59 shlokas
- 1
मार्कण्डेय उवाच
श्रिया जुष्टं महासेनं देवसेनापतिं कृतम्
सप्तर्षिपत्न्यः षड्देव्यस्तत्सकाशम् अथागमन्
mārkaṇḍeya uvāca
śriyā juṣṭaṃ mahāsenaṃ devasenāpatiṃ kṛtam
saptarṣipatnyaḥ ṣaḍdevyastatsakāśam athāgaman
- 2
ऋषिभिः सम्परित्यक्ता धर्मयुक्ता महाव्रताः
द्रुतम् आगम्य चोचुस्ता देवसेनापतिं प्रभुम्
ṛṣibhiḥ samparityaktā dharmayuktā mahāvratāḥ
drutam āgamya cocustā devasenāpatiṃ prabhum
- 3
वयं पुत्र परित्यक्ता भर्तृभिर्देवसंमितैः
अकारणाद्रुषा तात पुण्यस्थानात्परिच्युताः
vayaṃ putra parityaktā bhartṛbhirdevasaṃmitaiḥ
akāraṇādruṣā tāta puṇyasthānātparicyutāḥ
- 4
अस्माभिः किल जातस्त्वम् इति केनाप्युदाहृतम्
असत्यम् एतत्संश्रुत्य तस्मान्नस्त्रातुम् अर्हसि
asmābhiḥ kila jātastvam iti kenāpyudāhṛtam
asatyam etatsaṃśrutya tasmānnastrātum arhasi
- 5
अक्षयश्च भवेत्स्वर्गस्त्वत्प्रसादाद्धि नः प्रभो
त्वां पुत्रं चाप्यभीप्सामः कृत्वैतद् अनृणो भव
akṣayaśca bhavetsvargastvatprasādāddhi naḥ prabho
tvāṃ putraṃ cāpyabhīpsāmaḥ kṛtvaitad anṛṇo bhava
- 6
स्कन्द उवाच
मातरो हि भवत्यो मे सुतो वो ऽहम् अनिन्दिताः
यच्चाभीप्सथ तत्सर्वं सम्भविष्यति वस्तथा
skanda uvāca
mātaro hi bhavatyo me suto vo 'ham aninditāḥ
yaccābhīpsatha tatsarvaṃ sambhaviṣyati vastathā
- 7
मार्कण्डेय उवाच
एवम् उक्ते ततः शक्रं किं कार्यम् इति सो ऽब्रवीत्
उक्तः स्कन्देन ब्रूहीति सो ऽब्रवीद्वासवस्ततः
mārkaṇḍeya uvāca
evam ukte tataḥ śakraṃ kiṃ kāryam iti so 'bravīt
uktaḥ skandena brūhīti so 'bravīdvāsavastataḥ
- 8
अभिजित्स्पर्धमाना तु रोहिण्या कन्यसी स्वसा
इच्छन्ती ज्येष्ठतां देवी तपस्तप्तुं वनं गता
abhijitspardhamānā tu rohiṇyā kanyasī svasā
icchantī jyeṣṭhatāṃ devī tapastaptuṃ vanaṃ gatā
- 9
तत्र मूढो ऽस्मि भद्रं ते नक्षत्रं गगनाच्च्युतम्
कालं त्विमं परं स्कन्द ब्रह्मणा सह चिन्तय
tatra mūḍho 'smi bhadraṃ te nakṣatraṃ gaganāccyutam
kālaṃ tvimaṃ paraṃ skanda brahmaṇā saha cintaya
- 10
धनिष्ठादिस्तदा कालो ब्रह्मणा परिनिर्मितः
रोहिण्याद्यो ऽभवत्पूर्वम् एवं संख्या समाभवत्
dhaniṣṭhādistadā kālo brahmaṇā parinirmitaḥ
rohiṇyādyo 'bhavatpūrvam evaṃ saṃkhyā samābhavat
- 11
