19 shlokas
- 1
लोमश उवाच
समुद्रं स समासाद्य वारुणिर्भगवान् ऋषिः
उवाच सहितान्देवान् ऋषींश्चैव समागतान्
lomaśa uvāca
samudraṃ sa samāsādya vāruṇirbhagavān ṛṣiḥ
uvāca sahitāndevān ṛṣīṃścaiva samāgatān
- 2
एष लोकहितार्थं वै पिबामि वरुणालयम्
भवद्भिर्यद् अनुष्ठेयं तच्छीघ्रं संविधीयताम्
eṣa lokahitārthaṃ vai pibāmi varuṇālayam
bhavadbhiryad anuṣṭheyaṃ tacchīghraṃ saṃvidhīyatām
- 3
एतावद् उक्त्वा वचनं मैत्रावरुणिर् अच्युतः
समुद्रम् अपिबत्क्रुद्धः सर्वलोकस्य पश्यतः
etāvad uktvā vacanaṃ maitrāvaruṇir acyutaḥ
samudram apibatkruddhaḥ sarvalokasya paśyataḥ
- 4
पीयमानं समुद्रं तु दृष्ट्वा देवाः सवासवाः
विस्मयं परमं जग्मुः स्तुतिभिश्चाप्यपूजयन्
pīyamānaṃ samudraṃ tu dṛṣṭvā devāḥ savāsavāḥ
vismayaṃ paramaṃ jagmuḥ stutibhiścāpyapūjayan
- 5
त्वं नस्त्राता विधाता च लोकानां लोकभावनः
त्वत्प्रसादात्समुच्छेदं न गच्छेत्सामरं जगत्
tvaṃ nastrātā vidhātā ca lokānāṃ lokabhāvanaḥ
tvatprasādātsamucchedaṃ na gacchetsāmaraṃ jagat
- 6
सम्पूज्यमानस्त्रिदशैर्महात्मा गन्धर्वतूर्येषु नदत्सु सर्वशः
दिव्यैश्च पुष्पैर् अवकीर्यमाणो महार्णवं निःसलिलं चकार
sampūjyamānastridaśairmahātmā gandharvatūryeṣu nadatsu sarvaśaḥ
divyaiśca puṣpair avakīryamāṇo mahārṇavaṃ niḥsalilaṃ cakāra
- 7
दृष्ट्वा कृतं निःसलिलं महार्णवं सुराः समस्ताः परमप्रहृष्टाः
प्रगृह्य दिव्यानि वरायुधानि तान्दानवाञ्जघ्नुर् अदीनसत्त्वाः
dṛṣṭvā kṛtaṃ niḥsalilaṃ mahārṇavaṃ surāḥ samastāḥ paramaprahṛṣṭāḥ
pragṛhya divyāni varāyudhāni tāndānavāñjaghnur adīnasattvāḥ
- 8
ते वध्यमानास्त्रिदशैर्महात्मभिर्महाबलैर्वेगिभिर् उन्नदद्भिः
न सेहिरे वेगवतां महात्मनां वेगं तदा धारयितुं दिवौकसाम्
te vadhyamānāstridaśairmahātmabhirmahābalairvegibhir unnadadbhiḥ
na sehire vegavatāṃ mahātmanāṃ vegaṃ tadā dhārayituṃ divaukasām
- 9
ते वध्यमानास्त्रिदशैर्दानवा भीमनिस्वनाः
चक्रुः सुतुमुलं युद्धं मुहूर्तम् इव भारत
te vadhyamānāstridaśairdānavā bhīmanisvanāḥ
cakruḥ sutumulaṃ yuddhaṃ muhūrtam iva bhārata
- 10
ते पूर्वं तपसा दग्धा मुनिभिर्भावितात्मभिः
यतमानाः परं शक्त्या त्रिदशैर्विनिषूदिताः
te pūrvaṃ tapasā dagdhā munibhirbhāvitātmabhiḥ
yatamānāḥ paraṃ śaktyā tridaśairviniṣūditāḥ
- 11
ते हेमनिष्काभरणाः कुण्डलाङ्गदधारिणः
निहत्य बह्वशोभन्त पुष्पिता इव किंशुकाः
te hemaniṣkābharaṇāḥ kuṇḍalāṅgadadhāriṇaḥ
nihatya bahvaśobhanta puṣpitā iva kiṃśukāḥ
- 12
हतशेषास्ततः केचित्कालेया मनुजोत्तम
विदार्य वसुधां देवीं पातालतलम् आश्रिताः
hataśeṣāstataḥ kecitkāleyā manujottama
vidārya vasudhāṃ devīṃ pātālatalam āśritāḥ
- 13
निहतान्दानवान्दृष्ट्वा त्रिदशा मुनिपुंगवम्
तुष्टुवुर्विविधैर्वाक्यैर् इदं चैवाब्रुवन्वचः
nihatāndānavāndṛṣṭvā tridaśā munipuṃgavam
tuṣṭuvurvividhairvākyair idaṃ caivābruvanvacaḥ
- 14
त्वत्प्रसादान्महाभाग लोकैः प्राप्तं महत्सुखम्
त्वत्तेजसा च निहताः कालेयाः क्रूरविक्रमाः
tvatprasādānmahābhāga lokaiḥ prāptaṃ mahatsukham
tvattejasā ca nihatāḥ kāleyāḥ krūravikramāḥ
- 15
पूरयस्व महाबाहो समुद्रं लोकभावन
यत्त्वया सलिलं पीतं तद् अस्मिन्पुनर् उत्सृज
pūrayasva mahābāho samudraṃ lokabhāvana
yattvayā salilaṃ pītaṃ tad asminpunar utsṛja
- 16
एवम् उक्तः प्रत्युवाच भगवान्मुनिपुंगवः
जीर्णं तद्धि मया तोयम् उपायो ऽन्यः प्रचिन्त्यताम्
पूरणार्थं समुद्रस्य भवद्भिर्यत्नम् आस्थितैः
evam uktaḥ pratyuvāca bhagavānmunipuṃgavaḥ
jīrṇaṃ taddhi mayā toyam upāyo 'nyaḥ pracintyatām
pūraṇārthaṃ samudrasya bhavadbhiryatnam āsthitaiḥ
- 17
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं महर्षेर्भावितात्मनः
विस्मिताश्च विषण्णाश्च बभूवुः सहिताः सुराः
etacchrutvā tu vacanaṃ maharṣerbhāvitātmanaḥ
vismitāśca viṣaṇṇāśca babhūvuḥ sahitāḥ surāḥ
- 18
परस्परम् अनुज्ञाप्य प्रणम्य मुनिपुंगवम्
प्रजाः सर्वा महाराज विप्रजग्मुर्यथागतम्
parasparam anujñāpya praṇamya munipuṃgavam
prajāḥ sarvā mahārāja viprajagmuryathāgatam
- 19
त्रिदशा विष्णुना सार्धम् उपजग्मुः पितामहम्
पूरणार्थं समुद्रस्य मन्त्रयित्वा पुनः पुनः
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे सागरस्याभिपूरणम्
tridaśā viṣṇunā sārdham upajagmuḥ pitāmaham
pūraṇārthaṃ samudrasya mantrayitvā punaḥ punaḥ
ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve sāgarasyābhipūraṇam

