23 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
वासुदेव महाबाहो विस्तरेण महामते
सौभस्य वधम् आचक्ष्व न हि तृप्यामि कथ्यतः
yudhiṣṭhira uvāca
vāsudeva mahābāho vistareṇa mahāmate
saubhasya vadham ācakṣva na hi tṛpyāmi kathyataḥ
- 2
वासुदेव उवाच
हतं श्रुत्वा महाबाहो मया श्रौतश्रवं नृपम्
उपायाद्भरतश्रेष्ठ शाल्वो द्वारवतीं पुरीम्
vāsudeva uvāca
hataṃ śrutvā mahābāho mayā śrautaśravaṃ nṛpam
upāyādbharataśreṣṭha śālvo dvāravatīṃ purīm
- 3
अरुन्धत्तां सुदुष्टात्मा सर्वतः पाण्डुनन्दन
शाल्वो वैहायसं चापि तत्पुरं व्यूह्य विष्ठितः
arundhattāṃ suduṣṭātmā sarvataḥ pāṇḍunandana
śālvo vaihāyasaṃ cāpi tatpuraṃ vyūhya viṣṭhitaḥ
- 4
तत्रस्थो ऽथ महीपालो योधयामास तां पुरीम्
अभिसारेण सर्वेण तत्र युद्धम् अवर्तत
tatrastho 'tha mahīpālo yodhayāmāsa tāṃ purīm
abhisāreṇa sarveṇa tatra yuddham avartata
- 5
पुरी समन्ताद्विहिता सपताका सतोरणा
सचक्रा सहुडा चैव सयन्त्रखनका तथा
purī samantādvihitā sapatākā satoraṇā
sacakrā sahuḍā caiva sayantrakhanakā tathā
- 6
सोपतल्पप्रतोलीका साट्टाट्टालकगोपुरा
सकचग्रहणी चैव सोल्कालातावपोथिका
sopatalpapratolīkā sāṭṭāṭṭālakagopurā
sakacagrahaṇī caiva solkālātāvapothikā
- 7
सोष्ट्रिका भरतश्रेष्ठ सभेरीपणवानका
समित्तृणकुशा राजन्सशतघ्नीकलाङ्गला
soṣṭrikā bharataśreṣṭha sabherīpaṇavānakā
samittṛṇakuśā rājansaśataghnīkalāṅgalā
- 8
सभुशुण्ड्यश्मलगुडा सायुधा सपरश्वधा
लोहचर्मवती चापि साग्निः सहुडशृङ्गिका
sabhuśuṇḍyaśmalaguḍā sāyudhā saparaśvadhā
lohacarmavatī cāpi sāgniḥ sahuḍaśṛṅgikā
- 9
शास्त्रदृष्टेन विधिना संयुक्ता भरतर्षभ
द्रव्यैर् अनेकैर्विविधैर्गदसाम्बोद्धवादिभिः
śāstradṛṣṭena vidhinā saṃyuktā bharatarṣabha
dravyair anekairvividhairgadasāmboddhavādibhiḥ
- 10
पुरुषैः कुरुशार्दूल समर्थैः प्रतिबाधने
अभिख्यातकुलैर्वीरैर्दृष्टवीर्यैश्च संयुगे
puruṣaiḥ kuruśārdūla samarthaiḥ pratibādhane
abhikhyātakulairvīrairdṛṣṭavīryaiśca saṃyuge
- 11
मध्यमेन च गुल्मेन रक्षिता सारसंज्ञिता
उत्क्षिप्तगुल्मैश्च तथा हयैश्चैव पदातिभिः
madhyamena ca gulmena rakṣitā sārasaṃjñitā
utkṣiptagulmaiśca tathā hayaiścaiva padātibhiḥ
- 12
आघोषितं च नगरे न पातव्या सुरेति ह