एवम् उक्ते तु शक्रेण त्रिदिवं कृत्तिका गताः
नक्षत्रं शकटाकारं भाति तद्वह्निदैवतम्
evam ukte tu śakreṇa tridivaṃ kṛttikā gatāḥ
nakṣatraṃ śakaṭākāraṃ bhāti tadvahnidaivatam
- 12
विनता चाब्रवीत्स्कन्दं मम त्वं पिण्डदः सुतः
इच्छामि नित्यम् एवाहं त्वया पुत्र सहासितुम्
vinatā cābravītskandaṃ mama tvaṃ piṇḍadaḥ sutaḥ
icchāmi nityam evāhaṃ tvayā putra sahāsitum
- 13
स्कन्द उवाच
एवम् अस्तु नमस्ते ऽस्तु पुत्रस्नेहात्प्रशाधि माम्
स्नुषया पूज्यमाना वै देवि वत्स्यसि नित्यदा
skanda uvāca
evam astu namaste 'stu putrasnehātpraśādhi mām
snuṣayā pūjyamānā vai devi vatsyasi nityadā
- 14
मार्कण्डेय उवाच
अथ मातृगणः सर्वः स्कन्दं वचनम् अब्रवीत्
वयं सर्वस्य लोकस्य मातरः कविभिः स्तुताः
इच्छामो मातरस्तुभ्यं भवितुं पूजयस्व नः
mārkaṇḍeya uvāca
atha mātṛgaṇaḥ sarvaḥ skandaṃ vacanam abravīt
vayaṃ sarvasya lokasya mātaraḥ kavibhiḥ stutāḥ
icchāmo mātarastubhyaṃ bhavituṃ pūjayasva naḥ
- 15
स्कन्द उवाच
मातरस्तु भवत्यो मे भवतीनाम् अहं सुतः
उच्यतां यन्मया कार्यं भवतीनाम् अथेप्सितम्
skanda uvāca
mātarastu bhavatyo me bhavatīnām ahaṃ sutaḥ
ucyatāṃ yanmayā kāryaṃ bhavatīnām athepsitam
- 16
मातर ऊचुः
यास्तु ता मातरः पूर्वं लोकस्यास्य प्रकल्पिताः
अस्माकं तद्भवेत्स्थानं तासां चैव न तद्भवेत्
mātara ūcuḥ
yāstu tā mātaraḥ pūrvaṃ lokasyāsya prakalpitāḥ
asmākaṃ tadbhavetsthānaṃ tāsāṃ caiva na tadbhavet
- 17
भवेम पूज्या लोकस्य न ताः पूज्याः सुरर्षभ
प्रजास्माकं हृतास्ताभिस्त्वत्कृते ताः प्रयच्छ नः
bhavema pūjyā lokasya na tāḥ pūjyāḥ surarṣabha
prajāsmākaṃ hṛtāstābhistvatkṛte tāḥ prayaccha naḥ
- 18
स्कन्द उवाच
दत्ताः प्रजा न ताः शक्या भवतीभिर्निषेवितुम्
अन्यां वः कां प्रयच्छामि प्रजां यां मनसेच्छथ
skanda uvāca
dattāḥ prajā na tāḥ śakyā bhavatībhirniṣevitum
anyāṃ vaḥ kāṃ prayacchāmi prajāṃ yāṃ manasecchatha
- 19
मातर ऊचुः
इच्छाम तासां मातॄणां प्रजा भोक्तुं प्रयच्छ नः
त्वया सह पृथग्भूता ये च तासाम् अथेश्वराः
mātara ūcuḥ
icchāma tāsāṃ mātṝṇāṃ prajā bhoktuṃ prayaccha naḥ
tvayā saha pṛthagbhūtā ye ca tāsām atheśvarāḥ
- 20
स्कन्द उवाच
प्रजा वो दद्मि कष्टं तु भवतीभिर् उदाहृतम्
परिरक्षत भद्रं वः प्रजाः साधु नमस्कृताः
