23 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
किमर्थं सहसा विन्ध्यः प्रवृद्धः क्रोधमूर्छितः
एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण महामुने
yudhiṣṭhira uvāca
kimarthaṃ sahasā vindhyaḥ pravṛddhaḥ krodhamūrchitaḥ
etad icchāmyahaṃ śrotuṃ vistareṇa mahāmune
- 2
लोमश उवाच
अद्रिराजं महाशैलं मरुं कनकपर्वतम्
उदयास्तमये भानुः प्रदक्षिणम् अवर्तत
lomaśa uvāca
adrirājaṃ mahāśailaṃ maruṃ kanakaparvatam
udayāstamaye bhānuḥ pradakṣiṇam avartata
- 3
तं तु दृष्ट्वा तथा विन्ध्यः शैलः सूर्यम् अथाब्रवीत्
यथा हि मेरुर्भवता नित्यशः परिगम्यते
प्रदक्षिणं च क्रियते माम् एवं कुरु भास्कर
taṃ tu dṛṣṭvā tathā vindhyaḥ śailaḥ sūryam athābravīt
yathā hi merurbhavatā nityaśaḥ parigamyate
pradakṣiṇaṃ ca kriyate mām evaṃ kuru bhāskara
- 4
एवम् उक्तस्ततः सूर्यः शैलेन्द्रं प्रत्यभाषत
नाहम् आत्मेच्छया शैल करोम्येनं प्रदक्षिणम्
एष मार्गः प्रदिष्टो मे येनेदं निर्मितं जगत्
evam uktastataḥ sūryaḥ śailendraṃ pratyabhāṣata
nāham ātmecchayā śaila karomyenaṃ pradakṣiṇam
eṣa mārgaḥ pradiṣṭo me yenedaṃ nirmitaṃ jagat
- 5
एवम् उक्तस्ततः क्रोधात्प्रवृद्धः सहसाचलः
सूर्याचन्द्रमसोर्मार्गं रोद्धुम् इच्छन्परंतप
evam uktastataḥ krodhātpravṛddhaḥ sahasācalaḥ
sūryācandramasormārgaṃ roddhum icchanparaṃtapa
- 6
ततो देवाः सहिताः सर्व एव सेन्द्राः समागम्य महाद्रिराजम्
निवारयामासुर् उपायतस्तं न च स्म तेषां वचनं चकार
tato devāḥ sahitāḥ sarva eva sendrāḥ samāgamya mahādrirājam
nivārayāmāsur upāyatastaṃ na ca sma teṣāṃ vacanaṃ cakāra
- 7
अथाभिजग्मुर्मुनिम् आश्रमस्थं तपस्विनं धर्मभृतां वरिष्ठम्
अगस्त्यम् अत्यद्भुतवीर्यदीप्तं तं चार्थम् ऊचुः सहिताः सुरास्ते
athābhijagmurmunim āśramasthaṃ tapasvinaṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭham
agastyam atyadbhutavīryadīptaṃ taṃ cārtham ūcuḥ sahitāḥ surāste
- 8
देवा ऊचुः
सूर्याचन्द्रमसोर्मार्गं नक्षत्राणां गतिं तथा
शैलराजो वृणोत्येष विन्ध्यः क्रोधवशानुगः
devā ūcuḥ
sūryācandramasormārgaṃ nakṣatrāṇāṃ gatiṃ tathā
śailarājo vṛṇotyeṣa vindhyaḥ krodhavaśānugaḥ
- 9
तं निवारयितुं शक्तो नान्यः कश्चिद्द्विजोत्तम
ऋते त्वां हि महाभाग तस्माद् एनं निवारय
taṃ nivārayituṃ śakto nānyaḥ kaściddvijottama
ṛte tvāṃ hi mahābhāga tasmād enaṃ nivāraya
- 10
लोमश उवाच
तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रः सुराणां शैलम् अभ्यगात्
सो ऽभिगम्याब्रवीद्विन्ध्यं सदारः समुपस्थितः
lomaśa uvāca
tacchrutvā vacanaṃ vipraḥ surāṇāṃ śailam abhyagāt
so 'bhigamyābravīdvindhyaṃ sadāraḥ samupasthitaḥ
- 11
मार्गम् इच्छाम्यहं दत्तं भवता पर्वतोत्तम
दक्षिणाम् अभिगन्तास्मि दिशं कार्येण केनचित्