प्रमादं परिरक्षद्भिर् उग्रसेनोद्धवादिभिः
āghoṣitaṃ ca nagare na pātavyā sureti ha
pramādaṃ parirakṣadbhir ugrasenoddhavādibhiḥ
- 13
प्रमत्तेष्वभिघातं हि कुर्याच्छाल्वो नराधिपः
इति कृत्वाप्रमत्तास्ते सर्वे वृष्ण्यन्धकाः स्थिताः
pramatteṣvabhighātaṃ hi kuryācchālvo narādhipaḥ
iti kṛtvāpramattāste sarve vṛṣṇyandhakāḥ sthitāḥ
- 14
आनर्ताश्च तथा सर्वे नटनर्तकगायनाः
बहिर्विवासिताः सर्वे रक्षद्भिर्वित्तसंचयान्
ānartāśca tathā sarve naṭanartakagāyanāḥ
bahirvivāsitāḥ sarve rakṣadbhirvittasaṃcayān
- 15
संक्रमा भेदिताः सर्वे नावश्च प्रतिषेधिताः
परिखाश्चापि कौरव्य कीलैः सुनिचिताः कृताः
saṃkramā bheditāḥ sarve nāvaśca pratiṣedhitāḥ
parikhāścāpi kauravya kīlaiḥ sunicitāḥ kṛtāḥ
- 16
उदपानाः कुरुश्रेष्ठ तथैवाप्यम्बरीषकाः
समन्तात्क्रोशमात्रं च कारिता विषमा च भूः
udapānāḥ kuruśreṣṭha tathaivāpyambarīṣakāḥ
samantātkrośamātraṃ ca kāritā viṣamā ca bhūḥ
- 17
प्रकृत्या विषमं दुर्गं प्रकृत्या च सुरक्षितम्
प्रकृत्या चायुधोपेतं विशेषेण तदानघ
prakṛtyā viṣamaṃ durgaṃ prakṛtyā ca surakṣitam
prakṛtyā cāyudhopetaṃ viśeṣeṇa tadānagha
- 18
सुरक्षितं सुगुप्तं च सर्वायुधसमन्वितम्
तत्पुरं भरतश्रेष्ठ यथेन्द्रभवनं तथा
surakṣitaṃ suguptaṃ ca sarvāyudhasamanvitam
tatpuraṃ bharataśreṣṭha yathendrabhavanaṃ tathā
- 19
न चामुद्रो ऽभिनिर्याति न चामुद्रः प्रवेश्यते
वृष्ण्यन्धकपुरे राजंस्तदा सौभसमागमे
na cāmudro 'bhiniryāti na cāmudraḥ praveśyate
vṛṣṇyandhakapure rājaṃstadā saubhasamāgame
- 20
अनु रथ्यासु सर्वासु चत्वरेषु च कौरव
बलं बभूव राजेन्द्र प्रभूतगजवाजिमत्
anu rathyāsu sarvāsu catvareṣu ca kaurava
balaṃ babhūva rājendra prabhūtagajavājimat
- 21
दत्तवेतनभक्तं च दत्तायुधपरिच्छदम्
कृतापदानं च तदा बलम् आसीन्महाभुज
dattavetanabhaktaṃ ca dattāyudhaparicchadam
kṛtāpadānaṃ ca tadā balam āsīnmahābhuja
- 22
न कुप्यवेतनी कश्चिन्न चातिक्रान्तवेतनी
नानुग्रहभृतः कश्चिन्न चादृष्टपराक्रमः
na kupyavetanī kaścinna cātikrāntavetanī
nānugrahabhṛtaḥ kaścinna cādṛṣṭaparākramaḥ
- 23
एवं सुविहिता राजन्द्वारका भूरिदक्षिणैः
आहुकेन सुगुप्ता च राज्ञा राजीवलोचन
evaṃ suvihitā rājandvārakā bhūridakṣiṇaiḥ
āhukena suguptā ca rājñā rājīvalocana

