29 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
अथ दुर्योधनो राजा तत्र तत्र वने वसन्
जगाम घोषान् अभितस्तत्र चक्रे निवेशनम्
vaiśampāyana uvāca
atha duryodhano rājā tatra tatra vane vasan
jagāma ghoṣān abhitastatra cakre niveśanam
- 2
रमणीये समाज्ञाते सोदके समहीरुहे
देशे सर्वगुणोपेते चक्रुर् आवसथं नराः
ramaṇīye samājñāte sodake samahīruhe
deśe sarvaguṇopete cakrur āvasathaṃ narāḥ
- 3
तथैव तत्समीपस्थान्पृथगावसथान्बहून्
कर्णस्य शकुनेश्चैव भ्रातॄणां चैव सर्वशः
tathaiva tatsamīpasthānpṛthagāvasathānbahūn
karṇasya śakuneścaiva bhrātṝṇāṃ caiva sarvaśaḥ
- 4
ददर्श स तदा गावः शतशो ऽथ सहस्रशः
अङ्कैर्लक्षैश्च ताः सर्वा लक्षयामास पार्थिवः
dadarśa sa tadā gāvaḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ
aṅkairlakṣaiśca tāḥ sarvā lakṣayāmāsa pārthivaḥ
- 5
अङ्कयामास वत्सांश्च जज्ञे चोपसृतास्त्वपि
बालवत्साश्च या गावः कालयामास ता अपि
aṅkayāmāsa vatsāṃśca jajñe copasṛtāstvapi
bālavatsāśca yā gāvaḥ kālayāmāsa tā api
- 6
अथ स स्मारणं कृत्वा लक्षयित्वा त्रिहायनान्
वृतो गोपालकैः प्रीतो व्यहरत्कुरुनन्दनः
atha sa smāraṇaṃ kṛtvā lakṣayitvā trihāyanān
vṛto gopālakaiḥ prīto vyaharatkurunandanaḥ
- 7
स च पौरजनः सर्वः सैनिकाश्च सहस्रशः
यथोपजोषं चिक्रीडुर्वने तस्मिन्यथामराः
sa ca paurajanaḥ sarvaḥ sainikāśca sahasraśaḥ
yathopajoṣaṃ cikrīḍurvane tasminyathāmarāḥ
- 8
ततो गोपाः प्रगातारः कुशला नृत्तवादिते
धार्तराष्ट्रम् उपातिष्ठन्कन्याश्चैव स्वलंकृताः
tato gopāḥ pragātāraḥ kuśalā nṛttavādite
dhārtarāṣṭram upātiṣṭhankanyāścaiva svalaṃkṛtāḥ
- 9
स स्त्रीगणवृतो राजा प्रहृष्टः प्रददौ वसु
तेभ्यो यथार्हम् अन्नानि पानानि विविधानि च
sa strīgaṇavṛto rājā prahṛṣṭaḥ pradadau vasu
tebhyo yathārham annāni pānāni vividhāni ca
- 10
ततस्ते सहिताः सर्वे तरक्षून्महिषान्मृगान्
गवयर्क्षवराहांश्च समन्तात्पर्यकालयन्
tataste sahitāḥ sarve tarakṣūnmahiṣānmṛgān
gavayarkṣavarāhāṃśca samantātparyakālayan
- 11
स ताञ्शरैर्विनिर्भिन्दन्गजान्बध्नन्महावने
रमणीयेषु देशेषु ग्राहयामास वै मृगान्
sa tāñśarairvinirbhindangajānbadhnanmahāvane
ramaṇīyeṣu deśeṣu grāhayāmāsa vai mṛgān
- 12
गोरसान् उपयुञ्जान उपभोगांश्च भारत
पश्यन्सुरमणीयानि पुष्पितानि वनानि च
gorasān upayuñjāna upabhogāṃśca bhārata
paśyansuramaṇīyāni puṣpitāni vanāni ca
- 13
मत्तभ्रमरजुष्टानि बर्हिणाभिरुतानि च
अगच्छद् आनुपूर्व्येण पुण्यं द्वैतवनं सरः
ऋद्ध्या परमया युक्तो महेन्द्र इव वज्रभृत्
mattabhramarajuṣṭāni barhiṇābhirutāni ca
agacchad ānupūrvyeṇa puṇyaṃ dvaitavanaṃ saraḥ
ṛddhyā paramayā yukto mahendra iva vajrabhṛt
- 14
यदृच्छया च तदहो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
ईजे राजर्षियज्ञेन सद्यस्केन विशां पते
दिव्येन विधिना राजा वन्येन कुरुसत्तमः
yadṛcchayā ca tadaho dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ
īje rājarṣiyajñena sadyaskena viśāṃ pate
divyena vidhinā rājā vanyena kurusattamaḥ