skanda uvāca
prajā vo dadmi kaṣṭaṃ tu bhavatībhir udāhṛtam
parirakṣata bhadraṃ vaḥ prajāḥ sādhu namaskṛtāḥ
- 21
मातर ऊचुः
परिरक्षाम भद्रं ते प्रजाः स्कन्द यथेच्छसि
त्वया नो रोचते स्कन्द सहवासश्चिरं प्रभो
mātara ūcuḥ
parirakṣāma bhadraṃ te prajāḥ skanda yathecchasi
tvayā no rocate skanda sahavāsaściraṃ prabho
- 22
स्कन्द उवाच
यावत्षोडश वर्षाणि भवन्ति तरुणाः प्रजाः
प्रबाधत मनुष्याणां तावद्रूपैः पृथग्विधैः
skanda uvāca
yāvatṣoḍaśa varṣāṇi bhavanti taruṇāḥ prajāḥ
prabādhata manuṣyāṇāṃ tāvadrūpaiḥ pṛthagvidhaiḥ
- 23
अहं च वः प्रदास्यामि रौद्रम् आत्मानम् अव्ययम्
परमं तेन सहिता सुखं वत्स्यथ पूजिताः
ahaṃ ca vaḥ pradāsyāmi raudram ātmānam avyayam
paramaṃ tena sahitā sukhaṃ vatsyatha pūjitāḥ
- 24
मार्कण्डेय उवाच
ततः शरीरात्स्कन्दस्य पुरुषः काञ्चनप्रभः
भोक्तुं प्रजाः स मर्त्यानां निष्पपात महाबलः
mārkaṇḍeya uvāca
tataḥ śarīrātskandasya puruṣaḥ kāñcanaprabhaḥ
bhoktuṃ prajāḥ sa martyānāṃ niṣpapāta mahābalaḥ
- 25
अपतत्स तदा भूमौ विसंज्ञो ऽथ क्षुधान्वितः
स्कन्देन सो ऽभ्यनुज्ञातो रौद्ररूपो ऽभवद्ग्रहः
apatatsa tadā bhūmau visaṃjño 'tha kṣudhānvitaḥ
skandena so 'bhyanujñāto raudrarūpo 'bhavadgrahaḥ
- 26
स्कन्दापस्मारम् इत्याहुर्ग्रहं तं द्विजसत्तमाः
skandāpasmāram ityāhurgrahaṃ taṃ dvijasattamāḥ
- 27
विनता तु महारौद्रा कथ्यते शकुनिग्रहः
पूतनां राक्षसीं प्राहुस्तं विद्यात्पूतनाग्रहम्
vinatā tu mahāraudrā kathyate śakunigrahaḥ
pūtanāṃ rākṣasīṃ prāhustaṃ vidyātpūtanāgraham
- 28
कष्टा दारुणरूपेण घोररूपा निशाचरी
पिशाची दारुणाकारा कथ्यते शीतपूतना
गर्भान्सा मानुषीणां तु हरते घोरदर्शना
kaṣṭā dāruṇarūpeṇa ghorarūpā niśācarī
piśācī dāruṇākārā kathyate śītapūtanā
garbhānsā mānuṣīṇāṃ tu harate ghoradarśanā
- 29
अदितिं रेवतीं प्राहुर्ग्रहस्तस्यास्तु रैवतः
सो ऽपि बालाञ्शिशून्घोरो बाधते वै महाग्रहः
aditiṃ revatīṃ prāhurgrahastasyāstu raivataḥ
so 'pi bālāñśiśūnghoro bādhate vai mahāgrahaḥ
- 30
दैत्यानां या दितिर्माता ताम् आहुर्मुखमण्डिकाम्
अत्यर्थं शिशुमांसेन सम्प्रहृष्टा दुरासदा
daityānāṃ yā ditirmātā tām āhurmukhamaṇḍikām
atyarthaṃ śiśumāṃsena samprahṛṣṭā durāsadā

