93 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
एवम् उक्तास्तु ते पार्था यमौ च पुरुषर्षभौ
द्रौपद्या कृष्णया सार्धं नमश्चक्रुर्जनार्दनम्
vaiśampāyana uvāca
evam uktāstu te pārthā yamau ca puruṣarṣabhau
draupadyā kṛṣṇayā sārdhaṃ namaścakrurjanārdanam
- 2
स चैतान्पुरुषव्याघ्र साम्ना परमवल्गुना
सान्त्वयामास मानार्हान्मन्यमानो यथाविधि
sa caitānpuruṣavyāghra sāmnā paramavalgunā
sāntvayāmāsa mānārhānmanyamāno yathāvidhi
- 3
युधिष्ठिरस्तु कौन्तेयो मार्कण्डेयं महामुनिम्
पुनः पप्रच्छ साम्राज्ये भविष्यां जगतो गतिम्
yudhiṣṭhirastu kaunteyo mārkaṇḍeyaṃ mahāmunim
punaḥ papraccha sāmrājye bhaviṣyāṃ jagato gatim
- 4
आश्चर्यभूतं भवतः श्रुतं नो वदतां वर
मुने भार्गव यद्वृत्तं युगादौ प्रभवाप्ययौ
āścaryabhūtaṃ bhavataḥ śrutaṃ no vadatāṃ vara
mune bhārgava yadvṛttaṃ yugādau prabhavāpyayau
- 5
अस्मिन्कलियुगे ऽप्यस्ति पुनः कौतूहलं मम
समाकुलेषु धर्मेषु किं नु शेषं भविष्यति
asminkaliyuge 'pyasti punaḥ kautūhalaṃ mama
samākuleṣu dharmeṣu kiṃ nu śeṣaṃ bhaviṣyati
- 6
किंवीर्या मानवास्तत्र किमाहारविहारिणः
किमायुषः किंवसना भविष्यन्ति युगक्षये
kiṃvīryā mānavāstatra kimāhāravihāriṇaḥ
kimāyuṣaḥ kiṃvasanā bhaviṣyanti yugakṣaye
- 7
कां च काष्ठां समासाद्य पुनः सम्पत्स्यते कृतम्
विस्तरेण मुने ब्रूहि विचित्राणीह भाषसे
kāṃ ca kāṣṭhāṃ samāsādya punaḥ sampatsyate kṛtam
vistareṇa mune brūhi vicitrāṇīha bhāṣase
- 8
इत्युक्तः स मुनिश्रेष्ठः पुनर् एवाभ्यभाषत
रमयन्वृष्णिशार्दूलं पाण्डवांश्च महामुनिः
ityuktaḥ sa muniśreṣṭhaḥ punar evābhyabhāṣata
ramayanvṛṣṇiśārdūlaṃ pāṇḍavāṃśca mahāmuniḥ
- 9
मार्कण्डेय उवाच
भविष्यं सर्वलोकस्य वृत्तान्तं भरतर्षभ
कलुषं कालम् आसाद्य कथ्यमानं निबोध मे
mārkaṇḍeya uvāca
bhaviṣyaṃ sarvalokasya vṛttāntaṃ bharatarṣabha
kaluṣaṃ kālam āsādya kathyamānaṃ nibodha me
- 10
कृते चतुष्पात्सकलो निर्व्याजोपाधिवर्जितः
वृषः प्रतिष्ठितो धर्मो मनुष्येष्वभवत्पुरा
kṛte catuṣpātsakalo nirvyājopādhivarjitaḥ
vṛṣaḥ pratiṣṭhito dharmo manuṣyeṣvabhavatpurā
- 11
अधर्मपादविद्धस्तु त्रिभिर् अंशैः प्रतिष्ठितः
त्रेतायां द्वापरे ऽर्धेन व्यामिश्रो धर्म उच्यते
adharmapādaviddhastu tribhir aṃśaiḥ pratiṣṭhitaḥ
tretāyāṃ dvāpare 'rdhena vyāmiśro dharma ucyate
- 12
त्रिभिर् अंशैर् अधर्मस्तु लोकान् आक्रम्य तिष्ठति
चतुर्थांशेन धर्मस्तु मनुष्यान् उपतिष्ठति
tribhir aṃśair adharmastu lokān ākramya tiṣṭhati
caturthāṃśena dharmastu manuṣyān upatiṣṭhati
- 13
आयुर्वीर्यम् अथो बुद्धिर्बलं तेजश्च पाण्डव
मनुष्याणाम् अनुयुगं ह्रसतीति निबोध मे
āyurvīryam atho buddhirbalaṃ tejaśca pāṇḍava
manuṣyāṇām anuyugaṃ hrasatīti nibodha me
- 14
राजानो ब्राह्मणा वैश्याः शूद्राश्चैव युधिष्ठिर
व्याजैर्धर्मं चरिष्यन्ति धर्मवैतंसिका नराः
rājāno brāhmaṇā vaiśyāḥ śūdrāścaiva yudhiṣṭhira
vyājairdharmaṃ cariṣyanti dharmavaitaṃsikā narāḥ
- 15
सत्यं संक्षेप्स्यते लोके नरैः पण्डितमानिभिः
सत्यहान्या ततस्तेषाम् आयुर् अल्पं भविष्यति
satyaṃ saṃkṣepsyate loke naraiḥ paṇḍitamānibhiḥ