- 15
कृत्वा निवेशम् अभितः सरसस्तस्य कौरवः
द्रौपद्या सहितो धीमान्धर्मपत्न्या नराधिपः
kṛtvā niveśam abhitaḥ sarasastasya kauravaḥ
draupadyā sahito dhīmāndharmapatnyā narādhipaḥ
- 16
ततो दुर्योधनः प्रेष्यान् आदिदेश सहानुजः
आक्रीडावसथाः क्षिप्रं क्रियन्ताम् इति भारत
tato duryodhanaḥ preṣyān ādideśa sahānujaḥ
ākrīḍāvasathāḥ kṣipraṃ kriyantām iti bhārata
- 17
ते तथेत्येव कौरव्यम् उक्त्वा वचनकारिणः
चिकीर्षन्तस्तदाक्रीडाञ्जग्मुर्द्वैतवनं सरः
te tathetyeva kauravyam uktvā vacanakāriṇaḥ
cikīrṣantastadākrīḍāñjagmurdvaitavanaṃ saraḥ
- 18
सेनाग्रं धार्तराष्ट्रस्य प्राप्तं द्वैतवनं सरः
प्रविशन्तं वनद्वारि गन्धर्वाः समवारयन्
senāgraṃ dhārtarāṣṭrasya prāptaṃ dvaitavanaṃ saraḥ
praviśantaṃ vanadvāri gandharvāḥ samavārayan
- 19
तत्र गन्धर्वराजो वै पूर्वम् एव विशां पते
कुबेरभवनाद्राजन्न् आजगाम गणावृतः
tatra gandharvarājo vai pūrvam eva viśāṃ pate
kuberabhavanādrājann ājagāma gaṇāvṛtaḥ
- 20
गणैर् अप्सरसां चैव त्रिदशानां तथात्मजैः
विहारशीलः क्रीडार्थं तेन तत्संवृतं सरः
gaṇair apsarasāṃ caiva tridaśānāṃ tathātmajaiḥ
vihāraśīlaḥ krīḍārthaṃ tena tatsaṃvṛtaṃ saraḥ
- 21
तेन तत्संवृतं दृष्ट्वा ते राजपरिचारकाः
प्रतिजग्मुस्ततो राजन्यत्र दुर्योधनो नृपः
tena tatsaṃvṛtaṃ dṛṣṭvā te rājaparicārakāḥ
pratijagmustato rājanyatra duryodhano nṛpaḥ
- 22
स तु तेषां वचः श्रुत्वा सैनिकान्युद्धदुर्मदान्
प्रेषयामास कौरव्य उत्सारयत तान् इति
sa tu teṣāṃ vacaḥ śrutvā sainikānyuddhadurmadān
preṣayāmāsa kauravya utsārayata tān iti
- 23
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राज्ञः सेनाग्रयायिनः
सरो द्वैतवनं गत्वा गन्धर्वान् इदम् अब्रुवन्
tasya tadvacanaṃ śrutvā rājñaḥ senāgrayāyinaḥ
saro dvaitavanaṃ gatvā gandharvān idam abruvan
- 24
राजा दुर्योधनो नाम धृतराष्ट्रसुतो बली
विजिहीर्षुर् इहायाति तदर्थम् अपसर्पत
rājā duryodhano nāma dhṛtarāṣṭrasuto balī
vijihīrṣur ihāyāti tadartham apasarpata
- 25
एवम् उक्तास्तु गन्धर्वाः प्रहसन्तो विशां पते
प्रत्यब्रुवंस्तान्पुरुषान् इदं सुपरुषं वचः
evam uktāstu gandharvāḥ prahasanto viśāṃ pate
pratyabruvaṃstānpuruṣān idaṃ suparuṣaṃ vacaḥ
- 26
न चेतयति वो राजा मन्दबुद्धिः सुयोधनः
यो ऽस्मान् आज्ञापयत्येवं वश्यान् इव दिवौकसः
na cetayati vo rājā mandabuddhiḥ suyodhanaḥ
yo 'smān ājñāpayatyevaṃ vaśyān iva divaukasaḥ
- 27
यूयं मुमूर्षवश्चापि मन्दप्रज्ञा न संशयः
ये तस्य वचनाद् एवम् अस्मान्ब्रूत विचेतसः
yūyaṃ mumūrṣavaścāpi mandaprajñā na saṃśayaḥ
ye tasya vacanād evam asmānbrūta vicetasaḥ
- 28
गच्छत त्वरिताः सर्वे यत्र राजा स कौरवः
द्वेष्यं माद्यैव गच्छध्वं धर्मराजनिवेशनम्
gacchata tvaritāḥ sarve yatra rājā sa kauravaḥ
dveṣyaṃ mādyaiva gacchadhvaṃ dharmarājaniveśanam
- 29
एवम् उक्तास्तु गन्धर्वै राज्ञः सेनाग्रयायिनः
सम्प्राद्रवन्यतो राजा धृतराष्ट्रसुतो ऽभवत्
evam uktāstu gandharvai rājñaḥ senāgrayāyinaḥ
samprādravanyato rājā dhṛtarāṣṭrasuto 'bhavat