mārgam icchāmyahaṃ dattaṃ bhavatā parvatottama
dakṣiṇām abhigantāsmi diśaṃ kāryeṇa kenacit
- 12
यावदागमनं मह्यं तावत्त्वं प्रतिपालय
निवृत्ते मयि शैलेन्द्र ततो वर्धस्व कामतः
yāvadāgamanaṃ mahyaṃ tāvattvaṃ pratipālaya
nivṛtte mayi śailendra tato vardhasva kāmataḥ
- 13
एवं स समयं कृत्वा विन्ध्येनामित्रकर्शन
अद्यापि दक्षिणाद्देशाद्वारुणिर्न निवर्तते
evaṃ sa samayaṃ kṛtvā vindhyenāmitrakarśana
adyāpi dakṣiṇāddeśādvāruṇirna nivartate
- 14
एतत्ते सर्वम् आख्यातं यथा विन्ध्यो न वर्धते
अगस्त्यस्य प्रभावेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि
etatte sarvam ākhyātaṃ yathā vindhyo na vardhate
agastyasya prabhāvena yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi
- 15
कालेयास्तु यथा राजन्सुरैः सर्वैर्निषूदिताः
अगस्त्याद्वरम् आसाद्य तन्मे निगदतः शृणु
kāleyāstu yathā rājansuraiḥ sarvairniṣūditāḥ
agastyādvaram āsādya tanme nigadataḥ śṛṇu
- 16
त्रिदशानां वचः श्रुत्वा मैत्रावरुणिर् अब्रवीत्
किमर्थम् अभियाताः स्थ वरं मत्तः किम् इच्छथ
एवम् उक्तास्ततस्तेन देवास्तं मुनिम् अब्रुवन्
tridaśānāṃ vacaḥ śrutvā maitrāvaruṇir abravīt
kimartham abhiyātāḥ stha varaṃ mattaḥ kim icchatha
evam uktāstatastena devāstaṃ munim abruvan
- 17
एवं त्वयेच्छाम कृतं महर्षे महार्णवं पीयमानं महात्मन्
ततो वधिष्याम सहानुबन्धान्कालेयसंज्ञान्सुरविद्विषस्तान्
evaṃ tvayecchāma kṛtaṃ maharṣe mahārṇavaṃ pīyamānaṃ mahātman
tato vadhiṣyāma sahānubandhānkāleyasaṃjñānsuravidviṣastān
- 18
त्रिदशानां वचः श्रुत्वा तथेति मुनिर् अब्रवीत्
करिष्ये भवतां कामं लोकानां च महत्सुखम्
tridaśānāṃ vacaḥ śrutvā tatheti munir abravīt
kariṣye bhavatāṃ kāmaṃ lokānāṃ ca mahatsukham
- 19
एवम् उक्त्वा ततो ऽगच्छत्समुद्रं सरितां पतिम्
ऋषिभिश्च तपःसिद्धैः सार्धं देवैश्च सुव्रतः
evam uktvā tato 'gacchatsamudraṃ saritāṃ patim
ṛṣibhiśca tapaḥsiddhaiḥ sārdhaṃ devaiśca suvrataḥ
- 20
मनुष्योरगगन्धर्वयक्षकिम्पुरुषास्तथा
अनुजग्मुर्महात्मानं द्रष्टुकामास्तद् अद्भुतम्
manuṣyoragagandharvayakṣakimpuruṣāstathā
anujagmurmahātmānaṃ draṣṭukāmāstad adbhutam
- 21
ततो ऽभ्यगच्छन्सहिताः समुद्रं भीमनिस्वनम्
नृत्यन्तम् इव चोर्मीभिर्वल्गन्तम् इव वायुना
tato 'bhyagacchansahitāḥ samudraṃ bhīmanisvanam
nṛtyantam iva cormībhirvalgantam iva vāyunā
- 22
हसन्तम् इव फेनौघैः स्खलन्तं कन्दरेषु च
नानाग्राहसमाकीर्णं नानाद्विजगणायुतम्
hasantam iva phenaughaiḥ skhalantaṃ kandareṣu ca
nānāgrāhasamākīrṇaṃ nānādvijagaṇāyutam
- 23
अगस्त्यसहिता देवाः सगन्धर्वमहोरगाः
ऋषयश्च महाभागाः समासेदुर्महोदधिम्
agastyasahitā devāḥ sagandharvamahoragāḥ
ṛṣayaśca mahābhāgāḥ samāsedurmahodadhim

