38 shlokas
- 1
वासुदेव उवाच
आनर्तनगरं मुक्तं ततो ऽहम् अगमं तदा
महाक्रतौ राजसूये निवृत्ते नृपते तव
vāsudeva uvāca
ānartanagaraṃ muktaṃ tato 'ham agamaṃ tadā
mahākratau rājasūye nivṛtte nṛpate tava
- 2
अपश्यं द्वारकां चाहं महाराज हतत्विषम्
निःस्वाध्यायवषट्कारां निर्भूषणवरस्त्रियम्
apaśyaṃ dvārakāṃ cāhaṃ mahārāja hatatviṣam
niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāṃ nirbhūṣaṇavarastriyam
- 3
अनभिज्ञेयरूपाणि द्वारकोपवनानि च
दृष्ट्वा शङ्कोपपन्नो ऽहम् अपृच्छं हृदिकात्मजम्
anabhijñeyarūpāṇi dvārakopavanāni ca
dṛṣṭvā śaṅkopapanno 'ham apṛcchaṃ hṛdikātmajam
- 4
अस्वस्थनरनारीकम् इदं वृष्णिपुरं भृशम्
किम् इदं नरशार्दूल श्रोतुम् इच्छामहे वयम्
asvasthanaranārīkam idaṃ vṛṣṇipuraṃ bhṛśam
kim idaṃ naraśārdūla śrotum icchāmahe vayam
- 5
एवम् उक्तस्तु स मया विस्तरेणेदम् अब्रवीत्
रोधं मोक्षं च शाल्वेन हार्दिक्यो राजसत्तम
evam uktastu sa mayā vistareṇedam abravīt
rodhaṃ mokṣaṃ ca śālvena hārdikyo rājasattama
- 6
ततो ऽहं कौरवश्रेष्ठ श्रुत्वा सर्वम् अशेषतः
विनाशे शाल्वराजस्य तदैवाकरवं मतिम्
tato 'haṃ kauravaśreṣṭha śrutvā sarvam aśeṣataḥ
vināśe śālvarājasya tadaivākaravaṃ matim
- 7
ततो ऽहं भरतश्रेष्ठ समाश्वास्य पुरे जनम्
राजानम् आहुकं चैव तथैवानकदुन्दुभिम्
सर्ववृष्णिप्रवीरांश्च हर्षयन्न् अब्रुवं तदा
tato 'haṃ bharataśreṣṭha samāśvāsya pure janam
rājānam āhukaṃ caiva tathaivānakadundubhim
sarvavṛṣṇipravīrāṃśca harṣayann abruvaṃ tadā
- 8
अप्रमादः सदा कार्यो नगरे यादवर्षभाः
शाल्वराजविनाशाय प्रयातं मां निबोधत
apramādaḥ sadā kāryo nagare yādavarṣabhāḥ
śālvarājavināśāya prayātaṃ māṃ nibodhata
- 9
नाहत्वा तं निवर्तिष्ये पुरीं द्वारवतीं प्रति
सशाल्वं सौभनगरं हत्वा द्रष्टास्मि वः पुनः
त्रिसामा हन्यताम् एषा दुन्दुभिः शत्रुभीषणी
nāhatvā taṃ nivartiṣye purīṃ dvāravatīṃ prati
saśālvaṃ saubhanagaraṃ hatvā draṣṭāsmi vaḥ punaḥ
trisāmā hanyatām eṣā dundubhiḥ śatrubhīṣaṇī
- 10
ते मयाश्वासिता वीरा यथावद्भरतर्षभ
सर्वे माम् अब्रुवन्हृष्टाः प्रयाहि जहि शात्रवान्
te mayāśvāsitā vīrā yathāvadbharatarṣabha
sarve mām abruvanhṛṣṭāḥ prayāhi jahi śātravān
- 11
तैः प्रहृष्टात्मभिर्वीरैर् आशीर्भिर् अभिनन्दितः
वाचयित्वा द्विजश्रेष्ठान्प्रणम्य शिरसाहुकम्
taiḥ prahṛṣṭātmabhirvīrair āśīrbhir abhinanditaḥ
vācayitvā dvijaśreṣṭhānpraṇamya śirasāhukam
- 12
सैन्यसुग्रीवयुक्तेन रथेनानादयन्दिशः
प्रध्माप्य शङ्खप्रवरं पाञ्चजन्यम् अहं नृप
sainyasugrīvayuktena rathenānādayandiśaḥ
pradhmāpya śaṅkhapravaraṃ pāñcajanyam ahaṃ nṛpa
- 13
प्रयातो ऽस्मि नरव्याघ्र बलेन महता वृतः
क्ᄆप्तेन चतुरङ्गेण बलेन जितकाशिना
prayāto 'smi naravyāghra balena mahatā vṛtaḥ
kᄆptena caturaṅgeṇa balena jitakāśinā
- 14
समतीत्य बहून्देशान्गिरींश्च बहुपादपान्
सरांसि सरितश्चैव मार्त्तिकावतम् आसदम्
samatītya bahūndeśāngirīṃśca bahupādapān
sarāṃsi saritaścaiva mārttikāvatam āsadam
- 15
तत्राश्रौषं नरव्याघ्र शाल्वं नगरम् अन्तिकात्
प्रयातं सौभम् आस्थाय तम् अहं पृष्ठतो ऽन्वयाम्
