18 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
तत्काननं प्राप्य नरेन्द्रपुत्राः सुखोचिता वासम् उपेत्य कृच्छ्रम्
विजह्रुर् इन्द्रप्रतिमाः शिवेषु सरस्वतीशालवनेषु तेषु
vaiśampāyana uvāca
tatkānanaṃ prāpya narendraputrāḥ sukhocitā vāsam upetya kṛcchram
vijahrur indrapratimāḥ śiveṣu sarasvatīśālavaneṣu teṣu
- 2
यतींश्च सर्वान्स मुनींश्च राजा तस्मिन्वने मूलफलैर् उदग्रैः
द्विजातिमुख्यान् ऋषभः कुरूणां संतर्पयामास महानुभावः
yatīṃśca sarvānsa munīṃśca rājā tasminvane mūlaphalair udagraiḥ
dvijātimukhyān ṛṣabhaḥ kurūṇāṃ saṃtarpayāmāsa mahānubhāvaḥ
- 3
इष्टीश्च पित्र्याणि तथाग्रियाणि महावने वसतां पाण्डवानाम्
पुरोहितः सर्वसमृद्धतेजाश्चकार धौम्यः पितृवत्कुरूणाम्
iṣṭīśca pitryāṇi tathāgriyāṇi mahāvane vasatāṃ pāṇḍavānām
purohitaḥ sarvasamṛddhatejāścakāra dhaumyaḥ pitṛvatkurūṇām
- 4
अपेत्य राष्ट्राद्वसतां तु तेषाम् ऋषिः पुराणो ऽतिथिर् आजगाम
तम् आश्रमं तीव्रसमृद्धतेजा मार्कण्डेयः श्रीमतां पाण्डवानाम्
apetya rāṣṭrādvasatāṃ tu teṣām ṛṣiḥ purāṇo 'tithir ājagāma
tam āśramaṃ tīvrasamṛddhatejā mārkaṇḍeyaḥ śrīmatāṃ pāṇḍavānām
- 5
स सर्वविद्द्रौपदीं प्रेक्ष्य कृष्णां युधिष्ठिरं भीमसेनार्जुनौ च
संस्मृत्य रामं मनसा महात्मा तपस्विमध्ये ऽस्मयतामितौजाः
sa sarvaviddraupadīṃ prekṣya kṛṣṇāṃ yudhiṣṭhiraṃ bhīmasenārjunau ca
saṃsmṛtya rāmaṃ manasā mahātmā tapasvimadhye 'smayatāmitaujāḥ
- 6
तं धर्मराजो विमना इवाब्रवीत्सर्वे ह्रिया सन्ति तपस्विनो ऽमी
भवान् इदं किं स्मयतीव हृष्टस्तपस्विनां पश्यतां माम् उदीक्ष्य
taṃ dharmarājo vimanā ivābravītsarve hriyā santi tapasvino 'mī
bhavān idaṃ kiṃ smayatīva hṛṣṭastapasvināṃ paśyatāṃ mām udīkṣya
- 7
मार्कण्डेय उवाच
न तात हृष्यामि न च स्मयामि प्रहर्षजो मां भजते न दर्पः
तवापदं त्वद्य समीक्ष्य रामं सत्यव्रतं दाशरथिं स्मरामि
mārkaṇḍeya uvāca
na tāta hṛṣyāmi na ca smayāmi praharṣajo māṃ bhajate na darpaḥ
tavāpadaṃ tvadya samīkṣya rāmaṃ satyavrataṃ dāśarathiṃ smarāmi
- 8
स चापि राजा सह लक्ष्मणेन वने निवासं पितुर् एव शासनात्
धन्वी चरन्पार्थ पुरा मयैव दृष्टो गिरेर् ऋष्यमूकस्य सानौ
sa cāpi rājā saha lakṣmaṇena vane nivāsaṃ pitur eva śāsanāt
dhanvī caranpārtha purā mayaiva dṛṣṭo girer ṛṣyamūkasya sānau
- 9
सहस्रनेत्रप्रतिमो महात्मा मयस्य जेता नमुचेश्च हन्ता
पितुर्निदेशाद् अनघः स्वधर्मं वने वासं दाशरथिश्चकार
sahasranetrapratimo mahātmā mayasya jetā namuceśca hantā
