17 shlokas
- 1
वासुदेव उवाच
नेदं कृच्छ्रम् अनुप्राप्तो भवान्स्याद्वसुधाधिप
यद्यहं द्वारकायां स्यां राजन्संनिहितः पुरा
vāsudeva uvāca
nedaṃ kṛcchram anuprāpto bhavānsyādvasudhādhipa
yadyahaṃ dvārakāyāṃ syāṃ rājansaṃnihitaḥ purā
- 2
आगच्छेयम् अहं द्यूतम् अनाहूतो ऽपि कौरवैः
आम्बिकेयेन दुर्धर्ष राज्ञा दुर्योधनेन च
āgaccheyam ahaṃ dyūtam anāhūto 'pi kauravaiḥ
āmbikeyena durdharṣa rājñā duryodhanena ca
- 3
वारयेयम् अहं द्यूतं बहून्दोषान्प्रदर्शयन्
भीष्मद्रोणौ समानाय्य कृपं वाह्लीकम् एव च
vārayeyam ahaṃ dyūtaṃ bahūndoṣānpradarśayan
bhīṣmadroṇau samānāyya kṛpaṃ vāhlīkam eva ca
- 4
वैचित्रवीर्यं राजानम् अलं द्यूतेन कौरव
पुत्राणां तव राजेन्द्र त्वन्निमित्तम् इति प्रभो
vaicitravīryaṃ rājānam alaṃ dyūtena kaurava
putrāṇāṃ tava rājendra tvannimittam iti prabho
- 5
तत्र वक्ष्याम्य् अहं दोषान्यैर्भवान् अवरोपितः
वीरसेनसुतो यैश्च राज्यात्प्रभ्रंशितः पुरा
tatra vakṣyāmy ahaṃ doṣānyairbhavān avaropitaḥ
vīrasenasuto yaiśca rājyātprabhraṃśitaḥ purā
- 6
अभक्षितविनाशं च देवनेन विशां पते
सातत्यं च प्रसङ्गस्य वर्णयेयं यथातथम्
abhakṣitavināśaṃ ca devanena viśāṃ pate
sātatyaṃ ca prasaṅgasya varṇayeyaṃ yathātatham
- 7
स्त्रियो ऽक्षा मृगया पानम् एतत्कामसमुत्थितम्
व्यसनं चतुष्टयं प्रोक्तं यै राजन्भ्रश्यते श्रियः
striyo 'kṣā mṛgayā pānam etatkāmasamutthitam
vyasanaṃ catuṣṭayaṃ proktaṃ yai rājanbhraśyate śriyaḥ
- 8
तत्र सर्वत्र वक्तव्यं मन्यन्ते शास्त्रकोविदाः
विशेषतश्च वक्तव्यं द्यूते पश्यन्ति तद्विदः
tatra sarvatra vaktavyaṃ manyante śāstrakovidāḥ
viśeṣataśca vaktavyaṃ dyūte paśyanti tadvidaḥ
- 9
एकाह्ना द्रव्यनाशो ऽत्र ध्रुवं व्यसनम् एव च
अभुक्तनाशश्चार्थानां वाक्पारुष्यं च केवलम्
ekāhnā dravyanāśo 'tra dhruvaṃ vyasanam eva ca
abhuktanāśaścārthānāṃ vākpāruṣyaṃ ca kevalam
- 10
एतच्चान्यच्च कौरव्य प्रसङ्गि कटुकोदयम्
द्यूते ब्रूयां महाबाहो समासाद्याम्बिकासुतम्
etaccānyacca kauravya prasaṅgi kaṭukodayam
dyūte brūyāṃ mahābāho samāsādyāmbikāsutam
- 11
एवम् उक्तो यदि मया गृह्णीयाद्वचनं मम
अनामयं स्याद्धर्मस्य कुरूणां कुरुनन्दन
evam ukto yadi mayā gṛhṇīyādvacanaṃ mama
anāmayaṃ syāddharmasya kurūṇāṃ kurunandana
- 12
न चेत्स मम राजेन्द्र गृह्णीयान्मधुरं वचः
पथ्यं च भरतश्रेष्ठ निगृह्णीयां बलेन तम्
na cetsa mama rājendra gṛhṇīyānmadhuraṃ vacaḥ
pathyaṃ ca bharataśreṣṭha nigṛhṇīyāṃ balena tam
- 13
अथैनान् अभिनीयैवं सुहृदो नाम दुर्हृदः
सभासदश्च तान्सर्वान्भेदयेयं दुरोदरान्
athainān abhinīyaivaṃ suhṛdo nāma durhṛdaḥ
sabhāsadaśca tānsarvānbhedayeyaṃ durodarān
- 14
असांनिध्यं तु कौरव्य ममानर्तेष्वभूत्तदा
येनेदं व्यसनं प्राप्ता भवन्तो द्यूतकारितम्
asāṃnidhyaṃ tu kauravya mamānarteṣvabhūttadā
yenedaṃ vyasanaṃ prāptā bhavanto dyūtakāritam
- 15
सो ऽहम् एत्य कुरुश्रेष्ठ द्वारकां पाण्डुनन्दन
अश्रौषं त्वां व्यसनिनं युयुधानाद्यथातथम्
so 'ham etya kuruśreṣṭha dvārakāṃ pāṇḍunandana
aśrauṣaṃ tvāṃ vyasaninaṃ yuyudhānādyathātatham
- 16
श्रुत्वैव चाहं राजेन्द्र परमोद्विग्नमानसः
तूर्णम् अभ्यागतो ऽस्मि त्वां द्रष्टुकामो विशां पते
śrutvaiva cāhaṃ rājendra paramodvignamānasaḥ
tūrṇam abhyāgato 'smi tvāṃ draṣṭukāmo viśāṃ pate
- 17
अहो कृच्छ्रम् अनुप्राप्ताः सर्वे स्म भरतर्षभ
ये वयं त्वां व्यसनिनं पश्यामः सह सोदरैः
aho kṛcchram anuprāptāḥ sarve sma bharatarṣabha
ye vayaṃ tvāṃ vyasaninaṃ paśyāmaḥ saha sodaraiḥ