tatrāśrauṣaṃ naravyāghra śālvaṃ nagaram antikāt
prayātaṃ saubham āsthāya tam ahaṃ pṛṣṭhato 'nvayām
- 16
ततः सागरम् आसाद्य कुक्षौ तस्य महोर्मिणः
समुद्रनाभ्यां शाल्वो ऽभूत्सौभम् आस्थाय शत्रुहन्
tataḥ sāgaram āsādya kukṣau tasya mahormiṇaḥ
samudranābhyāṃ śālvo 'bhūtsaubham āsthāya śatruhan
- 17
स समालोक्य दूरान्मां स्मयन्न् इव युधिष्ठिर
आह्वयामास दुष्टात्मा युद्धायैव मुहुर्मुहुः
sa samālokya dūrānmāṃ smayann iva yudhiṣṭhira
āhvayāmāsa duṣṭātmā yuddhāyaiva muhurmuhuḥ
- 18
तस्य शार्ङ्गविनिर्मुक्तैर्बहुभिर्मर्मभेदिभिः
पुरं नासाद्यत शरैस्ततो मां रोष आविशत्
tasya śārṅgavinirmuktairbahubhirmarmabhedibhiḥ
puraṃ nāsādyata śaraistato māṃ roṣa āviśat
- 19
स चापि पापप्रकृतिर्दैतेयापसदो नृप
मय्यवर्षत दुर्धर्षः शरधाराः सहस्रशः
sa cāpi pāpaprakṛtirdaiteyāpasado nṛpa
mayyavarṣata durdharṣaḥ śaradhārāḥ sahasraśaḥ
- 20
सैनिकान्मम सूतं च हयांश्च समवाकिरत्
अचिन्तयन्तस्तु शरान्वयं युध्याम भारत
sainikānmama sūtaṃ ca hayāṃśca samavākirat
acintayantastu śarānvayaṃ yudhyāma bhārata
- 21
ततः शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम्
चिक्षिपुः समरे वीरा मयि शाल्वपदानुगाः
tataḥ śatasahasrāṇi śarāṇāṃ nataparvaṇām
cikṣipuḥ samare vīrā mayi śālvapadānugāḥ
- 22
ते हयान्मे रथं चैव तदा दारुकम् एव च
छादयामासुर् असुरा बाणैर्मर्मविभेदिभिः
te hayānme rathaṃ caiva tadā dārukam eva ca
chādayāmāsur asurā bāṇairmarmavibhedibhiḥ
- 23
न हया न रथो वीर न यन्ता मम दारुकः
अदृश्यन्त शरैश्छन्नास्तथाहं सैनिकाश्च मे
na hayā na ratho vīra na yantā mama dārukaḥ
adṛśyanta śaraiśchannāstathāhaṃ sainikāśca me
- 24
ततो ऽहम् अपि कौरव्य शराणाम् अयुतान्बहून्
अभिमन्त्रितानां धनुषा दिव्येन विधिनाक्षिपम्
tato 'ham api kauravya śarāṇām ayutānbahūn
abhimantritānāṃ dhanuṣā divyena vidhinākṣipam
- 25
न तत्र विषयस्त्वासीन्मम सैन्यस्य भारत
खे विषक्तं हि तत्सौभं क्रोशमात्र इवाभवत्
na tatra viṣayastvāsīnmama sainyasya bhārata
khe viṣaktaṃ hi tatsaubhaṃ krośamātra ivābhavat
- 26
ततस्ते प्रेक्षकाः सर्वे रङ्गवाट इव स्थिताः
हर्षयामासुर् उच्चैर्मां सिंहनादतलस्वनैः
tataste prekṣakāḥ sarve raṅgavāṭa iva sthitāḥ
harṣayāmāsur uccairmāṃ siṃhanādatalasvanaiḥ
- 27
मत्कार्मुकविनिर्मुक्ता दानवानां महारणे
अङ्गेषु रुधिराक्तास्ते विविशुः शलभा इव
matkārmukavinirmuktā dānavānāṃ mahāraṇe
aṅgeṣu rudhirāktāste viviśuḥ śalabhā iva
- 28
ततो हलहलाशब्दः सौभमध्ये व्यवर्धत
वध्यतां विशिखैस्तीक्ष्णैः पततां च महार्णवे
tato halahalāśabdaḥ saubhamadhye vyavardhata
vadhyatāṃ viśikhaistīkṣṇaiḥ patatāṃ ca mahārṇave
- 29
ते निकृत्तभुजस्कन्धाः कबन्धाकृतिदर्शनाः
नदन्तो भैरवान्नादान्निपतन्ति स्म दानवाः
te nikṛttabhujaskandhāḥ kabandhākṛtidarśanāḥ
nadanto bhairavānnādānnipatanti sma dānavāḥ
- 30
ततो गोक्षीरकुन्देन्दुमृणालरजतप्रभम्
जलजं पाञ्चजन्यं वै प्राणेनाहम् अपूरयम्
tato gokṣīrakundendumṛṇālarajataprabham
jalajaṃ pāñcajanyaṃ vai prāṇenāham apūrayam

