्त्सयन्ती
प्रोवाच मा मा स्पृशतेति भीता धौम्यं प्रचुक्रोश पुरोहितं सा
vaiśampāyana uvāca
sā tān anuprekṣya viśālanetrā jighṛkṣamāṇān avabhartsayantī
provāca mā mā spṛśateti bhītā dhaumyaṃ pracukrośa purohitaṃ sā
- 23
जग्राह ताम् उत्तरवस्त्रदेशे जयद्रथस्तं समवाक्षिपत्सा
तया समाक्षिप्ततनुः स पापः पपात शाखीव निकृत्तमूलः
jagrāha tām uttaravastradeśe jayadrathastaṃ samavākṣipatsā
tayā samākṣiptatanuḥ sa pāpaḥ papāta śākhīva nikṛttamūlaḥ
- 24
प्रगृह्यमाणा तु महाजवेन मुहुर्विनिःश्वस्य च राजपुत्री
सा कृष्यमाणा रथम् आरुरोह धौम्यस्य पादावभिवाद्य कृष्णा
pragṛhyamāṇā tu mahājavena muhurviniḥśvasya ca rājaputrī
sā kṛṣyamāṇā ratham āruroha dhaumyasya pādāvabhivādya kṛṣṇā
- 25
धौम्य उवाच
नेयं शक्या त्वया नेतुम् अविजित्य महारथान्
धर्मं क्षत्रस्य पौराणम् अवेक्षस्व जयद्रथ
dhaumya uvāca
neyaṃ śakyā tvayā netum avijitya mahārathān
dharmaṃ kṣatrasya paurāṇam avekṣasva jayadratha
- 26
क्षुद्रं कृत्वा फलं पापं प्राप्स्यसि त्वम् असंशयम्
आसाद्य पाण्डवान्वीरान्धर्मराजपुरोगमान्
kṣudraṃ kṛtvā phalaṃ pāpaṃ prāpsyasi tvam asaṃśayam
āsādya pāṇḍavānvīrāndharmarājapurogamān
- 27
वैशम्पायन उवाच
इत्युक्त्वा ह्रियमाणां तां राजपुत्रीं यशस्विनीम्
अन्वगच्छत्तदा धौम्यः पदातिगणमध्यगः
vaiśampāyana uvāca
ityuktvā hriyamāṇāṃ tāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīm
anvagacchattadā dhaumyaḥ padātigaṇamadhyagaḥ

