70 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
पाण्डोः पुत्रा महात्मानः सर्वे दिव्यपराक्रमाः
कियन्तं कालम् अवसन्पर्वते गन्धमादने
janamejaya uvāca
pāṇḍoḥ putrā mahātmānaḥ sarve divyaparākramāḥ
kiyantaṃ kālam avasanparvate gandhamādane
- 2
कानि चाभ्यवहार्याणि तत्र तेषां महात्मनाम्
वसतां लोकवीराणाम् आसंस्तद्ब्रूहि सत्तम
kāni cābhyavahāryāṇi tatra teṣāṃ mahātmanām
vasatāṃ lokavīrāṇām āsaṃstadbrūhi sattama
- 3
विस्तरेण च मे शंस भीमसेनपराक्रमम्
यद्यच्चक्रे महाबाहुस्तस्मिन्हैमवते गिरौ
न खल्वासीत्पुनर्युद्धं तस्य यक्षैर्द्विजोत्तम
vistareṇa ca me śaṃsa bhīmasenaparākramam
yadyaccakre mahābāhustasminhaimavate girau
na khalvāsītpunaryuddhaṃ tasya yakṣairdvijottama
- 4
कच्चित्समागमस्तेषाम् आसीद्वैश्रवणेन च
तत्र ह्यायाति धनद आर्ष्टिषेणो यथाब्रवीत्
kaccitsamāgamasteṣām āsīdvaiśravaṇena ca
tatra hyāyāti dhanada ārṣṭiṣeṇo yathābravīt
- 5
एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन
न हि मे शृण्वतस्तृप्तिरस्ति तेषां विचेष्टितम्
etad icchāmyahaṃ śrotuṃ vistareṇa tapodhana
na hi me śṛṇvatastṛptirasti teṣāṃ viceṣṭitam
- 6
वैशम्पायन उवाच
एतद् आत्महितं श्रुत्वा तस्याप्रतिमतेजसः
शासनं सततं चक्रुस्तथैव भरतर्षभाः
vaiśampāyana uvāca
etad ātmahitaṃ śrutvā tasyāpratimatejasaḥ
śāsanaṃ satataṃ cakrustathaiva bharatarṣabhāḥ
- 7
भुञ्जाना मुनिभोज्यानि रसवन्ति फलानि च
शुद्धबाणहतानां च मृगाणां पिशितान्यपि
bhuñjānā munibhojyāni rasavanti phalāni ca
śuddhabāṇahatānāṃ ca mṛgāṇāṃ piśitānyapi
- 8
मेध्यानि हिमवत्पृष्ठे मधूनि विविधानि च
एवं ते न्यवसंस्तत्र पाण्डवा भरतर्षभाः
medhyāni himavatpṛṣṭhe madhūni vividhāni ca
evaṃ te nyavasaṃstatra pāṇḍavā bharatarṣabhāḥ
- 9
तथा निवसतां तेषां पञ्चमं वर्षम् अभ्यगात्
शृण्वतां लोमशोक्तानि वाक्यानि विविधानि च
tathā nivasatāṃ teṣāṃ pañcamaṃ varṣam abhyagāt
śṛṇvatāṃ lomaśoktāni vākyāni vividhāni ca
- 10
कृत्यकाल उपस्थास्य इति चोक्त्वा घटोत्कचः
राक्षसैः सहितः सर्वैः पूर्वम् एव गतः प्रभो
kṛtyakāla upasthāsya iti coktvā ghaṭotkacaḥ
rākṣasaiḥ sahitaḥ sarvaiḥ pūrvam eva gataḥ prabho
- 11
आर्ष्टिषेणाश्रमे तेषां वसतां वै महात्मनाम्
अगच्छन्बहवो मासाः पश्यतां महद् अद्भुतम्
ārṣṭiṣeṇāśrame teṣāṃ vasatāṃ vai mahātmanām
agacchanbahavo māsāḥ paśyatāṃ mahad adbhutam
- 12
तैस्तत्र रममाणैश्च विहरद्भिश्च पाण्डवैः
प्रीतिमन्तो महाभागा मुनयश्चारणास्तथा
taistatra ramamāṇaiśca viharadbhiśca pāṇḍavaiḥ
prītimanto mahābhāgā munayaścāraṇāstathā
- 13
आजग्मुः पाण्डवान्द्रष्टुं सिद्धात्मानो यतव्रताः
तैस्तैः सह कथाश्चक्रुर्दिव्या भरतसत्तमाः
ājagmuḥ pāṇḍavāndraṣṭuṃ siddhātmāno yatavratāḥ
taistaiḥ saha kathāścakrurdivyā bharatasattamāḥ
- 14
ततः कतिपयाहस्य महाह्रदनिवासिनम्
ऋद्धिमन्तं महानागं सुपर्णः सहसाहरत्
tataḥ katipayāhasya mahāhradanivāsinam
ṛddhimantaṃ mahānāgaṃ suparṇaḥ sahasāharat
- 15
प्राकम्पत महाशैलः प्रामृद्यन्त महाद्रुमाः
ददृशुः सर्वभूतानि पाण्डवाश्च तद् अद्भुतम्
prākampata mahāśailaḥ prāmṛdyanta mahādrumāḥ
dadṛśuḥ sarvabhūtāni pāṇḍavāśca tad adbhutam