satyahānyā tatasteṣām āyur alpaṃ bhaviṣyati
- 16
आयुषः प्रक्षयाद्विद्यां न शक्ष्यन्त्युपशिक्षितुम्
विद्याहीनान् अविज्ञानाल्लोभो ऽप्यभिभविष्यति
āyuṣaḥ prakṣayādvidyāṃ na śakṣyantyupaśikṣitum
vidyāhīnān avijñānāllobho 'pyabhibhaviṣyati
- 17
लोभक्रोधपरा मूढाः कामसक्ताश्च मानवाः
वैरबद्धा भविष्यन्ति परस्परवधेप्सवः
lobhakrodhaparā mūḍhāḥ kāmasaktāśca mānavāḥ
vairabaddhā bhaviṣyanti parasparavadhepsavaḥ
- 18
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः संकीर्यन्तः परस्परम्
शूद्रतुल्या भविष्यन्ति तपःसत्यविवर्जिताः
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ saṃkīryantaḥ parasparam
śūdratulyā bhaviṣyanti tapaḥsatyavivarjitāḥ
- 19
अन्त्या मध्या भविष्यन्ति मध्याश्चान्तावसायिनः
ईदृशो भविता लोको युगान्ते पर्युपस्थिते
antyā madhyā bhaviṣyanti madhyāścāntāvasāyinaḥ
īdṛśo bhavitā loko yugānte paryupasthite
- 20
वस्त्राणां प्रवरा शाणी धान्यानां कोरदूषकाः
भार्यामित्राश्च पुरुषा भविष्यन्ति युगक्षये
vastrāṇāṃ pravarā śāṇī dhānyānāṃ koradūṣakāḥ
bhāryāmitrāśca puruṣā bhaviṣyanti yugakṣaye
- 21
मत्स्यामिषेण जीवन्तो दुहन्तश्चाप्यजैडकम्
गोषु नष्टासु पुरुषा भविष्यन्ति युगक्षये
matsyāmiṣeṇa jīvanto duhantaścāpyajaiḍakam
goṣu naṣṭāsu puruṣā bhaviṣyanti yugakṣaye
- 22
अन्योन्यं परिमुष्णन्तो हिंसयन्तश्च मानवाः
अजपा नास्तिकाः स्तेना भविष्यन्ति युगक्षये
anyonyaṃ parimuṣṇanto hiṃsayantaśca mānavāḥ
ajapā nāstikāḥ stenā bhaviṣyanti yugakṣaye
- 23
सरित्तीरेषु कुद्दालैर्वापयिष्यन्ति चौषधीः
ताश्चाप्यल्पफलास्तेषां भविष्यन्ति युगक्षये
sarittīreṣu kuddālairvāpayiṣyanti cauṣadhīḥ
tāścāpyalpaphalāsteṣāṃ bhaviṣyanti yugakṣaye
- 24
श्राद्धे दैवे च पुरुषा ये च नित्यं धृतव्रताः
ते ऽपि लोभसमायुक्ता भोक्ष्यन्तीह परस्परम्
śrāddhe daive ca puruṣā ye ca nityaṃ dhṛtavratāḥ
te 'pi lobhasamāyuktā bhokṣyantīha parasparam
- 25
पिता पुत्रस्य भोक्ता च पितुः पुत्रस्तथैव च
अतिक्रान्तानि भोज्यानि भविष्यन्ति युगक्षये
pitā putrasya bhoktā ca pituḥ putrastathaiva ca
atikrāntāni bhojyāni bhaviṣyanti yugakṣaye
- 26
न व्रतानि चरिष्यन्ति ब्राह्मणा वेदनिन्दकाः
न यक्ष्यन्ति न होष्यन्ति हेतुवादविलोभिताः
na vratāni cariṣyanti brāhmaṇā vedanindakāḥ
na yakṣyanti na hoṣyanti hetuvādavilobhitāḥ
- 27
निम्ने कृषिं करिष्यन्ति योक्ष्यन्ति धुरि धेनुकाः
एकहायनवत्सांश्च वाहयिष्यन्ति मानवाः
nimne kṛṣiṃ kariṣyanti yokṣyanti dhuri dhenukāḥ
ekahāyanavatsāṃśca vāhayiṣyanti mānavāḥ
- 28
पुत्रः पितृवधं कृत्वा पिता पुत्रवधं तथा
निरुद्वेगो बृहद्वादी न निन्दाम् उपलप्स्यते
putraḥ pitṛvadhaṃ kṛtvā pitā putravadhaṃ tathā
nirudvego bṛhadvādī na nindām upalapsyate
- 29
म्लेच्छभूतं जगत्सर्वं निष्क्रियं यज्ञवर्जितम्
भविष्यति निरानन्दम् अनुत्सवम् अथो तथा
mlecchabhūtaṃ jagatsarvaṃ niṣkriyaṃ yajñavarjitam
bhaviṣyati nirānandam anutsavam atho tathā
- 30
प्रायशः कृपणानां हि तथा बन्धुमताम् अपि
विधवानां च वित्तानि हरिष्यन्तीह मानवाः
prāyaśaḥ kṛpaṇānāṃ hi tathā bandhumatām api
vidhavānāṃ ca vittāni hariṣyantīha mānavāḥ