piturnideśād anaghaḥ svadharmaṃ vane vāsaṃ dāśarathiścakāra
- 10
स चापि शक्रस्य समप्रभावो महानुभावः समरेष्वजेयः
विहाय भोगान् अचरद्वनेषु नेशे बलस्येति चरेद् अधर्मम्
sa cāpi śakrasya samaprabhāvo mahānubhāvaḥ samareṣvajeyaḥ
vihāya bhogān acaradvaneṣu neśe balasyeti cared adharmam
- 11
नृपाश्च नाभागभगीरथादयो महीम् इमां सागरान्तां विजित्य
सत्येन ते ऽप्यजयंस्तात लोकान्नेशे बलस्येति चरेद् अधर्मम्
nṛpāśca nābhāgabhagīrathādayo mahīm imāṃ sāgarāntāṃ vijitya
satyena te 'pyajayaṃstāta lokānneśe balasyeti cared adharmam
- 12
अलर्कम् आहुर्नरवर्य सन्तं सत्यव्रतं काशिकरूषराजम्
विहाय राष्ट्राणि वसूनि चैव नेशे बलस्येति चरेद् अधर्मम्
alarkam āhurnaravarya santaṃ satyavrataṃ kāśikarūṣarājam
vihāya rāṣṭrāṇi vasūni caiva neśe balasyeti cared adharmam
- 13
धात्रा विधिर्यो विहितः पुराणस्तं पूजयन्तो नरवर्य सन्तः
सप्तर्षयः पार्थ दिवि प्रभान्ति नेशे बलस्येति चरेद् अधर्मम्
dhātrā vidhiryo vihitaḥ purāṇastaṃ pūjayanto naravarya santaḥ
saptarṣayaḥ pārtha divi prabhānti neśe balasyeti cared adharmam
- 14
महाबलान्पर्वतकूटमात्रान्विषाणिनः पश्य गजान्नरेन्द्र
स्थितान्निदेशे नरवर्य धातुर्नेशे बलस्येति चरेद् अधर्मम्
mahābalānparvatakūṭamātrānviṣāṇinaḥ paśya gajānnarendra
sthitānnideśe naravarya dhāturneśe balasyeti cared adharmam
- 15
सर्वाणि भूतानि नरेन्द्र पश्य यथा यथावद्विहितं विधात्रा
स्वयोनितस्तत्कुरुते प्रभावान्नेशे बलस्येति चरेद् अधर्मम्
sarvāṇi bhūtāni narendra paśya yathā yathāvadvihitaṃ vidhātrā
svayonitastatkurute prabhāvānneśe balasyeti cared adharmam
- 16
सत्येन धर्मेण यथार्हवृत्त्या ह्रिया तथा सर्वभूतान्यतीत्य
यशश्च तेजश्च तवापि दीप्तं विभावसोर्भास्करस्येव पार्थ
satyena dharmeṇa yathārhavṛttyā hriyā tathā sarvabhūtānyatītya
yaśaśca tejaśca tavāpi dīptaṃ vibhāvasorbhāskarasyeva pārtha
- 17
यथाप्रतिज्ञं च महानुभाव कृच्छ्रं वने वासम् इमं निरुष्य
ततः श्रियं तेजसा स्वेन दीप्ताम् आदास्यसे पार्थिव कौरवेभ्यः
yathāpratijñaṃ ca mahānubhāva kṛcchraṃ vane vāsam imaṃ niruṣya
tataḥ śriyaṃ tejasā svena dīptām ādāsyase pārthiva kauravebhyaḥ
- 18
वैशम्पायन उवाच
तम् एवम् उक्त्वा वचनं महर्षिस्तपस्विमध्ये सहितं सुहृद्भिः
आमन्त्र्य धौम्यं सहितांश्च पार्थांस्ततः प्रतस्थे दिशम् उत्तरां सः
vaiśampāyana uvāca
tam evam uktvā vacanaṃ maharṣistapasvimadhye sahitaṃ suhṛdbhiḥ
āmantrya dhaumyaṃ sahitāṃśca pārthāṃstataḥ pratasthe diśam uttarāṃ saḥ