- 16
ततः शैलोत्तमस्याग्रात्पाण्डवान्प्रति मारुतः
अवहत्सर्वमाल्यानि गन्धवन्ति शुभानि च
tataḥ śailottamasyāgrātpāṇḍavānprati mārutaḥ
avahatsarvamālyāni gandhavanti śubhāni ca
- 17
तत्र पुष्पाणि दिव्यानि सुहृद्भिः सह पाण्डवाः
ददृशुः पञ्च वर्णानि द्रौपदी च यशस्विनी
tatra puṣpāṇi divyāni suhṛdbhiḥ saha pāṇḍavāḥ
dadṛśuḥ pañca varṇāni draupadī ca yaśasvinī
- 18
भीमसेनं ततः कृष्णा काले वचनम् अब्रवीत्
विविक्ते पर्वतोद्देशे सुखासीनं महाभुजम्
bhīmasenaṃ tataḥ kṛṣṇā kāle vacanam abravīt
vivikte parvatoddeśe sukhāsīnaṃ mahābhujam
- 19
सुपर्णानिलवेगेन श्वसनेन महाबलात्
पञ्चवर्णानि पात्यन्ते पुष्पाणि भरतर्षभ
प्रत्यक्षं सर्वभूतानां नदीम् अश्वरथां प्रति
suparṇānilavegena śvasanena mahābalāt
pañcavarṇāni pātyante puṣpāṇi bharatarṣabha
pratyakṣaṃ sarvabhūtānāṃ nadīm aśvarathāṃ prati
- 20
खाण्डवे सत्यसंधेन भ्रात्रा तव नरेश्वर
गन्धर्वोरगरक्षांसि वासवश्च निवारितः
हता मायाविनश्चोग्रा धनुः प्राप्तं च गाण्डिवम्
khāṇḍave satyasaṃdhena bhrātrā tava nareśvara
gandharvoragarakṣāṃsi vāsavaśca nivāritaḥ
hatā māyāvinaścogrā dhanuḥ prāptaṃ ca gāṇḍivam
- 21
तवापि सुमहत्तेजो महद्बाहुबलं च ते
अविषह्यम् अनाधृष्यं शतक्रतुबलोपमम्
tavāpi sumahattejo mahadbāhubalaṃ ca te
aviṣahyam anādhṛṣyaṃ śatakratubalopamam
- 22
त्वद्बाहुबलवेगेन त्रासिताः सर्वराक्षसाः
हित्वा शैलं प्रपद्यन्तां भीमसेन दिशो दश
tvadbāhubalavegena trāsitāḥ sarvarākṣasāḥ
hitvā śailaṃ prapadyantāṃ bhīmasena diśo daśa
- 23
ततः शैलोत्तमस्याग्रं चित्रमाल्यधरं शिवम्
व्यपेतभयसम्मोहाः पश्यन्तु सुहृदस्तव
tataḥ śailottamasyāgraṃ citramālyadharaṃ śivam
vyapetabhayasammohāḥ paśyantu suhṛdastava
- 24
एवं प्रणिहितं भीम चिरात्प्रभृति मे मनः
द्रष्टुम् इच्छामि शैलाग्रं त्वद्बाहुबलम् आश्रिता
evaṃ praṇihitaṃ bhīma cirātprabhṛti me manaḥ
draṣṭum icchāmi śailāgraṃ tvadbāhubalam āśritā
- 25
ततः क्षिप्तम् इवात्मानं द्रौपद्या स परंतपः
नामृष्यत महाबाहुः प्रहारम् इव सद्गवः
tataḥ kṣiptam ivātmānaṃ draupadyā sa paraṃtapaḥ
nāmṛṣyata mahābāhuḥ prahāram iva sadgavaḥ
- 26
सिंहर्षभगतिः श्रीमान् उदारः कनकप्रभः
मनस्वी बलवान्दृप्तो मानी शूरश्च पाण्डवः
siṃharṣabhagatiḥ śrīmān udāraḥ kanakaprabhaḥ
manasvī balavāndṛpto mānī śūraśca pāṇḍavaḥ
- 27
लोहिताक्षः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः
सिंहदंष्ट्रो बृहत्स्कन्धः शालपोत इवोद्गतः
lohitākṣaḥ pṛthuvyaṃso mattavāraṇavikramaḥ
siṃhadaṃṣṭro bṛhatskandhaḥ śālapota ivodgataḥ
- 28
महात्मा चारुसर्वाङ्गः कम्बुग्रीवो महाभुजः
रुक्मपृष्ठं धनुः खड्गं तूणांश्चापि परामृशत्
mahātmā cārusarvāṅgaḥ kambugrīvo mahābhujaḥ
rukmapṛṣṭhaṃ dhanuḥ khaḍgaṃ tūṇāṃścāpi parāmṛśat
- 29
केसरीव यथोत्सिक्तः प्रभिन्न इव वारणः
व्यपेतभयसम्मोहः शैलम् अभ्यपतद्बली
kesarīva yathotsiktaḥ prabhinna iva vāraṇaḥ
vyapetabhayasammohaḥ śailam abhyapatadbalī
- 30
तं मृगेन्द्रम् इवायान्तं प्रभिन्नम् इव वारणम्
ददृशुः सर्वभूतानि बाणखड्गधनुर्धरम्
taṃ mṛgendram ivāyāntaṃ prabhinnam iva vāraṇam
dadṛśuḥ sarvabhūtāni bāṇakhaḍgadhanurdharam

